thumb|तृतीयः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे तृतीयः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील तिसरा सर्ग ऐका.
स लम्बशिखरे लम्बे लम्बतोयदसंनिभे। सत्त्वमास्थाय मेधावी हनुमान् मारुतात्मजः
मारुतीपुत्र हनुमान, अत्यंत बुद्धिमान, लांबट शिखरावर उभा राहिला, जे लोंबत्या पावसाच्या ढगासारखं होतं, आणि सूक्ष्म रूप धारण केलं.
निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः। रम्यकाननतोयाढ्यां पुरीं रावणपालिताम्
तो बलवान वानर, हनुमान, रात्री लंकेत शिरला. ती नगरी रम्य बागांनी आणि जलाशयांनी समृद्ध होती आणि रावणाच्या अधिपत्याखाली होती.
सुपुष्टबलसम्पुष्टां यथैव विटपावतीम्। चारुतोरणनिर्यूहां पाण्डुरद्वारतोरणाम्
ती नगरी, बळकट आणि समृद्ध, हिरव्या झाडांनी, सुंदर तोरणांनी आणि पांढऱ्या दरवाज्या-तोरणांनी सजलेली त्याने पाहिली.
भुजगाचरितां गुप्तां शुभां भोगवतीमिव। तां सविद्युद्घनाकीर्णां ज्योतिर्गणनिषेविताम्
सर्पांच्या वाटांनी भरलेली, रक्षण केलेली, शोभिवंत, जणू नागलोकासारखी, विजेच्या कडकडाटाने आणि ताऱ्यांच्या झुंडीने व्यापलेली ती नगरी त्याने पाहिली.
चण्डमारुतनिर्ह्रादां यथा चाप्यमरावतीम्। शातकुम्भेन महता प्राकारेणाभिसंवृताम्
ती नगरी प्रचंड वाऱ्याच्या गडगडाटाने दुमदुमत होती, जणू अमरावतीसारखी, आणि मोठ्या सोन्याच्या भिंतींनी वेढलेली होती.
किङ्किणीजालघोषाभिः पताकाभिरलंकृताम्। आसाद्य सहसा हृष्टः प्राकारमभिपेदिवान्
पताका आणि किंकिण्यांच्या मंजुळ निनादाने सजलेली ती नगरी पाहून, हनुमान आनंदाने पटकन पुढे गेला आणि प्राचीर ओलांडून आत शिरला.
विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः। जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैदूर्यकृतवेदिकैः
सर्व बाजूंनी सोन्याच्या दारांनी आणि वैडूर्य रत्नांच्या चौकटींनी नटलेल्या त्या नगरीकडे पाहताना हनुमानाच्या मनात आश्चर्य दाटून आले.
वज्रस्फटिकमुक्ताभिर्मणिकुट्टिमभूषितैः। तप्तहाटकनिर्यूहै राजतामलपाण्डुरैः
त्या नगरीचे फरशे वज्र, स्फटिक आणि मोत्यांनी सजवलेले होते, सुवर्णाच्या झळाळत्या वाटा आणि शुद्ध चांदीच्या उजळ पट्ट्यांनी ती शोभून दिसत होती.
वैदूर्यकृतसोपानैः स्फाटिकान्तरपांसुभिः। चारुसंजवनोपेतैः खमिवोत्पतितैः शुभैः
वैडूर्य रत्नांच्या पायऱ्या, पायऱ्यांमध्ये स्फटिकाची पावडर, आणि आकाशात उडणाऱ्या सुंदर, वेगवान मार्गांनी ती नगरी नटली होती.
क्रौञ्चबर्हिणसंघुष्टै राजहंसनिषेवितैः। तूर्याभरणनिर्घोषैः सर्वतः परिनादिताम्
त्या नगरीत सर्वत्र क्रौंच, मोरांचे आवाज घुमत होते, राजहंसांनी ती शोभली होती आणि वाद्ये व दागिन्यांच्या निनादांनी सारा परिसर भरून गेला होता.
वस्वोकसारप्रतिमां समीक्ष्य नगरीं ततः। खमिवोत्पतितां लंकां जहर्ष हनुमान् कपिः
देवतांच्या वैभवाशी स्पर्धा करणारी, जणू आकाशात उभी असलेली ती लंका नगरी पाहून महाकपी हनुमानाचा हर्ष गगनात मावेनासा झाला.
तां समीक्ष्य पुरीं लंकां राक्षसाधिपतेः शुभाम्। अनुत्तमामृद्धिमतीं चिन्तयामास वीर्यवान्
राक्षसाधिपती रावणाची ती शोभिवंत, अद्वितीय आणि समृद्ध लंका नगरी पाहून, बलशाली हनुमान विचार करू लागला.
नेयमन्येन नगरी शक्या धर्षयितुं बलात्। रक्षिता रावणबलैरुद्यतायुधपाणिभिः
रावणाच्या शस्त्रधारी सैन्याने चारही बाजूंनी राखलेली ही नगरी बलपूर्वक कुणालाही जिंकता येणार नाही.
कुमुदाङ्गदयोर्वापि सुषेणस्य महाकपेः। प्रसिद्धेयं भवेद् भूमिर्मैन्दद्विविदयोरपि
कुमुद, अंगद, महाकपी सुसेन किंवा प्रसिद्ध मैंद व द्विविद — यांच्यामुळेच ही भूमी ख्यातीला जाऊ शकते.
