स्त्री चेति मन्यमानेन नातिक्रोधः स्वयं कृतः। सा तु तेन प्रहारेण विह्वलाङ्गी निशाचरी। पपात सहसा भूमौ विकृताननदर्शना
'ती स्त्री आहे' असं मनात ठेवून, त्याने फारसा राग केला नाही; पण त्याच्या त्या माराने ती रात्री हिंडणारी, अंगातील त्राण हरपून, विकृत चेहऱ्याने अचानक जमिनीवर पडली.
ततस्तु हनुमान् वीरस्तां दृष्ट्वा विनिपातिताम्। कृपां चकार तेजस्वी मन्यमानः स्त्रियं च ताम्
मग वीर हनुमान, तिला खाली पडलेली पाहून, 'ही स्त्री आहे' असं समजून, तेजस्वी हनुमानाच्या मनात दया आली.
ततो वै भृशमुद्विग्ना लंका सा गद्गदाक्षरम्। उवाचागर्वितं वाक्यं हनुमन्तं प्लवङ्गमम्
त्यावेळी लंका फारच घाबरली आणि तिचा आवाज थरथरत होता. तिने अभिमानाने हनुमान या वानराला बोलून दाखवले.
प्रसीद सुमहाबाहो त्रायस्व हरिसत्तम। समये सौम्य तिष्ठन्ति सत्त्ववन्तो महाबलाः
माझ्यावर कृपा कर, बलवान हनुमान, मला वाचव. सज्जन आणि सामर्थ्यवान लोक नेहमी मर्यादेत राहतात, हे तू जाण.
अहं तु नगरी लंका स्वयमेव प्लवङ्गम। निर्जिताहं त्वया वीर विक्रमेण महाबल
मीच ही लंका नगरी आहे, वानरा. तुझ्या पराक्रमाने आणि सामर्थ्याने तू मला जिंकले आहेस, हे वीर.
इदं च तथ्यं शृणु मे ब्रुवन्त्या वै हरीश्वर। स्वयं स्वयम्भुवा दत्तं वरदानं यथा मम
आता, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमाना, मी जे सांगते ते सत्य ऐक. मला स्वतः ब्रह्मदेवाने वर दिला आहे.
यदा त्वां वानरः कश्चिद् विक्रमाद् वशमानयेत्। तदा त्वया हि विज्ञेयं रक्षसां भयमागतम्
जेव्हा एखादा वानर आपल्या शौर्याने मला वश करेल, तेव्हा राक्षसांवर संकट येणार हे समजावे.
स हि मे समयः सौम्य प्राप्तोऽद्य तव दर्शनात्। स्वयम्भूविहितः सत्यो न तस्यास्ति व्यतिक्रमः
तोच तो प्रसंग, सौम्य हनुमान, तुझ्या येण्याने आज पूर्ण झाला आहे. ब्रह्मदेवाने घातलेली ही मर्यादा खरी आहे आणि तिचा भंग होऊ शकत नाही.
सीतानिमित्तं राज्ञस्तु रावणस्य दुरात्मनः। रक्षसां चैव सर्वेषां विनाशः समुपागतः
सीतेमुळे आणि दुष्ट रावण राजामुळे, तसेच सर्व राक्षसांचा विनाश आता जवळ आला आहे.
तत् प्रविश्य हरिश्रेष्ठ पुरीं रावणपालिताम्। विधत्स्व सर्वकार्याणि यानि यानीह वाञ्छसि
म्हणून, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हनुमाना, रावणाच्या राखणीत असलेल्या या नगरीत प्रवेश कर आणि तुला हवी ती सर्व कामे येथे पूर्ण कर.
प्रविश्य शापोपहतां हरीश्वर पुरीं शुभां राक्षसमुख्यपालिताम्। यदृच्छया त्वं जनकात्मजां सतीं विमार्ग सर्वत्र गतो यथासुखम्
वानरांचा स्वामी, शाप लागलेल्या पण सुंदर आणि राक्षसांनी राखलेल्या या नगरीत तू प्रवेश कर. मग आपल्या इच्छेनुसार सर्वत्र जाऊन जनकनंदिनी सीतेचा शोध घे.
thumb|चतुर्थः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे चतुर्थः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा हा चौथा सर्ग ऐका.
स निर्जित्य पुरीं लंकां श्रेष्ठां तां कामरूपिणीम्। विक्रमेण महातेजा हनूमान् कपिसत्तमः
महान पराक्रमाने आणि तेजाने युक्त असलेल्या हनुमानाने, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, लंकेची आणि तिच्या रूप बदलणाऱ्या रक्षकिणीची विजयाने मात केली.
अद्वारेण महावीर्यः प्राकारमवपुप्लुवे। निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः
महाबली हनुमानाने दरवाजा न वापरता, भिंतीवरून उडी मारून, रात्रीच्या वेळी लंकेत प्रवेश केला.
प्रविश्य नगरीं लंकां कपिराजहितंकरः। चक्रेऽथ पादं सव्यं च शत्रूणां स तु मूर्धनि
वानरराजाच्या हितासाठी लंकेत प्रवेश करून, हनुमानाने शत्रूंच्या डोक्यावर आपला डावा पाय ठेवला.
