समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रसमनिःस्वनम्। महात्मनो महद् वेश्म महारत्नपरिच्छदम्
समुद्रासारखं खोल, समुद्रासारख्याच गजराने भरलेलं, त्या महात्म्याच्या मोठ्या राजवाड्यात अपार रत्ने आणि संपत्ती होती.
महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः। विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसंकुलम्
त्या महाकपिने रत्नांनी भरलेलं, तेजाने झळाळणारं, आणि हत्ती, घोडे, रथ यांनी गजबजलेलं ते महाल पाहिलं.
लंकाभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः। चचार हनुमांस्तत्र रावणस्य समीपतः
हा खरोखरच लंकेचं भूषण आहे असं त्या महाकपिला वाटलं, आणि हनुमान तिथे रावणाच्या जवळ वावरू लागला.
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च सर्वशः। वीक्षमाणोऽप्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः
राक्षसांच्या घराघरात आणि सर्व बागांमध्ये तो न घाबरता फिरत होता, आणि राजवाड्यांचं निरीक्षण करत होता.
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्। ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्
मग मोठ्या वेगाने उडी मारून त्याने प्रहस्ताचं निवासस्थान गाठलं, आणि तिथून महापार्श्वाच्या घराकडे तो सामर्थ्याने गेला.
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम्। विभीषणस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः
नंतर ढगासारखं दिसणारं कुम्भकर्णाचं घर आणि तसंच विभीषणाचं निवासस्थान या दोन्हींकडे तो महाकपी गेला.
महोदरस्य च तथा विरूपाक्षस्य चैव हि। विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च
तसंच तो महोदर, विरूपाक्ष, विद्युज्जिह्वा आणि विद्युन्माळ या सर्वांच्या घरात गेला.
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः। शुकस्य च महावेगः सारणस्य च धीमतः
त्याचप्रमाणे तो महाकपी वज्रदंष्ट्र, शुक, अतिवेगवान सारण आणि बुद्धिमान अशा राक्षसांच्या घरात गेला.
तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः। जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरिसत्तमः
तसंच वानरांचा प्रमुख इंद्रजितचं महाल, जांबुमाळी आणि सुमाळी यांच्या घरातही गेला.
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च। वज्रकायस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः
तो रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू आणि वज्रकाय यांच्या घरातही उडी मारून गेला.
धूम्राक्षस्याथ सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः। विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च
मग वायुपुत्र धूम्राक्ष, संपाति, विद्युद्रूप, भीम, घन आणि विघन यांच्या घरात गेला.
शुकनाभस्य चक्रस्य शठस्य कपटस्य च। ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य लोमशस्य च रक्षसः
शुकनाभ, चक्र, शठ, कपट, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र आणि लोमश या राक्षसांच्या घरातही तो गेला.
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य सादिनः। विद्युज्जिह्वद्विजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च
हनुमान् युध्दोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव या घोडेस्वार, विद्युत्जिह्व, विजिह्व आणि हस्तिमुख यांच्या घरांमध्ये गेला.
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि। प्लवमानः क्रमेणैव हनुमान् मारुतात्मजः
मग वाऱ्याचा पुत्र हनुमान् उडत-उडत कराळ, पिशाच आणि शोणिताक्ष यांच्या घरांमध्ये गेला.
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः। तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः
त्या मोठ्या आणि सुंदर घरांमध्ये त्या महाकपीने त्या श्रीमंत लोकांची समृद्धी पाहिली.
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः। आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
सर्व बाजूंनी सगळी घरं ओलांडून, अखेरीस लक्ष्मीवान हनुमान् राक्षसांच्या राजाचा महाल गाठला.
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः। विचरन् हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः
माकडांचा वाघ असलेल्या श्रेष्ठ हनुमानाने फिरताना रावणाच्या शय्येवर झोपलेल्या रावणाच्या स्त्रिया आणि विचित्र डोळ्यांच्या राक्षसी पाहिल्या.