विवस्वतस्तनूजस्य हरेश्च कुशपर्वणः। ऋक्षस्य कपिमुख्यस्य मम चैव गतिर्भवेत्
किंवा विवस्वताचा पुत्र, हरीचा पुत्र कुशपर्वण, वानरांचा प्रमुख ऋक्ष किंवा मी स्वतः — यांच्यासाठीही ही कीर्ती मिळू शकते.
समीक्ष्य च महाबाहो राघवस्य पराक्रमम्। लक्ष्मणस्य च विक्रान्तमभवत् प्रीतिमान् कपिः
महाबाहू रामाचे पराक्रम आणि लक्ष्मणाचे शौर्य आठवून त्या वानराच्या मनात अपार आनंद दाटला.
तां रत्नवसनोपेतां गोष्ठागारावतंसिकाम्। यन्त्रागारस्तनीमृद्धां प्रमदामिव भूषिताम्
रत्नजडित वस्त्रांनी सजलेली, गोठ्याच्या अलंकाराने भूषवलेली, सुगंधी लेप लावलेली आणि सुंदर दागिन्यांनी नटलेली ती नगरी त्याला एखाद्या अलंकृत स्त्रीसारखी भासली.
तां नष्टतिमिरां दीपैर्भास्वरैश्च महाग्रहैः। नगरीं राक्षसेन्द्रस्य स ददर्श महाकपिः
महाकपी हनुमानाने राक्षसाधिपती रावणाची ती नगरी पाहिली, जिचे अंधार दीपांनी आणि तेजस्वी ग्रहांच्या प्रकाशाने नाहीसे झाले होते.
अथ सा हरिशार्दूलं प्रविशन्तं महाकपिम्। नगरी स्वेन रूपेण ददर्श पवनात्मजम्
मग त्या नगरीने आपल्या मूळ रूपात वानरांमध्ये वाघासारख्या, वायुपुत्र हनुमानाला आत शिरताना पाहिले.
सा तं हरिवरं दृष्ट्वा लंका रावणपालिता। स्वयमेवोत्थिता तत्र विकृताननदर्शना
रावणाच्या अधिपत्याखालील लंका, तो श्रेष्ठ वानर पाहताच, स्वतःच तिथे उभी राहिली आणि भीषण चेहरा दाखवू लागली.
पुरस्तात् तस्य वीरस्य वायुसूनोरतिष्ठत। मुञ्चमाना महानादमब्रवीत् पवनात्मजम्
त्या वीर वायुसुताच्या समोर ती उभी राहिली, मोठा गडगडाट करत आणि पवनपुत्र हनुमानाला म्हणाली.
कस्त्वं केन च कार्येण इह प्राप्तो वनालय। कथयस्वेह यत् तत्त्वं यावत् प्राणा धरन्ति ते
'तू कोण आहेस? कोणत्या कारणासाठी इथे आलास, हे सांग. तुझ्या श्वासात जीव आहे तोवर खरी गोष्ट सांग.'
न शक्यं खल्वियं लंका प्रवेष्टुं वानर त्वया। रक्षिता रावणबलैरभिगुप्ता समन्ततः
'वानरा, रावणाच्या सैन्याने सर्व बाजूंनी राखलेली ही लंका तुझ्यासारख्या कुणालाही सहज प्रवेश करता येणार नाही.'
अथ तामब्रवीद् वीरो हनुमानग्रतः स्थिताम्। कथयिष्यामि तत् तत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसे
मग त्या समोर उभी असलेल्या स्त्रीला वीर हनुमान म्हणाला, "तू मला जे विचारलेस, त्याचं खरं उत्तर मी तुला सांगतो."
का त्वं विरूपनयना पुरद्वारेऽवतिष्ठसे। किमर्थं चापि मां क्रोधान्निर्भर्त्सयसि दारुणे
"तू कोण आहेस, विचित्र डोळ्यांची, जी शहराच्या दरवाजाजवळ उभी आहेस? आणि रागाने मला इतकं कठोर बोलून का झापतेस?"
हनुमद्वचनं श्रुत्वा लंका सा कामरूपिणी। उवाच वचनं क्रुद्धा परुषं पवनात्मजम्
हनुमानाचं बोलणं ऐकून, इच्छानुरूप रूप धारण करणारी लंका रागाने वायुपुत्राला कठोर शब्दांत उत्तर देऊ लागली.
अहं राक्षसराजस्य रावणस्य महात्मनः। आज्ञाप्रतीक्षा दुर्धर्षा रक्षामि नगरीमिमाम्
"मी राक्षसांचा राजा, महान रावणाची आज्ञा वाट पाहणारी, या नगराची अजेय राखणारी आहे."
न शक्यं मामवज्ञाय प्रवेष्टुं नगरीमिमाम्। अद्य प्राणैः परित्यक्तः स्वप्स्यसे निहतो मया
"माझी अवहेलना करून या शहरात प्रवेश करणं शक्य नाही; आज मी तुला मारून टाकीन आणि तुझा जीव जाईल."
अहं हि नगरी लंका स्वयमेव प्लवङ्गम। सर्वतः परिरक्षामि अतस्ते कथितं मया
"हे वानरा, मीच ही लंका नगरी आहे; मी सर्व बाजूंनी तिची राखण करते — हे मी तुला सांगितलं आहे."