निर्धूतपत्रशिखराः शीर्णपुष्पफलद्रुमाः। निक्षिप्तवस्त्राभरणा धूर्ता इव पराजिताः
झाडांच्या शेंड्यांवरील पाने उडून गेली, फुले आणि फळे खाली पडली, आणि ती झाडे जणू वस्त्राभूषणं फेकून दिलेल्या, हरलेल्याच धूर्त स्त्रिया वाटत होत्या.
हनूमता वेगवता कम्पितास्ते नगोत्तमाः। पुष्पपत्रफलान्याशु मुमुचुः फलशालिनः
वेगवान हनुमानाने हलविल्यामुळे ते फळांनी लगडलेले उत्तम झाडे पटकन आपली फुले, पाने आणि फळे खाली टाकू लागली.
विहंगसङ्घैर्हीनास्ते स्कन्धमात्राश्रया द्रुमाः। बभूवुरगमाः सर्वे मारुतेन विनिर्धुताः
पक्ष्यांचे थवे न राहिल्याने, फक्त फांद्या उरलेल्या ती झाडे, वाऱ्याने जोरात हलवल्यामुळे, सजीव नसल्यासारखी दिसत होती.
विधूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका। निपीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता
जशी एखादी तरुणी विस्कटलेल्या केसांनी, तिच्या अलंकारांची शोभा हरवलेली, तिचे सुंदर दात आणि ओठ नखांनी व दातांनी ओरबाडलेले असतात,
तथा लांगूलहस्तैस्तु चरणाभ्यां च मर्दिता। तथैवाशोकवनिका प्रभग्नवनपादपा
तशीच, हनुमानाच्या शेपटीने, हातांनी आणि पायांनी तुडविलेली, मोडलेल्या झाडांनी भरलेली ती अशोकवना दिसत होती.
महालतानां दामानि व्यधमत् तरसा कपिः। यथा प्रावृषि वेगेन मेघजालानि मारुतः
माकडाने मोठ्या वेलींनी बनलेल्या हार जोरात फाडून टाकले, जसे पावसाळ्यात वारा वेगाने ढगांचे थवे उडवून लावतो.
स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः। तथा काञ्चनभूमीश्च विचरन् ददृशे कपिः
तिथे माकडाने फिरताना सुंदर मणींनी मढवलेल्या, चांदीच्या आणि तसंच सोन्याच्या जमिनी पाहिल्या.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः
आणि तिथे विविध आकारांच्या, उत्तम पाण्याने भरलेल्या, मोठ्या मौल्यवान मणींच्या पायऱ्यांनी सजलेल्या तलाव होत्या.
मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः
त्यांच्या वाळूवर मोत्यांचे आणि प्रवाळांचे कण होते, आतल्या जमिनी स्फटिकाच्या होत्या, आणि काठ सोनेरी झाडांनी सजलेले होते.
बुद्धपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः
त्या तलावांमध्ये कमळे आणि नीलकमळे फुलली होती, चक्रवाक पक्ष्यांनी शोभा आली होती, पाणपक्ष्यांच्या आवाजांनी आणि हंस-सारसांच्या गजरांनी गूंजत होत्या.
दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरिद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिः शिवाभिरुपसंस्कृताः
चहुबाजूंनी लांब झाडांनी वेढलेल्या नद्या, ज्यांचे पाणी अमृतासारखे शुद्ध आणि पवित्र होते, त्या तलावांना लाभले होते.
लताशतैरवतताः संतानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतवनाः करवीरकृतान्तराः
शेकडो वेलींनी झाकलेली, फुलांच्या गुच्छांनी वेढलेली, विविध झुडपांनी भरलेली आणि करवीराच्या झाडांनी विभागलेली ती वनं होती.
ततोऽम्बुधरसंकाशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्। विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्
नंतर त्याने पावसाळी मेघासारखा, उंच शिखर असलेला, रंगीबेरंगी कड्यांनी वेढलेला मोठा डोंगर पाहिला.
शिलागृहैरवततं नानावृक्षसमावृतम्। ददर्श कपिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्
त्या डोंगरावर दगडी राजवाडे उभे होते, आणि वेगवेगळ्या झाडांनी वेढलेला तो रम्य पर्वत कपीश्रेष्ठाने पृथ्वीवर पाहिला.
ददर्श च नगात् तस्मान्नदीं निपतितां कपिः। अंकादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्
त्या पर्वतावरून कपिने एक नदी खाली पडताना पाहिली, जणू काही प्रिय व्यक्तीच्या मांडीवरून उडी मारून तिची प्रिया खाली पडली आहे.
जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्। वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः
पाण्यात पडलेल्या झाडांच्या टोकांनी सजलेली ती नदी, जणू रागावलेली एखादी स्त्री तिच्या सख्या तिला थांबवत आहेत असे वाटत होते.
पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः। प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्
पुन्हा पाण्याने भरलेली ती नदी, जणू प्रिय व्यक्तीकडे परत आलेली, आनंदी प्रिया आहे असे त्या महाकपिला वाटले.
तस्यादूरात् स पद्मिन्यो नानाद्विजगणायुताः। ददर्श कपिशार्दूलो हनूमान् मारुतात्मजः
त्याच्याजवळच हनुमान या वायुपुत्र कपिश्रेष्ठाने विविध पक्ष्यांनी गजबजलेल्या कमळांच्या तलावांचा देखील पाहिला.
कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा। मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्
त्याने एक कृत्रिम, लांब तलावही पाहिला, जो थंड पाण्याने भरलेला होता, सुंदर रत्नांच्या पायऱ्या आणि मोत्यांच्या वाळूने झळाळणारा होता.
विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। प्रासादैः सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा
विविध प्राण्यांच्या झुंडी, रंगीबेरंगी वन, आणि विश्वकर्म्याने बांधलेली भव्य प्रासाद यामुळे ते ठिकाण विलक्षण भासत होते.
काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलंकृताम्। ये केचित् पादपास्तत्र पुष्पोपगफलोपगाः
सर्वत्र कृत्रिम बागांनी सजवलेले, आणि तेथील सर्व झाडे फुलांनी व फळांनी लगडलेली होती.
सच्छत्राः सवितर्दीकाः सर्वे सौवर्णवेदिकाः। लताप्रतानैर्बहुभिः पर्णैश्च बहुभिर्वृताम्
सर्वत्र छत्र्या, चौथऱ्यांवर सोन्याच्या कठड्यांनी सजवलेले, अनेक वेलींनी आणि भरपूर पानांनी झाकलेले होते.
काञ्चनीं शिंशपामेकां ददर्श स महाकपिः। वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिः समन्ततः
त्या महाकपिने एक सोन्याची शिंशपा झाड पाहिली, जी चारही बाजूंनी सोन्याच्या चौथऱ्यांनी वेढलेली होती.
सोऽपश्यद् भूमिभागांश्च नगप्रस्रवणानि च। सुवर्णवृक्षानपरान् ददर्श शिखिसंनिभान्
त्याने भूमीचे तुकडे, पर्वताचे झरे आणि इतर सोन्याची, मोरासारखी झळाळणारी झाडे पाहिली.
तेषां द्रुमाणां प्रभया मेरोरिव महाकपिः। अमन्यत तदा वीरः काञ्चनोऽस्मीति सर्वतः
त्या झाडांच्या तेजामुळे त्या वीराला वाटले, 'मी सर्व बाजूंनी सोन्यासारखा आहे, जणू काही मेरू पर्वतच आहे.'
तान् काञ्चनान् वृक्षगणान् मारुतेन प्रकम्पितान्। किङ्किणीशतनिर्घोषान् दृष्ट्वा विस्मयमागमत्
त्या सोन्याच्या झाडांना वाऱ्याने हलताना आणि शेकडो घंट्यांचा गूंज ऐकून तो आश्चर्यचकित झाला.
सुपुष्पिताग्रान् रुचिरांस्तरुणाङ्कुरपल्लवान्। तामारुह्य महावेगः शिंशपां पर्णसंवृताम्
फुलांनी आणि कोवळ्या पालवीने भरलेल्या, पानांनी झाकलेल्या त्या सुंदर शिंशपा झाडावर तो वेगवान हनुमान चढला.
इतो द्रक्ष्यामि वैदेहीं रामदर्शनलालसाम्। इतश्चेतश्च दुःखार्तां सम्पतन्तीं यदृच्छया
येथून मी वैदेहीला पाहीन, जी रामाच्या दर्शनासाठी आतुर आहे, दुःखी मनाने कदाचित इकडे-तिकडे फिरत असेल.
अशोकवनिका चेयं दृढं रम्या दुरात्मनः। चन्दनैश्चम्पकैश्चापि बकुलैश्च विभूषिता
ही नक्कीच त्या दुष्टाची रम्य अशोकवनिका आहे, जी चंदन, चंपक आणि बकुळाच्या झाडांनी सजलेली आहे.
इयं च नलिनी रम्या द्विजसङ्घनिषेविता। इमां सा राजमहिषी नूनमेष्यति जानकी
ही सुंदर कमळाची तलाव आहे, जिथे अनेक पक्ष्यांचे थवे येतात; नक्कीच ती राजमाता जानकी येथे येईल.