ततस्तु तां पुरीं लंकां रम्यामभिययौ कपिः। हसितोत्कृष्टनिनदैस्तूर्यघोषपुरस्कृतैः
मग वानराने हास्य आणि मोठ्या वाद्यांच्या गजरात, रम्य अशा लंका नगरीकडे वाटचाल केली.
वज्राङ्कुशनिकाशैश्च वज्रजालविभूषितैः। गृहमेघैः पुरी रम्या बभासे द्यौरिवाम्बुदैः
वज्रासारख्या जाळ्यांनी आणि हिरकांच्या सजावटींनी नटलेल्या महालांनी ती सुंदर नगरी आकाशातील मेघांसारखी भासत होती.
प्रजज्वाल तदा लंका रक्षोगणगृहैः शुभैः। सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्तिकसंस्थितैः
त्या वेळी, राक्षसांच्या शुभ आणि पांढऱ्या मेघांसारख्या, कमळ व स्वस्तिक चिन्हांनी सजलेल्या घरांनी लंका उजळून निघाली होती.
वर्धमानगृहैश्चापि सर्वतः सुविभूषितैः। तां चित्रमाल्याभरणां कपिराजहितंकरः
सर्व बाजूंनी सुंदरपणे सजवलेल्या आणि नवनवीन घरांनी, विविध फुलांच्या माळा व दागिन्यांनी नटलेली ती नगरी वानरराजाच्या हितासाठी कार्य करणाऱ्या हनुमानाच्या नजरेस आली.
राघवार्थे चरन् श्रीमान् ददर्श च ननन्द च। भवनाद् भवनं गच्छन् ददर्श कपिकुञ्जरः
राघवाच्या कार्यासाठी फिरताना, तेजस्वी हनुमानाने एकेक महाल पाहिले आणि आनंदला; महालामधून महालात जात असताना त्याने सर्व काही पाहिले.
विविधाकृतिरूपाणि भवनानि ततस्ततः। शुश्राव रुचिरं गीतं त्रिस्थानस्वरभूषितम्
त्याने तिथे तिथे वेगवेगळ्या आकारांची आणि रूपांची सुंदर महालं पाहिली आणि तिथून तीन स्वरांनी सजलेली मनमोहक गाणी ऐकली.
स्त्रीणां मदनविद्धानां दिवि चाप्सरसामिव। शुश्राव काञ्चीनिनदं नूपुराणां च निःस्वनम्
प्रेमाने भारलेल्या स्त्रियांच्या कंबरपट्ट्यांचे खणखण आणि पैंजणांचा मंजुळ आवाज त्याला स्वर्गातील अप्सरांसारखा ऐकू आला.
सोपाननिनदांश्चापि भवनेषु महात्मनाम्। आस्फोटितनिनादांश्च क्ष्वेडितांश्च ततस्ततः
महान आत्म्यांच्या घरात पावलांचे आवाज, टाळ्या आणि शिट्ट्या अशा विविध आवाजांचा गजर त्याने तिथे तिथे ऐकला.
शुश्राव जपतां तत्र मन्त्रान् रक्षोगृहेषु वै। स्वाध्यायनिरतांश्चैव यातुधानान् ददर्श सः
राक्षसांच्या घरात मंत्र जपणाऱ्यांचे जप त्याने ऐकले आणि स्वतःच्या अभ्यासात मग्न असलेले यक्ष त्याने पाहिले.
रावणस्तवसंयुक्तान् गर्जतो राक्षसानपि। राजमार्गं समावृत्य स्थितं रक्षोगणं महत्
रावणाचे स्तुती करणारे आणि गजर करणारे मोठे राक्षसांचे सैन्य राजमार्गावर उभे असलेले त्याने पाहिले.
ददर्श मध्यमे गुल्मे राक्षसस्य चरान् बहून्। दीक्षिताञ्जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः
मध्यभागी त्याने अनेक राक्षसांचे गुप्तहेर पाहिले, जे दीक्षा घेतलेले, जटा वाढवलेले, मुंडके केलेले आणि गायीच्या कातडीचे वस्त्र घातलेले होते.
दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुधांस्तथा। कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि
काहींच्या हातात कुशाचे मूठ, काहींच्या हातात अग्निकुंड, काहींनी गदा, मूसळ आणि दंड अशी शस्त्रे धरलेली त्याने पाहिली.
एकाक्षानेकवर्णांश्च लंबोदरपयोधरान्। करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा
एक डोळ्याचे, रंगीबेरंगी, मोठ्या पोटाचे, मोठ्या छातीचे, भयानक, वाकड्या तोंडाचे, विकट आणि बुटके असेही त्याने पाहिले.
धन्विनः खड्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्। परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्
काही धनुष्यबाण घेणारे, काही तलवार, मूसळ, मोठे लोखंडी गज, आणि विविध प्रकारच्या तेजस्वी कवचांनी सजलेले त्याने पाहिले.
नातिस्थूलान् नातिकृशान् नातिदीर्घातिह्रस्वकान्। नातिगौरान् नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्
ना फार स्थूल, ना फार कृश, ना फार उंच, ना फार ठेंगणे, ना फार गोरे, ना फार काळे, ना फार कुबड, ना फार बुटके असेही त्याने पाहिले.