अप्रावृताः काञ्चनराजिवर्णाः काश्चित्परार्घ्यास्तपनीयवर्णाः। पुनश्च काश्चिच्छशलक्ष्मवर्णाः कान्तप्रहीणा रुचिराङ्गवर्णाः
काही उघड्या, सोन्याच्या कमळासारख्या रंगाच्या, काही फारच मौल्यवान, शुद्ध सोन्यासारख्या रंगाच्या, तर काही चंद्रप्रकाशासारख्या उजळ, आपल्या प्रियजनांपासून दूर झाल्यामुळे सौंदर्य कमी झालेले, पण तरीही सुंदर अंग असलेल्या स्त्रिया त्याने पाहिल्या.
ततः प्रियान् प्राप्य मनोऽभिरामान् सुप्रीतियुक्ताः सुमनोऽभिरामाः। गृहेषु हृष्टाः परमाभिरामा हरिप्रवीरः स ददर्श रामाः
मग आपल्या प्रियजनांना मिळाल्यावर, मनाला आनंद देणाऱ्या, अत्यंत प्रसन्न आणि सुखी, आपल्या घरात हर्षाने नांदणाऱ्या, अतिशय मोहक अशा स्त्रिया त्या पराक्रमी वानराने पाहिल्या.
चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला वक्राः सुपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः। विभूषणानां च ददर्श मालाः शतह्रदानामिव चारुमालाः
त्याने चंद्रासारख्या तेजस्वी चेहऱ्यांच्या, वाकड्या पण सुंदर पापण्यांच्या, सुंदर डोळ्यांच्या, आणि शंभर कमळ तलावांच्या माळेसारख्या आकर्षक दागिन्यांच्या माळा असलेल्या स्त्रिया पाहिल्या.
न त्वेव सीतां परमाभिजातां पथि स्थिते राजकुले प्रजाताम्। लतां प्रफुल्लामिव साधुजातां ददर्श तन्वीं मनसाभिजाताम्
पण त्याला अत्यंत कुलीन, राजघराण्यात जन्मलेली, मार्गावर उभी असलेली, फुललेल्या वेलीसारखी नाजूक आणि मनानेही श्रेष्ठ अशी सीता दिसली नाही.
सनातने वर्त्मनि संनिविष्टां रामेक्षणीं तां मदनाभिविष्टाम्। भर्तुर्मनः श्रीमदनुप्रविष्टां स्त्रीभ्यः पराभ्यश्च सदा विशिष्टाम्
तो तिला सनातन मार्गावर स्थित, हरणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची, प्रेमाने व्याकुळ, पतीच्या तेजस्वी मनाने व्यापलेली, आणि नेहमीच इतर स्त्रियांपेक्षा श्रेष्ठ अशी पाहतो.
उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्। सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं वने प्रनृत्तामिव नीलकण्ठीम्
ती उन्हाने त्रस्त, डोळ्यांतून अश्रू वाहून गळा ओलावलेली, पूर्वी फारच मौल्यवान हारांनी सजलेली, सुंदर पापण्या आणि गडद रंगाचा गळा असलेली, जणू निळ्या गळ्याचा पक्षी जंगलात नाचतो तशी दिसत होती.
अव्यक्तरेखामिव चन्द्रलेखां पांसुप्रदिग्धामिव हेमरेखाम्। क्षतप्ररूढामिव वर्णरेखां वायुप्रभुग्नामिव मेघरेखाम्
ती अस्पष्ट चंद्रकोरीसारखी, धुळीने माखलेल्या सोन्याच्या रेघेसारखी, जखम भरून गेलेल्या खुणेसारखी, वाऱ्याने वाकलेल्या मेघरेषेसारखी दिसत होती.
सीतामपश्यन्मनुजेश्वरस्य रामस्य पत्नीं वदतां वरस्य। बभूव दुःखोपहतश्चिरस्य प्लवंगमो मन्द इवाचिरस्य
राम या मनुष्यश्रेष्ठ, वाक्चातुर्याने श्रेष्ठ अशा पुरुषाची पत्नी सीता दिसली नाही म्हणून, त्या वानराला खूप दिवसांनी पुन्हा दु:खाने ग्रासले, जणू थोड्या विश्रांतीनंतर मंद झाल्यासारखा.
thumb|षष्ठः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील सहावा सर्ग ऐका.
स निकामं विमानेषु विचरन् कामरूपधृक्। विचचार कपिर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः
तो वानर आपल्या इच्छेप्रमाणे रूप घेऊन, अत्यंत चपळतेने लंका नगरीतील महालांमध्ये मुक्तपणे फिरू लागला.
आससाद च लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्। प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसंवृतम्
तो लक्ष्मीवान वानर, सूर्याच्या रंगाच्या तेजस्वी भिंतीने वेढलेल्या राक्षसराजाच्या निवासस्थानाजवळ गेला.
रक्षितं राक्षसैर्भीमैः सिंहैरिव महद् वनम्। समीक्षमाणो भवनं चकाशे कपिकुञ्जरः
भीषण राक्षसांनी जशी सिंहांनी मोठे जंगल राखले जाते तशी राखलेली ती राजवाडा, वानरराजाने चमकत असलेला पाहिला.
