स तैः सम्पूजितः पूज्यः प्रतिपन्नप्रयोजनैः। जगामाकाशमाविश्य पन्नगाशनवत् कपिः
ज्यांनी आपलं उद्दिष्ट साध्य केलं, अशा त्या सर्वांनी त्याचा सन्मान केला; मग तो वंदनीय वानर गरुडासारखा आकाशात गेला.
प्राप्तभूयिष्ठपारस्तु सर्वतः परिलोकयन्। योजनानां शतस्यान्ते वनराजीं ददर्श सः
आता जवळजवळ दुसऱ्या काठावर पोहोचल्यावर, त्याने सर्व बाजूंनी पाहिलं आणि शंभर योजनांच्या टोकाला वनांची रांग दिसली.
ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम्। द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च
आणि खाली पडताना, झाडांनी सजलेला सुंदर द्वीप आणि मलय पर्वताची उपवने, हे सर्व शाखामृगांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला दिसले.
सागरं सागरानूपान् सागरानूपजान् द्रुमान्। सागरस्य च पत्नीनां मुखान्यपि विलोकयत्
त्याने समुद्र, समुद्रकिनाऱ्यावरील प्रदेश, किनाऱ्यावर उगवलेली झाडं आणि समुद्राच्या पत्न्यांची मुखेदेखील पाहिली.
स महामेघसंकाशं समीक्ष्यात्मानमात्मवान्। निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान् मतिम्
स्वतःचं मोठं, गडद मेघासारखं रूप पाहून, तो स्थिरचित्त आणि बुद्धिमान वीर असं वाटू लागला की जणू आकाशचं त्याने झाकलं आहे.
कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः। मयि कौतूहलं कुर्युरिति मेने महामतिः
माझं वाढलेलं शरीर आणि वेग राक्षसांनी पाहिलं तर त्यांना माझ्याबद्दल कुतूहल वाटेल, असं त्या महान बुद्धीच्या वीराने विचार केलं.
ततः शरीरं संक्षिप्य तन्महीधरसंनिभम्। पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान्
मग, तो मोठ्या डोंगरासारखं शरीर लहान करून, आपली मूळ अवस्था प्राप्त करून, मोहमुक्त आणि शांत झाला.
तद्रूपमतिसंक्षिप्य हनूमान् प्रकृतौ स्थितः। त्रीन् क्रमानिव विक्रम्य बलिवीर्यहरो हरिः
रूप खूपच लहान करून, हनुमान आपल्या नैसर्गिक अवस्थेत स्थिर राहिला आणि बळीचं सामर्थ्य हिरावणाऱ्या हरिप्रमाणे तीन मोठे उड्या मारल्या.
स चारुनानाविधरूपधारी परं समासाद्य समुद्रतीरम्। परैरशक्यं प्रतिपन्नरूपः समीक्षितात्मा समवेक्षितार्थः
सुंदर आणि वेगवेगळ्या रूपात वावरत, तो समुद्राच्या त्या टोकावर पोहोचला; इतरांना अशक्य असं रूप धारण करून, स्वतःला ओळखून आणि हेतू लक्षात ठेवून, त्याने आजूबाजूचं निरीक्षण केलं.
ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे विचित्रकूटे निपपात कूटे। सकेतकोद्दालकनारिकेले महाभ्रकूटप्रतिमो महात्मा
मग, लांबाच्या उंच आणि सुंदर डोंगरावर, केतकी, उडालक आणि नारळाच्या झाडांमध्ये, मेघांच्या राशीसारखा तो महात्मा उतरला.
ततस्तु सम्प्राप्य समुद्रतीरं समीक्ष्य लंकां गिरिवर्यमूर्ध्नि। कपिस्तु तस्मिन् निपपात पर्वते विधूय रूपं व्यथयन्मृगद्विजान्
समुद्रकिनाऱ्यावर पोहोचून, उत्तम डोंगरावर वसलेली लंका पाहून, त्या पर्वतावर तो उडी मारून उतरला आणि आपलं रूप बदलून, तिथल्या हरणं आणि पक्ष्यांना घाबरवलं.
स सागरं दानवपन्नगायुतं बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम्। निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा ददर्श लंकाममरावतीमिव
दानव आणि सर्पांनी भरलेल्या, मोठ्या लाटा असलेल्या समुद्रावरून पार जाऊन, तो त्या महासागराच्या किना-यावर उतरला आणि देवांच्या नगरीसारखी लंका पाहिली.
thumb|द्वितीयः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा दुसरा सर्ग ऐका.
