इहैव नियताहारो वत्स्यामि नियतेन्द्रियः। न मत्कृते विनश्येयुः सर्वे ते नरवानराः
इथेच, आहार आणि इंद्रिये संयमित ठेवून मी राहीन; माझ्यामुळे सर्व नर आणि वानर नष्ट होऊ नयेत.
अशोकवनिका चापि महतीयं महाद्रुमा। इमामधिगमिष्यामि नहीयं विचिता मया
ही मोठी अशोकवनिका, मोठ्या झाडांनी भरलेली, मला शोधावीच लागेल, कारण मी अजून तिथे पाहिलेले नाही.
वसून् रुद्रांस्तथाऽऽदित्यानश्विनौ मरुतोऽपि च। नमस्कृत्वा गमिष्यामि रक्षसां शोकवर्धनः
वसु, रुद्र, आदित्य, अश्विनी आणि मरुत यांना वंदन करून, मी राक्षसांचा शोक वाढवणारा पुढे जाईन.
जित्वा तु राक्षसान् देवीमिक्ष्वाकुकुलनन्दिनीम्। सम्प्रदास्यामि रामाय सिद्धीमिव तपस्विने
राक्षसांना जिंकून, इक्ष्वाकू कुळाची आनंददायिनी देवी मी रामाला परत देईन, जशी तपस्व्याला सिद्धी मिळते.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा चिन्ताविग्रथितेन्द्रियः। उदतिष्ठन् महाबाहुर्हनूमान् मारुतात्मजः
थोडा वेळ ध्यान करून, चिंता दूर झालेल्या इंद्रियांनिशी, बलवान, वायुपुत्र हनुमान उठला.
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय देव्यै च तस्यै जनकात्मजायै। नमोऽस्तु रुद्रेन्द्रयमानिलेभ्यो नमोऽस्तु चन्द्राग्निमरुद्गणेभ्यः
राम आणि लक्ष्मण यांना नमस्कार असो, जनकनंदिनी त्या देवीलाही नमस्कार असो; रुद्र, इंद्र, यम, वायू यांना नमस्कार असो; चंद्र, अग्नी आणि मरुत यांच्या गणांना नमस्कार असो.
स तेभ्यस्तु नमस्कृत्वा सुग्रीवाय च मारुतिः। दिशः सर्वाः समालोक्य सोऽशोकवनिकां प्रति
त्यांना आणि सुग्रीवाला नमस्कार करून, मारुतीने सगळ्या दिशांना पाहिले आणि अशोकवनिकेकडे नजर टाकली.
स गत्वा मनसा पूर्वमशोकवनिकां शुभाम्। उत्तरं चिन्तयामास वानरो मारुतात्मजः
मनाने आधीच त्या शुभ अशोकवनिकेत गेलेला वायुपुत्र वानर पुढे काय करावे हे विचार करू लागला.
ध्रुवं तु रक्षोबहुला भविष्यति वनाकुला। अशोकवनिका पुण्या सर्वसंस्कारसंस्कृता
ही पुण्यवान अशोकवाटिका, सर्व प्रकारे पवित्र केलेली, नक्कीच अनेक राक्षसांनी भरलेली आणि झाडांनी गच्च भरलेली असणार आहे.
रक्षिणश्चात्र विहिता नूनं रक्षन्ति पादपान्। भगवानपि विश्वात्मा नातिक्षोभं प्रवायति
इथे झाडांचे रक्षण करण्यासाठी नक्कीच रक्षक नेमलेले आहेत; अगदी विश्वाचा आत्मा असलेला भगवंतसुद्धा इथे वारा फारसे वाहू देत नाही.
संक्षिप्तोऽयं मयाऽऽत्मा च रामार्थे रावणस्य च। सिद्धिं दिशन्तु मे सर्वे देवाः सर्षिगणास्त्विह
मी स्वतःला रामासाठी आणि रावणामुळेही आवरले आहे; सर्व देव आणि ऋषीगण मला इथे यश लाभो अशी मी प्रार्थना करतो.
ब्रह्मा स्वयम्भूर्भगवान् देवाश्चैव तपस्विनः। सिद्धिमग्निश्च वायुश्च पुरुहूतश्च वज्रभृत्
स्वयंभू ब्रह्मा, भगवंत, सर्व देव, तपस्वी, अग्नी, वायू, पुरुहूत आणि वज्रधारी इंद्र — हे सर्व मला यश लाभो अशी मी प्रार्थना करतो.
वरुणः पाशहस्तश्च सोमादित्यौ तथैव च। अश्विनौ च महात्मानौ मरुतः सर्व एव च
पाशधारी वरुण, सोम, आदित्य, महान अश्विनी कुमार, आणि सर्व मरुतगण — हे सर्व मला यश मिळो अशी मी प्रार्थना करतो.
सिद्धिं सर्वाणि भूतानि भूतानां चैव यः प्रभुः। दास्यन्ति मम ये चान्येऽप्यदृष्टाः पथि गोचराः
सर्व भूतं, भूतांचा स्वामी, आणि वाटेवर दिसत नसलेले इतरही जे आहेत, त्यांनी मला यश द्यावे.
तदुन्नसं पाण्डुरदन्तमव्रणं शुचिस्मितं पद्मपलाशलोचनम्। द्रक्ष्ये तदार्यावदनं कदा न्वहं प्रसन्नताराधिपतुल्यवर्चसम्
कधी मी त्या आर्येचे, उंच पांढरे दात, निर्दोष आणि शुद्ध हास्य, कमळाच्या पाकळीसारखी डोळे आणि प्रसन्न चंद्रासारखा तेज असलेले ते मुख पाहीन?