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषणैः। विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम्
रुपेरी पत्र्यांनी मढवलेल्या, सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेल्या सुंदर तोरणांनी, विविध अंगणांनी आणि आकर्षक दरवाज्यांनी वेढलेला तो राजवाडा होता.
गजास्थितैर्महामात्रैः शूरैश्च विगतश्रमैः। उपस्थितमसंहार्यैर्हयैः स्यन्दनयायिभिः
तेथे मोठ्या हत्तीवर बसलेले महावत, शूर आणि दमलेले नसलेले योद्धे, आणि जिंकता न येणारे घोडे व रथचालक असे सर्व एकत्र जमलेले होते.
बहुरत्नसमाकीर्णं परार्घ्यासनभूषितम्। महारथसमावापं महारथमहासनम्
अनेक मौल्यवान रत्नांनी भरलेलं, अत्यंत किमती आसनांनी सजलेलं, आणि मोठ्या रथवानांनी व भव्य सिंहासनांनी गजबजलेलं असं ते स्थान होतं.
दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः। विविधैर्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः
सर्व बाजूंनी सुंदर आणि भव्य दृश्यांनी, तसेच असंख्य वेगवेगळ्या प्राण्यांनी व पक्ष्यांनी पूर्णपणे भरलेलं होतं.
विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम्। मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः
शिस्तबद्ध अंतःरक्षकांनी आणि राक्षसांनी नीट राखलेलं, तसेच मुख्य व उत्तम स्त्रियांनी सर्वत्र गच्च भरलेलं होतं.
मुदितप्रमदारत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्। वराभरणसंह्रादैः समुद्रस्वननिःस्वनम्
राक्षसांच्या राजाचे निवासस्थान आनंदी आणि सुंदर स्त्रियांनी उजळून निघालं होतं, आणि उत्तम दागिन्यांच्या गजराने समुद्रासारखा गूंजत होतं.
तद् राजगुणसम्पन्नं मुख्यैश्च वरचन्दनैः। महाजनसमाकीर्णं सिंहैरिव महद् वनम्
राजकीय गुणांनी संपन्न, उत्तम चंदनाच्या सुवासाने दरवळलेलं, आणि मोठ्या लोकांनी भरलेलं ते राजवाडं सिंहांनी भरलेल्या मोठ्या जंगलासारखं होतं.
भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषविनादितम्। नित्यार्चितं पर्वसुतं पूजितं राक्षसैः सदा
भेरी, मृदंग यांच्या आवाजाने आणि शंखाच्या गजराने निनादलेलं, नेहमी सणासुदीला पूजलं जाणारं आणि राक्षसांनी कायम सन्मानित असं ते स्थान होतं.
समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रसमनिःस्वनम्। महात्मनो महद् वेश्म महारत्नपरिच्छदम्
समुद्रासारखं खोल, समुद्रासारख्याच गजराने भरलेलं, त्या महात्म्याच्या मोठ्या राजवाड्यात अपार रत्ने आणि संपत्ती होती.
महारत्नसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः। विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसंकुलम्
त्या महाकपिने रत्नांनी भरलेलं, तेजाने झळाळणारं, आणि हत्ती, घोडे, रथ यांनी गजबजलेलं ते महाल पाहिलं.
लंकाभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः। चचार हनुमांस्तत्र रावणस्य समीपतः
हा खरोखरच लंकेचं भूषण आहे असं त्या महाकपिला वाटलं, आणि हनुमान तिथे रावणाच्या जवळ वावरू लागला.
गृहाद् गृहं राक्षसानामुद्यानानि च सर्वशः। वीक्षमाणोऽप्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः
राक्षसांच्या घराघरात आणि सर्व बागांमध्ये तो न घाबरता फिरत होता, आणि राजवाड्यांचं निरीक्षण करत होता.
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्। ततोऽन्यत् पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्
मग मोठ्या वेगाने उडी मारून त्याने प्रहस्ताचं निवासस्थान गाठलं, आणि तिथून महापार्श्वाच्या घराकडे तो सामर्थ्याने गेला.
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम्। विभीषणस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः
नंतर ढगासारखं दिसणारं कुम्भकर्णाचं घर आणि तसंच विभीषणाचं निवासस्थान या दोन्हींकडे तो महाकपी गेला.
महोदरस्य च तथा विरूपाक्षस्य चैव हि। विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च
तसंच तो महोदर, विरूपाक्ष, विद्युज्जिह्वा आणि विद्युन्माळ या सर्वांच्या घरात गेला.
वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः। शुकस्य च महावेगः सारणस्य च धीमतः
त्याचप्रमाणे तो महाकपी वज्रदंष्ट्र, शुक, अतिवेगवान सारण आणि बुद्धिमान अशा राक्षसांच्या घरात गेला.
तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः। जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरिसत्तमः
तसंच वानरांचा प्रमुख इंद्रजितचं महाल, जांबुमाळी आणि सुमाळी यांच्या घरातही गेला.
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च। वज्रकायस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः
तो रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू आणि वज्रकाय यांच्या घरातही उडी मारून गेला.