स सागरमनाधृष्यमतिक्रम्य महाबलः। त्रिकूटस्य तटे लंकां स्थितः स्वस्थो ददर्श ह
अपराजित समुद्र पार करून, तो बलवान वीर त्रिकूट पर्वताच्या उतारावर उभा राहिला आणि लंका पाहू लागला.
योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः। अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति
शंभर योजनांचा समुद्र पार करूनही, तो तेजस्वी आणि अतुल पराक्रमी वानर तिथे दमला नाही, श्वासही घेतला नाही.
शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि। किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम्
मी शेकडो योजन सहज पार करू शकतो, मग या मोजक्या शंभर योजनांचं काय?
स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः। जगाम वेगवाँल्लंकां लङ्घयित्वा महोदधिम्
तो वीर आणि उड्या मारणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, प्रचंड वेगाने समुद्र पार करून लंकेकडे गेला.
शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च। मधुमन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च
त्याने मार्गात हिरवीगार कुरणं, सुवासिक गडद अरण्यं, मधाने भरलेली वनं आणि डोंगर पार केली.
शैलांश्च तरुसंछन्नान् वनराजीश्च पुष्पिताः। अभिचक्राम तेजस्वी हनूमान् प्लवगर्षभः
तेजस्वी आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला हनुमान, झाडांनी झाकलेले डोंगर आणि फुलांनी बहरलेली वनरांज्या पाहू लागला.
स तस्मिन्नचले तिष्ठन् वनान्युपवनानि च। स नगाग्रे स्थितां लंकां ददर्श पवनात्मजः
त्या डोंगरावर, वनं आणि उपवनांमध्ये उभा राहून, पवनपुत्राने डोंगराच्या शिखरावर वसलेली लंका पाहिली.
सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्। प्रियालान् मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि
त्याने सरळ, कर्णिकार, फुलांनी बहरलेली खजुरी, प्रियाळ, मुचुलिंदा, कुडज आणि केतकीची झाडं पाहिली.
प्रियङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा। असनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्
त्याने सुवासिक प्रियंगू, नीप, सप्तच्छद, असण, कोविदार आणि फुलांनी बहरलेली करवीराची झाडं पाहिली.
पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि। पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्
त्याने फुलांनी लगडलेली, काही अजून कळी असलेली झाडं पाहिली; त्यांची शिखरं वाऱ्याने हलत होती आणि त्यात पक्षी विखुरलेले होते.
हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्पलावृताः। आक्रीडान् विविधान् रम्यान् विविधांश्च जलाशयान्
त्याने हंस आणि बगळ्यांनी भरलेल्या, कमळ आणि निलफरांनी आच्छादलेल्या तळी, रम्य खेळायची ठिकाणं आणि विविध जलाशय पाहिले.
संततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः। उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः
त्या बलाढ्य वानराने सर्व ऋतूंमध्ये फळं आणि फुलांनी डवरलेली, विविध झाडांनी सजलेली सुंदर बागा पाहिल्या.
समासाद्य च लक्ष्मीवाँल्लंकां रावणपालिताम्। परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलंकृताम्
तो लक्ष्मीने भरलेली, रावणाच्या राज्याखाली असलेली, कमळ आणि निलफरांनी भरलेल्या खंदकांनी सजलेली लंका जवळ गेला.
सीतापहरणात् तेन रावणेन सुरक्षिताम्। समन्ताद् विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्वभिः
सीतेच्या अपहरणानंतर रावणाने ज्या लंकेचे रक्षण केले होते, ती सर्व बाजूंनी भयंकर धनुष्य घेतलेल्या राक्षसांनी पहारा घातलेली होती.
काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्। गृहैश्च गिरिसंकाशैः शारदाम्बुदसंनिभैः
ती सुंदर, मोठी नगरी सोन्याच्या भिंतींनी वेढलेली होती; तिची घरं पर्वतांसारखी आणि शरद ऋतूच्या ढगांसारखी दिसत होती.
पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्। अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजशोभिताम्
ती उंच, पांढऱ्या रस्त्यांनी वेढलेली, शंभरावर मनोऱ्यांनी सजलेली आणि पताका-ध्वजांनी शोभलेली होती.
तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्क्तिविराजितैः। ददर्श हनुमाँल्लंकां देवो देवपुरीमिव
हनुमानाने दिव्य सोन्याच्या कमानींनी आणि वेलांच्या रांगांनी शोभलेली लंका पाहिली, जणू काही ती देवांची नगरीच होती.