विपञ्चीं परिगृह्यान्या नियता नृत्यशालिनी। निद्रावशमनुप्राप्ता सहकान्तेव भामिनी
नृत्यात निपुण, विपंची हातात धरून, एक रमणी झोपेत गेली होती, जणू प्रियकराच्या कुशीत विसावलेली.
अन्या कनकसंकाशैर्मृदुपीनैर्मनोरमैः। मृदंगं परिविद्ध्यांगैः प्रसुप्ता मत्तलोचना
दुसरी, मदमस्त डोळ्यांची, सोन्यासारख्या सुंदर व मऊ हातांनी मृदंग वाजवत, झोपलेली दिसली.
भुजपाशान्तरस्थेन कक्षगेन कृशोदरी। पणवेन सहानिन्द्या सुप्ता मदकृतश्रमा
कंबर बारीक, निष्कलंक स्त्री, मद्यामुळे दमली होती, हातात व कुशीत पन्हा धरून झोपली होती.
डिण्डिमं परिगृह्यान्या तथैवासक्तडिण्डिमा। प्रसुप्ता तरुणं वत्समुपगुह्येव भामिनी
दुसरी, ḍिंडिमावर प्रेम करणारी, तो कवटाळून झोपली होती, जणू तरुण वासराला कवटाळणारी रमणी.
काचिदाडम्बरं नारी भुजसम्भोगपीडितम्। कृत्वा कमलपत्राक्षी प्रसुप्ता मदमोहिता
कमलासारख्या डोळ्यांची एक स्त्री, मद्यामुळे भुलून, आपल्या हातांनी आलिंगन केलेल्या डफासोबत झोपली आहे.
कलशीमपविद्ध्यान्या प्रसुप्ता भाति भामिनी। वसन्ते पुष्पशबला मालेव परिमार्जिता
दुसरी तेजस्वी स्त्री, आपला कलश बाजूला ठेवून, फुलांनी सजवलेल्या वसंतातील वेलीसारखी झोपली आहे.
पाणिभ्यां च कुचौ काचित् सुवर्णकलशोपमौ। उपगुह्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता
एक तरुणी, झोपेच्या जोराने हरवून, दोन्ही हातांनी सोन्यासारख्या कुचांना घट्ट धरून झोपली आहे.
अन्या कमलपत्राक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना। अन्यामालिंग्य सुश्रोणीं प्रसुप्ता मदविह्वला
कमलासारख्या डोळ्यांची, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा असलेली दुसरी एक, मद्याने भारावून, दुसऱ्या सुडौल कंबरेच्या स्त्रीला मिठी मारून झोपली आहे.
आतोद्यानि विचित्राणि परिष्वज्य वरस्त्रियः। निपीड्य च कुचैः सुप्ताः कामिन्यः कामुकानिव
विविध वाद्यांना मिठी मारून, त्या सुंदर स्त्रिया आपल्या कुचांनी त्यांना दाबून झोपल्या आहेत, जणू प्रियकर आपल्या प्रेयसीला मिठी मारतो तशा.
तासामेकान्तविन्यस्ते शयानां शयने शुभे। ददर्श रूपसम्पन्नामथ तां स कपिः स्त्रियम्
त्या स्त्रियांच्या मध्ये, एका सुंदर पलंगावर एकटी झोपलेली, रूपाने उज्वल अशी एक स्त्री त्या कपिला दिसली.
मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्। विभूषयन्तीमिव च स्वश्रिया भवनोत्तमम्
मोत्यांनी आणि रत्नांनी सजवलेल्या दागिन्यांनी ती सुंदरपणे मढवलेली होती, आणि आपल्या तेजाने त्या भव्य राजवाड्याला शोभा आणत होती.
गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तःपुरेश्वरीम्। कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्
कपिने तिथे सोन्यासारखी कांती असलेली, अंतःपुरातील प्रिय राणी, मंदोदरी, सुंदर रूपात झोपलेली पाहिली.
स तां दृष्ट्वा महाबाहुर्भूषितां मारुतात्मजः। तर्कयामास सीतेति रूपयौवनसम्पदा। हर्षेण महता युक्तो ननन्द हरियूथपः
महारामाचा पुत्र, मोठ्या बाहींचा, तिला दागिन्यांनी सजलेली पाहून, तिच्या रूप, तारुण्य आणि सौंदर्यामुळे 'हीच सीता असावी' असा विचार करू लागला; आणि मोठ्या आनंदाने तो वानरांचा प्रमुख हरखून गेला.
आस्फोटयामास चुचुम्ब पुच्छं ननन्द चिक्रीड जगौ जगाम। स्तम्भानरोहन्निपपात भूमौ निदर्शयन् स्वां प्रकृतिं कपीनाम्
त्याने टाळ्या वाजवल्या, आपल्या शेपटीला चुंबन दिले, आनंदाने खेळला, गाणे गायला, उड्या मारल्या; स्तंभावर चढला, जमिनीवर पडला, आणि वानरांची स्वाभाविक चाळवळ दाखवली.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे एकादशः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडातील अकरावा सर्ग ऐका.
अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा। जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः
ती कल्पना बाजूला ठेवून, महाकपी तिथेच थांबला आणि सीतेविषयी दुसरा विचार करू लागला.
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी। न भोक्तुं नाप्यलंकर्तुं न पानमुपसेवितुम्
रामापासून दूर असलेली ती तेजस्विनी ना झोपेल, ना खाईल, ना स्वतःला सजवेल, ना मद्य प्राशन करेल.
नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्। न हि रामसमः कश्चिद् विद्यते त्रिदशेष्वपि
ती कोणत्याही दुसऱ्या पुरुषाजवळ, अगदी देवतांमधील स्वामीजवळही, जाणार नाही; कारण त्रिदशांमध्येही रामासारखा कोणीच नाही.
अन्येयमिति निश्चित्य भूयस्तत्र चचार सः। पानभूमौ हरिश्रेष्ठः सीतासंदर्शनोत्सुकः
'ही दुसरीच आहे' असे ठरवून, सीतेच्या दर्शनासाठी उत्सुक असलेला श्रेष्ठ वानर त्या मदिरागृहात पुढे गेला.
क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथापराः। नृत्येन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा
काही स्त्रिया खेळून थकल्या होत्या, काही गाण्याने, तर काही नृत्याने थकल्या होत्या; आणि काही मद्यामुळे हरवून गेल्या होत्या.
मुरजेषु मृदंगेषु चेलिकासु च संस्थिताः। तथाऽऽस्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः
काही स्त्रिया मृदंग, ढोल आणि खेळाच्या जागी उभ्या होत्या; तर काही मुख्य आसनांवर विसावल्या होत्या.
अंगनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः। रूपसंलापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा
त्याने पाहिले की, रावण हजारो अंगणातील, दागिन्यांनी सजलेल्या, सुंदर रूपाच्या, गाण्याच्या आणि बोलण्याच्या कौशल्याने युक्त अशा स्त्रियांनी वेढलेला आहे.
देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना। रताधिकेन संयुक्तां ददर्श हरियूथपः
ज्याला योग्य वेळ आणि जागेची समज होती, योग्य शब्द बोलणारा होता, आणि आनंदात इतरांपेक्षा पुढे होता, अशा व्यक्तीसोबत वानरांचा प्रमुख एकत्र असल्याचे पाहिले.
अन्यत्रापि वरस्त्रीणां रूपसंलापशायिनाम्। सहस्रं युवतीनां तु प्रसुप्तं स ददर्श ह
इतर ठिकाणीही उत्तम रूपाच्या, गोड बोलणाऱ्या, तरुण स्त्रिया झोपलेल्या अवस्थेत त्या वानराने पाहिल्या.
देशकालाभियुक्तं तु युक्तवाक्याभिधायि तत्। रताविरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः
ज्याला योग्य वेळ आणि जागेची जाण होती, योग्य बोलणारा होता, आणि आनंदाने थकून झोपलेला होता, असा एक व्यक्ती वानरांचा प्रमुखाने पाहिला.
स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतः स्वयम्। करेणुभिर्यथारण्ये परिकीर्णो महाद्विपः
तो राक्षसांचा राजा त्या स्त्रियांनी वेढलेला फारच शोभून दिसत होता, जसा जंगलात मोठा हत्ती मादी हत्तींनी वेढलेला असतो.
सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः। ददर्श कपिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे
त्या महान आत्म्याच्या, राक्षसाधिपतीच्या घरात सर्व सुखांनी भरलेली मद्यपानाची जागा वानरांचा श्रेष्ठ पाहतो.
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः। तत्र न्यस्तानि मांसानि पानभूमौ ददर्श सः
त्या मद्यपानाच्या जागेत, हरण, म्हैस आणि डुक्कर यांच्या मांसाचे तुकडे ठेवलेले त्याने पाहिले.
रौक्मेषु च विशालेषु भाजनेष्वप्यभक्षितान्। ददर्श कपिशार्दूलो मयूरान् कुक्कुटांस्तथा
रौप्याच्या मोठ्या भांड्यांत, न खाल्लेले मोर आणि कोंबड्यांचे मांससुद्धा वानरांचा श्रेष्ठ पाहतो.
वराहवाध्रीणसकान् दधिसौवर्चलायुतान्। शल्यान् मृगमयूरांश्च हनुमानन्ववैक्षत
हनुमानाने डुकराचे डोके, गेंड्याचे मांस, दही आणि मीठ घालून केलेले पदार्थ, तसेच हरण आणि मोर यांचे शंकलेले मांस पाहिले.