ततस्तु सम्प्राप्य समुद्रतीरं समीक्ष्य लंकां गिरिवर्यमूर्ध्नि। कपिस्तु तस्मिन् निपपात पर्वते विधूय रूपं व्यथयन्मृगद्विजान्
समुद्रकिनाऱ्यावर पोहोचून, उत्तम डोंगरावर वसलेली लंका पाहून, त्या पर्वतावर तो उडी मारून उतरला आणि आपलं रूप बदलून, तिथल्या हरणं आणि पक्ष्यांना घाबरवलं.
स सागरं दानवपन्नगायुतं बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम्। निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा ददर्श लंकाममरावतीमिव
दानव आणि सर्पांनी भरलेल्या, मोठ्या लाटा असलेल्या समुद्रावरून पार जाऊन, तो त्या महासागराच्या किना-यावर उतरला आणि देवांच्या नगरीसारखी लंका पाहिली.
thumb|द्वितीयः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा दुसरा सर्ग ऐका.
स सागरमनाधृष्यमतिक्रम्य महाबलः। त्रिकूटस्य तटे लंकां स्थितः स्वस्थो ददर्श ह
अपराजित समुद्र पार करून, तो बलवान वीर त्रिकूट पर्वताच्या उतारावर उभा राहिला आणि लंका पाहू लागला.
योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः। अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति
शंभर योजनांचा समुद्र पार करूनही, तो तेजस्वी आणि अतुल पराक्रमी वानर तिथे दमला नाही, श्वासही घेतला नाही.
शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि। किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम्
मी शेकडो योजन सहज पार करू शकतो, मग या मोजक्या शंभर योजनांचं काय?
स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः। जगाम वेगवाँल्लंकां लङ्घयित्वा महोदधिम्
तो वीर आणि उड्या मारणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, प्रचंड वेगाने समुद्र पार करून लंकेकडे गेला.
शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च। मधुमन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च
त्याने मार्गात हिरवीगार कुरणं, सुवासिक गडद अरण्यं, मधाने भरलेली वनं आणि डोंगर पार केली.
शैलांश्च तरुसंछन्नान् वनराजीश्च पुष्पिताः। अभिचक्राम तेजस्वी हनूमान् प्लवगर्षभः
तेजस्वी आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला हनुमान, झाडांनी झाकलेले डोंगर आणि फुलांनी बहरलेली वनरांज्या पाहू लागला.
स तस्मिन्नचले तिष्ठन् वनान्युपवनानि च। स नगाग्रे स्थितां लंकां ददर्श पवनात्मजः
त्या डोंगरावर, वनं आणि उपवनांमध्ये उभा राहून, पवनपुत्राने डोंगराच्या शिखरावर वसलेली लंका पाहिली.
सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्। प्रियालान् मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि
त्याने सरळ, कर्णिकार, फुलांनी बहरलेली खजुरी, प्रियाळ, मुचुलिंदा, कुडज आणि केतकीची झाडं पाहिली.
प्रियङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा। असनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्
त्याने सुवासिक प्रियंगू, नीप, सप्तच्छद, असण, कोविदार आणि फुलांनी बहरलेली करवीराची झाडं पाहिली.
पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि। पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्
त्याने फुलांनी लगडलेली, काही अजून कळी असलेली झाडं पाहिली; त्यांची शिखरं वाऱ्याने हलत होती आणि त्यात पक्षी विखुरलेले होते.
हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्पलावृताः। आक्रीडान् विविधान् रम्यान् विविधांश्च जलाशयान्
त्याने हंस आणि बगळ्यांनी भरलेल्या, कमळ आणि निलफरांनी आच्छादलेल्या तळी, रम्य खेळायची ठिकाणं आणि विविध जलाशय पाहिले.
संततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः। उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः
त्या बलाढ्य वानराने सर्व ऋतूंमध्ये फळं आणि फुलांनी डवरलेली, विविध झाडांनी सजलेली सुंदर बागा पाहिल्या.
समासाद्य च लक्ष्मीवाँल्लंकां रावणपालिताम्। परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलंकृताम्
तो लक्ष्मीने भरलेली, रावणाच्या राज्याखाली असलेली, कमळ आणि निलफरांनी भरलेल्या खंदकांनी सजलेली लंका जवळ गेला.
