thumb|दशमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे दशमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या सुंदरकांडातील दहावा सर्ग येथे संपतो.
तत्र दिव्योपमं मुख्यं स्फाटिकं रत्नभूषितम्। अवेक्षमाणो हनुमान् ददर्श शयनासनम्
तेथे हनुमानाने एक दिव्य, स्फटिकासारखा चमकणारा, रत्नांनी सजवलेला सुंदर पलंग पाहिला.
दान्तकाञ्चनचित्रांगैर्वैदूर्यैश्च वरासनैः। महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः
तो पलंग हत्तीच्या दातांनी आणि सोन्याच्या नक्षीने सजवलेला होता, उत्तम वैडूर्य रत्नांच्या आसनांनी आणि महागड्या चादरींनी मढवलेला होता.
तस्य चैकतमे देशे दिव्यमालोपशोभितम्। ददर्श पाण्डुरं छत्रं ताराधिपतिसंनिभम्
त्याच्या एका बाजूला, हनुमानाने दिव्य फुलांच्या माळांनी शोभलेलं, ताऱ्यांमध्ये चंद्रासारखं पांढरं छत्र पाहिलं.
जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानोः समप्रभम्। अशोकमालाविततं ददर्श परमासनम्
शुद्ध सोन्याने वेढलेलं आणि सूर्यासारखं तेजस्वी, अशोकफुलांच्या माळांनी सजवलेलं एक उत्तम आसन त्याने पाहिलं.
वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः। गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं वरधूपेन धूपितम्
त्याच्या आजूबाजूला वाल्याच्या पंखांच्या चामरांनी सतत वारा घातला जात होता, विविध सुगंधांनी आणि उत्तम धूपाने ते आसन सुवासिक केलं होतं.
परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम्। दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम्
तो आसन उत्तम चादरींनी मढवलेला, मऊ मेंढ्याच्या कातड्याने झाकलेला आणि सर्व बाजूंनी सुंदर फुलांच्या माळांनी सजवलेला होता.
तस्मिञ्जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोज्ज्वलकुण्डलम्। लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्
त्या आसनावर, हनुमानाने मेघासारखा काळा, तेजस्वी कुंडले घातलेला, लाल डोळ्यांचा, बलवान बाहू असलेला आणि चांदीच्या झगमगत्या वस्त्रातला एक पुरुष पाहिला.
लोहितेनानुलिप्तांगं चन्दनेन सुगन्धिना। संध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतडिद्गुणम्
त्याच्या अंगाला सुगंधी लाल चंदन लावले होते, जणू संध्याकाळच्या लालसर प्रकाशात वीज चमकणाऱ्या पावसाच्या ढगासारखा तो भासत होता.
वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्। सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्
दैवी दागिन्यांनी सजलेला, सुंदर आणि इच्छेनुसार रूप बदलू शकणारा, झाडे, वने आणि जाळ्यांनी वेढलेला तो जणू झोपलेल्या मंदार पर्वतासारखा वाटत होता.
पीत्वाप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः। भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्
महाकपी हनुमानाने पाहिले की, राक्षसांचा राजा मद्यपान करून तेजस्वी आणि पराक्रमी अशा झगमगत्या पलंगावर झोपलेला आहे.
निःश्वसन्तं यथा नागं रावणं वानरोत्तमः। आसाद्य परमोद्विग्नः सोपासर्पत् सुभीतवत्
रावण मोठ्या नागासारखा श्वास घेत होता. वानरश्रेष्ठ हनुमान त्याच्याजवळ जाताना फारच काळजीपूर्वक आणि घाबरत पुढे सरकत होता.
अथारोहणमासाद्य वेदिकान्तरमाश्रितः। क्षीबं राक्षसशार्दूलं प्रेक्षते स्म महाकपिः
मग एक उंच जागा गाठून, कठड्याच्या मागे लपून, महाकपी हनुमानाने मद्यधुंद राक्षसांच्या वाघाकडे पाहिले.
शुशुभे राक्षसेन्द्रस्य स्वपतः शयनं शुभम्। गन्धहस्तिनि संविष्टे यथा प्रस्रवणं महत्
राक्षसराज झोपलेला असताना त्याचा सुंदर पलंग, जणू मोठ्या हत्तीने टेक दिल्यासारखा, मोठ्या धबधब्यासारखा शोभून दिसत होता.
काञ्चनांगदसंनद्धौ ददर्श स महात्मनः। विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ
महाकपी हनुमानाने पाहिले की, त्या महात्मा राक्षसराजाच्या हातांना सोन्याच्या कड्या आहेत आणि ते दोन्ही हात इंद्राच्या ध्वजासारखे पसरले आहेत.
ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ। वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ
एरावत हत्तीच्या सुळ्यांनी जखमी, वज्राने कोरल्यासारखे रुंद, विष्णूच्या चक्राच्या खुणांनी चिन्हांकित, त्याचे हात बलवान आणि मजबूत होते.
पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ। सुलक्षणनखांगुष्ठौ स्वंगुलीयकलक्षितौ
ते हात जाड, सम आणि एकत्र जोडलेले, बळकट, सुंदर नख आणि अंगठे असलेले, स्वतःच्या अंगठ्यांच्या अंगठ्या घातलेल्या दिसत होते.
संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ। विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ
ते हात एकमेकांना लागून, लोखंडी गजासारखे, गोल आणि हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे, उजळ पलंगावर पसरलेले, जणू पाच डोके असलेल्या दोन नागांसारखे वाटत होते.
शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना। चन्दनेन परार्घ्येन स्वनुलिप्तौ स्वलंकृतौ
शीतल, सुगंधी आणि अत्यंत मौल्यवान चंदनाने, जणू चंद्र किंवा शशकाच्या लेपाप्रमाणे, ते हात सुंदरपणे लावलेले आणि सजवलेले होते.
उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ। यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ
उत्तम स्त्रियांनी दाबलेले, उत्कृष्ट सुगंधांनी लपेटलेले, यक्ष, नाग, गंधर्व, देव आणि श्रेष्ठ दानव यांच्याद्वारे नेहमीच सन्मानित असलेले—
ददर्श स कपिस्तस्य बाहू शयनसंस्थितौ। मन्दरस्यान्तरे सुप्तौ महाही रुषिताविव
त्या वानराने पाहिले की, त्या राक्षसाच्या हातांना पलंगावर ठेवलेले आहेत, जणू मंदार पर्वताच्या कपारीत दोन मोठे नाग झोपलेले आणि रागावलेले आहेत.
ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यामुभाभ्यां राक्षसेश्वरः। शुशुभेऽचलसंकाशः शृंगाभ्यामिव मन्दरः
त्या दोन पूर्ण हातांनी, पर्वतासारखा मोठा असलेला राक्षसांचा राजा, जणू मंदार पर्वत आपल्या दोन शिखरांसह शोभून दिसावा, तसा भासत होता.
चूतपुंनागसुरभिर्बकुलोत्तमसंयुतः। मृष्टान्नरससंयुक्तः पानगन्धपुरःसरः
आंबा, पर्णस, आणि उत्तम बकुळ यांच्या सुगंधाने, तसेच स्वादिष्ट अन्न आणि मद्य यांच्या दरवळाने तो परिसर दरवळत होता.
तस्य राक्षसराजस्य निश्चक्राम महामुखात्। शयानस्य विनिःश्वासः पूरयन्निव तद् गृहम्
त्या राक्षसराजाच्या मोठ्या तोंडातून, तो झोपलेला असताना, त्याचा श्वास बाहेर पडत होता आणि जणू ते घरच भरून टाकत होता.
मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजिता। मुकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्ज्वलिताननम्
मोत्यांनी आणि रत्नांनी सजलेल्या सोन्याच्या मुकुटाने, किंचित वाकलेल्या अवस्थेत, उजळ कुंडलांनी त्याचे मुख तेजस्वी दिसत होते.
रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना। पीनायतविशालेन वक्षसाभिविराजिता
लाल चंदन लावलेले आणि सुंदर हार घातलेले, त्याचे रुंद, भरदार आणि विशाल छाती उठून दिसत होती.
पाण्डुरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्। महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तरवाससा
फिकट रंगाच्या रेशमी वस्त्राने जखमी भाग झाकलेला, आणि महागड्या पिवळ्या उत्तरीयाने नीट गुंडाळलेला तो दिसत होता.
माषराशिप्रतीकाशं निःश्वसन्तं भुजंगवत्। गांगे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्
काळ्या माशाच्या राशीसारखा, सर्पासारखी श्वास घेत, तो गंगेच्या काठी, जणू काही झोपलेला हत्तीच, पडला होता.
चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैर्दीप्यमानं चतुर्दिशम्। प्रकाशीकृतसर्वांगं मेघं विद्युद्गणैरिव
चार सुवर्ण दिव्यांनी सर्व दिशांना उजळून, त्याचे संपूर्ण अंग प्रकाशमान झाले होते, जणू विजेच्या चमकांनी मेघ उजळावा.
पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः। पत्नीः स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे
त्या महान आत्म्याच्या, प्रिय पत्नी असलेल्या राक्षसाधिपतीच्या घरात, त्याच्या पायाशी पत्नी बसलेल्या दिसल्या.