नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निःस्वनेन च। मृदङ्गतलनिर्घोषैर्घोषवद्भिर्विनादितम्
पैंजणांचा मंजुळ आवाज, कंबरपट्ट्यांच्या घुंगरांचा निनाद आणि मृदंगाच्या गडगडाटाने ते ठिकाण गूंजून गेले होते.
प्रासादसंघातयुतं स्त्रीरत्नशतसंकुलम्। सुव्यूढकक्ष्यं हनुमान् प्रविवेश महागृहम्
हणुमानाने राजवाड्यांच्या समूहाने वेढलेले, शेकडो सुंदर स्त्रियांनी गजबजलेले, नीट मांडलेल्या अंगणाचे ते भव्य घर आत शिरून पाहिले.
thumb|सप्तमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील सातवा सर्ग येथे संपतो.
स वेश्मजालं बलवान् ददर्श व्यासक्तवैदूर्यसुवर्णजालम्। यथा महत्प्रावृषि मेघजालं विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम्
त्या बलवान हणुमानाने बॅरिल आणि सोन्याच्या जाळ्यांनी सजवलेली राजवाड्यांची जाळी पाहिली, जणू काही पावसाळ्यातील मोठ्या मेघांच्या गाठींवर वीज चमकत असून त्यात पक्षी भरले आहेत.
निवेशनानां विविधाश्च शालाः प्रधानशङ्खायुधचापशालाः। मनोहराश्चापि पुनर्विशाला ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः
त्याने विविध निवासस्थानांच्या सभागृहांमध्ये मुख्य शंख, शस्त्र आणि धनुष्य ठेवण्याची मोठी दालने, तसेच राजवाड्यांच्या डोंगरावर मोहक आणि प्रशस्त चंद्रशाळा पाहिल्या.
गृहाणि नानावसुराजितानि देवासुरैश्चापि सुपूजितानि। सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि
त्याने पाहिले की ती घरे त्यांच्या मालकांच्या सामर्थ्याने मिळवलेली, वेगवेगळ्या आत्म्यांनी शासित, देव-दानवांनी पूजलेली आणि सर्व दोषांपासून मुक्त आहेत.
तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि मयेन साक्षादिव निर्मितानि। महीतले सर्वगुणोत्तराणि ददर्श लंकाधिपतेर्गृहाणि
त्याने ती घरे पाहिली जी अतिशय काळजीपूर्वक बांधलेली, जणू काही मायाने स्वतः निर्माण केली असावीत, पृथ्वीवरील सर्व गुणांमध्ये श्रेष्ठ आणि लंकाधिपतीची आहेत.
ततो ददर्शोच्छ्रितमेघरूपं मनोहरं काञ्चनचारुरूपम्। रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम्
मग त्याने एक उंच, मेघासारखे, सोन्याच्या तेजाने शोभणारे, राक्षसाधिपतीच्या सामर्थ्याला साजेसे, आणि जगात कुणाशीही तुलना न होईल असे भव्य घर पाहिले.
महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम्। नानातरूणां कुसुमावकीर्णं गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम्
ते घर पृथ्वीवर जणू काही स्वर्गच पसरला आहे असे भासत होते, तेजाने झळकत, असंख्य रत्नांनी मढवलेले, विविध झाडांच्या फुलांनी व्यापलेले आणि डोंगराच्या शिखरावर धूळ पसरल्यासारखे दिसत होते.
यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम्। ददर्श युक्तीकृतचारुमेघ- चित्रं विमानं बहुरत्नचित्रम्
त्याने असे राजवाडे पाहिले जे अनेक रत्नांनी सजलेले होते, जसे डोंगरशिखर विविध धातूंनी रंगवलेले असते, किंवा आकाशात ग्रह आणि चंद्र चमकत असतात, तसेच कुशलतेने मांडलेल्या मेघांनी आणि सुंदर चित्रांनी सजवलेले होते.