क्षुद्रेण हीनेन नृशंसमूर्तिना सुदारुणालंकृतवेषधारिणा। बलाभिभूता ह्यबला तपस्विनी कथं नु मे दृष्टिपथेऽद्य सा भवेत्
ती सौम्य, तपस्विनी, दुर्बल असूनही बलाने जिंकली गेलेली स्त्री, आज माझ्या नजरेस कशी दिसेल — जी एका नीच, निर्दयी, क्रूर आणि भयंकर सजावटीतल्या राक्षसाने पकडली आहे?
thumb|चतुर्दशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे चतुर्दशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडाचा चौदावा सर्ग येथे संपला. ऐका चौदावा सर्ग.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मनसा चाधिगम्य ताम्। अवप्लुतो महातेजाः प्राकारं तस्य वेश्मनः
त्याने क्षणभर विचार करून, मनाने तिच्यावर लक्ष केंद्रित केले आणि मग तो तेजस्वी वानर त्या महालाच्या भिंतीवरून उडी मारून गेला.
स तु संहृष्टसर्वांगः प्राकारस्थो महाकपिः। पुष्पिताग्रान् वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान्
भिंतीवर उभा राहून, आनंदाने रोमांचित झालेला तो महान वानर वसंताच्या सुरुवातीला फुललेली विविध झाडे पाहू लागला.
सालानशोकान् भव्यांश्च चम्पकांश्च सुपुष्पितान्। उद्दालकान् नागवृक्षांश्चूतान् कपिमुखानपि
त्याने सुंदर अशोक, फुललेले चंपक, उड्डालक, नागवृक्ष, आंब्याची झाडे आणि वानराच्या चेहऱ्यासारखी झाडेही पाहिली.
तथाऽऽम्रवणसम्पन्नाँल्लताशतसमन्वितान्। ज्यामुक्त इव नाराचः पुप्लुवे वृक्षवाटिकाम्
आंब्याच्या बागा, शेकडो वेलींनी सजलेल्या, अशा वाटेतून तो धनुष्याच्या दोरीवरून सुटलेल्या बाणासारखा झाडांच्या बागेत उडी मारून गेला.
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्। राजतैः काञ्चनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्
तो त्या अद्भुत वाटिकेत गेला, जिथे पक्ष्यांचा गजर होत होता आणि चहुबाजूंनी चांदीच्या व सोन्याच्या झाडांनी ती वेढलेली होती.
विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। उदितादित्यसंकाशां ददर्श हनुमान् बली
बलवान हनुमानने ती रंगीबेरंगी, पक्ष्यांच्या थव्यांनी आणि हरणांच्या कळपांनी भरलेली, उगवत्या सूर्यासारखी तेजस्वी वाटिका पाहिली.
वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः। कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्
ती विविध प्रकारच्या फुलांनी आणि फळांनी लगडलेल्या झाडांनी, कोकिळा आणि मदमस्त भृंगराजांनी नेहमीच गजबजलेली होती.
प्रहृष्टमनुजां काले मृगपक्षिमदाकुलाम्। मत्तबर्हिणसंघुष्टां नानाद्विजगणायुताम्
योग्य वेळी, ती बाग आनंदी माणसांनी, उत्साही पक्षी आणि प्राण्यांनी, मदमस्त मोरांच्या आवाजाने आणि विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी भरलेली होती.
मार्गमाणो वरारोहां राजपुत्रीमनिन्दिताम्। सुखप्रसुप्तान् विहगान् बोधयामास वानरः
तो वानर, सुंदर आणि निष्कलंक राजकन्येचा शोध घेत असताना, सुखाने झोपलेल्या पक्ष्यांना जागे करू लागला.
उत्पतद्भिर्द्विजगणैः पक्षैर्वातैः समाहताः। अनेकवर्णा विविधा मुमुचुः पुष्पवृष्टयः
पक्ष्यांच्या थव्यांनी आकाशात उडताना त्यांच्या पंखांनी वारा उठला आणि रंगीबेरंगी फुलांची विविध वृष्टी खाली पडू लागली.
पुष्पावकीर्णः शुशुभे हनूमान् मारुतात्मजः। अशोकवनिकामध्ये यथा पुष्पमयो गिरिः
फुलांनी झाकलेला वायुपुत्र हनुमान अशोकवनाच्या मध्ये जणू फुलांनी बनलेल्या डोंगरासारखा तेजस्वी दिसत होता.
दिशः सर्वाभिधावन्तं वृक्षखण्डगतं कपिम्। दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि वसन्त इति मेनिरे
झाडांच्या फांद्यांमध्ये सर्व दिशांना धावणारा तो कपि पाहून सगळ्या जीवांना जणू वसंत ऋतूच आला आहे असे वाटले.
वृक्षेभ्यः पतितैः पुष्पैरवकीर्णाः पृथग्विधैः। रराज वसुधा तत्र प्रमदेव विभूषिता
झाडांवरून पडलेल्या विविध रंगांच्या फुलांनी झाकलेली ती पृथ्वी तिथे एखाद्या साजशृंगार केलेल्या स्त्रीप्रमाणे शोभून दिसत होती.