सीतापहरणात् तेन रावणेन सुरक्षिताम्। समन्ताद् विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्वभिः
सीतेच्या अपहरणानंतर रावणाने ज्या लंकेचे रक्षण केले होते, ती सर्व बाजूंनी भयंकर धनुष्य घेतलेल्या राक्षसांनी पहारा घातलेली होती.
काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्। गृहैश्च गिरिसंकाशैः शारदाम्बुदसंनिभैः
ती सुंदर, मोठी नगरी सोन्याच्या भिंतींनी वेढलेली होती; तिची घरं पर्वतांसारखी आणि शरद ऋतूच्या ढगांसारखी दिसत होती.
पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्। अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजशोभिताम्
ती उंच, पांढऱ्या रस्त्यांनी वेढलेली, शंभरावर मनोऱ्यांनी सजलेली आणि पताका-ध्वजांनी शोभलेली होती.
तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्क्तिविराजितैः। ददर्श हनुमाँल्लंकां देवो देवपुरीमिव
हनुमानाने दिव्य सोन्याच्या कमानींनी आणि वेलांच्या रांगांनी शोभलेली लंका पाहिली, जणू काही ती देवांची नगरीच होती.
गिरिमूर्ध्नि स्थितां लंकां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः। ददर्श स कपिः श्रीमान् पुरीमाकाशगामिव
त्या तेजस्वी वानराने डोंगराच्या शिखरावर वसलेली, सुंदर पांढऱ्या इमारतींनी सजलेली, आकाशात तरंगणारीसारखी लंका पाहिली.
पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा। प्लवमानामिवाकाशे ददर्श हनुमान् कपिः
हनुमानाने राक्षसांचा राजा ज्या नगरीचे रक्षण करतो आणि विश्वकर्म्याने बांधलेली, आकाशात तरंगणारीसारखी ती नगरी पाहिली.
वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुवनाम्बराम्। शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकावतंसकाम्
त्याने तिच्या तटबंदी आणि भिंती जणू कंबरेसारख्या, मोठे जलाशय वस्त्रासारखे, आणि कडेला शस्त्रं व मनोरे अलंकारांसारखे पाहिले.
मनसेव कृतां लंकां निर्मितां विश्वकर्मणा। द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः
विश्वकर्म्याने जणू मनानेच घडवलेली अशी लंका वानराने उत्तरेकडील दरवाजाजवळ पोहोचून पाहिली आणि विचार करू लागला.
कैलासनिलयप्रख्यमालिखन्तमिवाम्बरम्। ध्रियमाणमिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः
उंच इमारतींनी, कैलासाच्या निवासासारखी, जणू आकाश रंगवणारी आणि त्या उंच इमारतींमुळे आकाश धरून ठेवलेलीसारखी वाटत होती.
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव। अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा
भयंकर राक्षसांनी भरलेली, जशी भोगवती नागांनी भरलेली असते, अशी अद्भुत, उत्तम, स्पष्ट आणि पूर्वी कुबेराने वास केलेली नगरी होती.
दंष्ट्राभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टिशपाणिभिः। रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव
अनेक भयंकर, दात असलेल्या, भाले आणि पट्टिश घेऊन उभ्या असलेल्या राक्षसांनी जशी विषारी सापांनी राखलेली गुहा असते तशी ती राखली जात होती.
तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः। रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः
त्याने त्या नगरीचे कठोर रक्षण, समुद्र आणि रावण या भयंकर शत्रूचा विचार केला.
आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः। नहि युद्धेन वै लंका शक्या जेतुं सुरैरपि
इथे वानर आले तरी त्याचा काहीही उपयोग होणार नाही; कारण लंका युद्धाने जिंकता येणार नाही, अगदी देवांनाही नाही.
इमां त्वविषमां लंकां दुर्गां रावणपालिताम्। प्राप्यापि सुमहाबाहुः किं करिष्यति राघवः
रावणाच्या रक्षणाखाली असलेली ही दुर्गम लंका जरी बलाढ्य रामाने गाठली, तरी तो काय करणार?