मही कृता पर्वतराजिपूर्णा शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः। वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाः पुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम्
पृथ्वी डोंगरांच्या रांगांनी भरलेली, डोंगर झाडांच्या छायांनी व्यापलेले, झाडे फुलांच्या छायांनी भरलेली आणि ती फुले केसर व पाकळ्यांनी पूर्ण होती.
कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि। पुनश्च पद्मानि सकेसराणि वनानि चित्राणि सरोवराणि
पांढऱ्या राजवाड्यांची उभारणी झाली होती, तसेच सुंदर फुलांनी भरलेली कमळाची तळी, पुन्हा केसर असलेली कमळे, रंगीबेरंगी वनराई आणि सरोवरेही होती.
पुष्पाह्वयं नाम विराजमानं रत्नप्रभाभिश्च विघूर्णमानम्। वेश्मोत्तमानामपि चोच्चमानं महाकपिस्तत्र महाविमानम्
तेथे पुष्पाह्वय नावाचे तेजस्वी महाल उभे होते, रत्नांच्या प्रकाशाने झगमगणारे, उत्तम राजवाड्यांमध्ये उंच उठलेले, आणि त्या महाकपीचे भव्य विमान होते.
कृताश्च वैदूर्यमया विहङ्गा रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः। चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गा जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः
वैडूर्यापासून बनवलेले पक्षी, तसेच चांदी आणि प्रवाळाचे पक्षी, विविध मौल्यवान रत्नांनी सजलेले नाग, आणि जातीला साजेसे, सुंदर अंग असलेले घोडेही तयार केले होते.
प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः। कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः
प्रवाळ आणि सुवर्णाच्या पंखांचे, पाण्यात वाकलेले आणि गोळा झालेले पंख असलेले पक्षी, जणू काही कामदेवाचे मूर्तिमंत रूपच भासत होते; सुंदर चेहऱ्याचे आणि सुंदर पंखांचे पक्षी बनवले होते.
नियुज्यमानाश्च गजाः सुहस्ताः सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः। बभूव देवी च कृतासुहस्ता लक्ष्मीस्तथा पद्मिनि पद्महस्ता
सुंदर सोंडे असलेले हत्ती, काहींना कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या सोंडा आणि केसरी असलेले, तसेच देवीला शुभहस्तांनी आणि लक्ष्मीला कमळहस्तांनी साकारले होते.
इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनं सविस्मयो नगमिव चारुकन्दरम्। पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरं हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम्
त्या शोभिवंत घराजवळ जाऊन, तो आश्चर्यचकित झाला, जणू काही सुंदर गुहेने सजलेला डोंगरच आहे; पुन्हा ते सुगंधी आणि सुंदर ठिकाण, हिम वितळल्यानंतरच्या रम्य गुहेसारखे वाटत होते.
ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम्। अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां सुदुःखितां पतिगुणवेगनिर्जिताम्
मग तो वानर त्या दहा मुखांच्या राजाने राज्य केलेल्या नगरात फिरू लागला, जनकनंदिनीला शोधत, जी सर्वांची पूज्य, अतिशय दुःखी आणि पतीच्या गुणांनी जिंकलेली होती.
ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः। अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः सचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः
त्या वेळी, अनेक प्रकारे विचार करणाऱ्या, मनाने शुद्ध आणि वर्तनाने सन्मार्गी असलेल्या जनकनंदिनीला शोधताना, त्या महात्म्याच्या डोळ्यांनी सर्वत्र पाहताना त्याचे मन फारच दुःखी झाले.
thumb|अष्टमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील आठवा सर्ग ऐका.
स तस्य मध्ये भवनस्य संस्थितो महद्विमानं मणिरत्नचित्रितम्। प्रतप्तजाम्बूनदजालकृत्रिमं ददर्श धीमान् पवनात्मजः कपिः
त्या महालाच्या मध्यभागी उभा राहून, पवनपुत्र हनुमानाने रत्नांनी व मणिवज्रांनी सजवलेला, सुवर्णाच्या जाळ्यांनी सुशोभित असा एक भव्य राजमहाल पाहिला.