शूलमुद्गरहस्तांश्च शक्तितोमरधारिणः। ददर्श विविधान्गुल्मांस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे
राक्षसांच्या राजाच्या घरात त्याने शूळ, गदा, शक्ती आणि तोमर घेऊन उभे असलेले वेगवेगळे सैनिक पाहिले.
राक्षसांश्च महाकायान् नानाप्रहरणोद्यतान्। रक्तान् श्वेतान् सितांश्चापि हरींश्चापि महाजवान्
त्याने विविध शस्त्रांनी सज्ज, मोठ्या शरीराचे, लाल, पांढरे आणि फिकट रंगाचे राक्षस आणि अतिशय वेगवान वानरही पाहिले.
कुलीनान् रूपसम्पन्नान् गजान् परगजारुजान्। शिक्षितान् गजशिक्षायामैरावतसमान् युधि
त्याने उच्च कुळातील, देखणे, शत्रूंच्या हत्तीला दुखापत करणारे, युद्धात ऐरावतासारखे आणि गजविद्येत पारंगत असे हत्ती पाहिले.
निहन्तॄन् परसैन्यानां गृहे तस्मिन् ददर्श सः। क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन्
त्या घरात त्याने शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करणारे, मेघासारखे वाहणारे आणि पर्वतासारखे ओघळणारे वीर पाहिले.
मेघस्तनितनिर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः। सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः
त्याने तिथे हजारो सोन्याने सजवलेल्या, वज्रासारख्या, शत्रूंना जिंकता न येणाऱ्या, मेघांच्या गडगडाटासारख्या आवाज करणाऱ्या सैन्यदल पाहिली.
हेमजालैरविच्छिन्नास्तरुणादित्यसंनिभाः। ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने
राक्षसांचा राजा रावणाच्या निवासात त्याने सोन्याच्या जाळ्यांनी वेढलेली, उगवत्या सूर्यासारखी तेजस्वी माणसं पाहिली.
शिबिका विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः। लतागृहाणि चित्राणि चित्रशालागृहाणि च
त्या वायुपुत्र हनुमानाने वेगवेगळ्या आकाराच्या पालख्या, सुंदर वेलींनी बनवलेली घरं आणि चित्रांनी सजवलेली सभागृहं पाहिली.
क्रीडागृहाणि चान्यानि दारुपर्वतकानि च। कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च
त्याने आणखी खेळण्याची घरं, लाकडी डोंगरांसारखी घरं, रम्य प्रेममंदिर आणि दिवसभरासाठी असलेली खास जागा पाहिली.
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने। स मन्दरसमप्रख्यं मयूरस्थानसंकुलम्
राक्षसांचा राजा रावणाच्या महालात त्याने मंदरसारखा उंच आणि मोरांच्या आसनांनी भरलेला प्रासाद पाहिला.
ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम्। अनन्तरत्ननिचयं निधिजालं समन्ततः। धीरनिष्ठितकर्माङ्गं गृहं भूतपतेरिव
त्याने ध्वजांच्या काठ्यांनी भरलेला, सर्व बाजूंनी अमूल्य रत्नांचे ढीग असलेला, ठाम आणि मजबूत बांधणीचा, जणू काही भूतपतीच्या घरासारखा उत्तम महाल पाहिला.
अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च। विरराज च तद् वेश्म रश्मिवानिव रश्मिभिः
रत्नांच्या तेजाने आणि रावणाच्या तेजाने ते महाल सूर्याच्या किरणांनी उजळल्यासारखा भासला.
जाम्बूनदमयान्येव शयनान्यासनानि च। भाजनानि च शुभ्राणि ददर्श हरियूथपः
वानरांचा सेनापती हनुमानाने तिथे पूर्णपणे सोन्याची बनलेली शय्ये, आसने आणि चमकदार भांडी पाहिली.
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसंकुलम्। मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा
त्याने मध आणि मदाने ओथंबलेली, रत्नांच्या भांड्यांनी भरलेली, आकर्षक आणि प्रशस्त, कुबेराच्या महालासारखी जागा पाहिली.