तदप्रमेयप्रतिकारकृत्रिमं कृतं स्वयं साध्विति विश्वकर्मणा। दिवं गते वायुपथे प्रतिष्ठितं व्यराजतादित्यपथस्य लक्ष्म तत्
ती अनमोल आणि अद्भुत वास्तू विश्वकर्म्याने स्वतः तयार केली होती. ती आकाशात वाऱ्याच्या मार्गावर उभी राहून, सूर्याच्या मार्गासारखी तेजस्वी दिसत होती.
न तत्र किंचिन्न कृतं प्रयत्नतो न तत्र किंचिन्न महार्घरत्नवत्। न ते विशेषा नियताः सुरेष्वपि न तत्र किंचिन्न महाविशेषवत्
त्या ठिकाणी काहीही दुर्लक्षित ठेवले नव्हते; प्रत्येक वस्तू मौल्यवान रत्नांनी भरलेली होती. अगदी देवांमध्येही अशी भेदभावाची गोष्ट नव्हती, कारण तिथे प्रत्येक गोष्ट विशेष आणि अद्वितीय होती.
तपः समाधानपराक्रमार्जितं मनःसमाधानविचारचारिणम्। अनेकसंस्थानविशेषनिर्मितं ततस्ततस्तुल्यविशेषनिर्मितम्
ती वास्तू तप, एकाग्रता आणि पराक्रमाने मिळवली गेली होती. मनाची एकाग्रता आणि विचार यांच्या मार्गदर्शनाखाली, अनेक वेगवेगळ्या रूपांनी ती बांधली गेली होती, आणि प्रत्येक भागात वेगळेपण दिसत होते.
मनः समाधाय तु शीघ्रगामिनं दुरासदं मारुततुल्यगामिनम्। महात्मनां पुण्यकृतां महर्द्धिनां यशस्विनामग्ऱ्यमुदामिवालयम्
मन एकाग्र करून, वाऱ्यासारखी जलद आणि सर्वांसाठी कठीण अशी ही वास्तू, महात्मा, पुण्यवान, तेजस्वी आणि कीर्तीमान अशा लोकांचे श्रेष्ठ निवासस्थान होती.
विशेषमालम्ब्य विशेषसंस्थितं विचित्रकूटं बहुकूटमण्डितम्। मनोऽभिरामं शरदिन्दुनिर्मलं विचित्रकूटं शिखरं गिरेर्यथा
ती वास्तू आपल्या वैशिष्ट्यावर आधारलेली, अनेक शिखरांनी सजलेली, मनाला आनंद देणारी आणि शरद ऋतूतील चंद्रासारखी निर्मळ होती. तिची शिखरे पर्वताच्या शिखरासारखी सुंदर दिसत होती.
वहन्ति यत्कुण्डलशोभितानना महाशना व्योमचरानिशाचराः। विवृत्तविध्वस्तविशाललोचना महाजवा भूतगणाः सहस्रशः
त्या ठिकाणी, कुंडलांनी शोभलेली तोंडे असलेल्या, आकाशात संचार करणाऱ्या, मोठ्या भुकेच्या, मोठ्या डोळ्यांच्या आणि वेगवान अशा राक्षसी आणि भूतगण हजारोंनी वावरत होते.
thumb|नवमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे नवमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील नववा सर्ग ऐका.
तस्यालयवरिष्ठस्य मध्ये विमलमायतम्। ददर्श भवनश्रेष्ठं हनुमान् मारुतात्मजः
त्या उत्तम निवासस्थानाच्या मध्यभागी, पवनपुत्र हनुमानाने निर्मळ आणि प्रशस्त, घरांमध्ये सर्वश्रेष्ठ असे एक महाल पाहिला.
अर्धयोजनविस्तीर्णमायतं योजनं महत्। भवनं राक्षसेन्द्रस्य बहुप्रासादसंकुलम्
राक्षसाधिपतीच्या त्या भव्य महालाची रुंदी अर्ध्या योजनाची आणि लांबी पूर्ण योजनाची होती. तो अनेक उंच मनोऱ्यांनी भरलेला होता.