कपिना कृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे। प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः
त्या वानराने ओढलेल्या मोठ्या मेघांनी तेज दाखवले, तो पुन्हा पुन्हा मेघांच्या समूहात शिरत आणि बाहेर पडत होता.
प्रावृषीन्दुरिवाभाति निष्पतन् प्रविशंस्तदा। प्रदृश्यमानः सर्वत्र हनूमान् मारुतात्मजः
त्या वेळी वायुपुत्र हनुमान सर्वत्र दिसत होता, जणू शरद ऋतूतील चंद्र आकाशात ये-जा करताना दिसावा तसा.
भेजेऽम्बरं निरालम्बं पक्षयुक्त इवाद्रिराट्। प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी
तो पंख असलेल्या पर्वतासारखा, कुठेही आधार नसलेल्या आकाशात पोहोचला. त्याला तरंगताना पाहून सिंहिका नावाची राक्षसी तिथे आली.
मनसा चिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी। अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता
ती मोठी आणि इच्छेनुसार रूप बदलणारी सिंहिका मनात म्हणाली, 'आज फार दिवसांनी मला जेवण मिळणार आहे.'
इदं मम महासत्त्वं चिरस्य वशमागतम्। इति संचिन्त्य मनसा च्छायामस्य समाक्षिपत्
'हे मोठे प्राणी अखेर माझ्या ताब्यात आले,' असे मनात ठरवून तिने त्याची सावली पकडली.
छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः। समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा पङ्गूकृतपराक्रमः
सावली पकडली जात असताना वानराने विचार केला, 'मी अचानक पकडला गेलो आहे, माझे बळ काहीच उरले नाही.'
प्रतिलोमेन वातेन महानौरिव सागरे। तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्षमाणस्तदा कपिः
म्हणजेच समुद्रात उलट वाऱ्याने ढकलली गेलेली मोठी नौका जशी इकडे तिकडे वळते, तसा तो वानर त्या वेळी इकडे-तिकडे, वरखाली सर्वत्र पाहू लागला.
ददर्श स महासत्त्वमुत्थितं लवणाम्भसि। तद् दृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननाम्
त्या खारट पाण्यातून एक मोठं अद्भुत रूप वर येताना त्याला दिसलं; ते पाहून वाऱ्याचा पुत्र हनुमान विचार करू लागला.
कपिराज्ञा यथाख्यातं सत्त्वमद्भुतदर्शनम्। छायाग्राहि महावीर्यं तदिदं नात्र संशयः
कपिराजाने जसं सांगितलं होतं, हेच ते अद्भुत रूप, सावली पकडणारी बलवान; यात काहीच शंका नाही.
स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान् कपिः। व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीव बलाहकः
तीच खरी ओळखून, हुशार हनुमानाने आपलं शरीर मोठं केलं, जसा पावसाळ्यात काळा ढग फुगतो.
तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः। वक्त्रं प्रसारयामास पातालाम्बरसंनिभम्
महाकपिचं वाढतं शरीर पाहून तिने आपलं तोंड आकाशासारखं आणि पाताळाएवढं मोठं केलं.
घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्। स ददर्श ततस्तस्या विकृतं सुमहन्मुखम्
घनगर्जनेसारखी गर्जना करत ती वानरावर झेपावली; तेव्हा त्याने तिचं विकृत, प्रचंड मोठं तोंड पाहिलं.
कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः। स तस्या विकृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः
तो बुद्धिमान महाकपी तिच्या फक्त शरीराकडे आणि नाजूक जागांकडे पाहू लागला; तिचं तोंड विकृत झाल्यावर, वज्रासारखा बलवान तो कपी
संक्षिप्य मुहुरात्मानं निपपात महाकपिः। आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः
पुन्हा पुन्हा स्वतःला लहान करून, तो महाकपी तिच्या तोंडात उडी मारून पडला; सिद्ध आणि चारणांनी त्याला बुडताना पाहिलं.
ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा। ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्य वानरः
जसा राहू पौर्णिमेच्या दिवशी चंद्राला गिळतो, तसा तो गिळला जात होता; तेव्हा वानराने तीक्ष्ण नखांनी तिच्या नाजूक जागा फाडल्या.
उत्पपाताथ वेगेन मनःसम्पातविक्रमः। तां तु दिष्ट्या च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य सः
मग मनाच्या वेगासारखा वेग घेऊन तो वर उडाला; नशीब, धैर्य आणि कौशल्य यामुळे त्याने तिला खाली पाडलं.
कपिप्रवीरो वेगेन ववृधे पुनरात्मवान्। हृतहृत्सा हनुमता पपात विधुराम्भसि। स्वयंभुवैव हनुमान् सृष्टस्तस्या निपातने
तो धाडसी, आत्मविश्वासी वानर पुन्हा वेगाने मोठा झाला; हनुमानाने तिचं हृदय फाडून टाकलं आणि अस्वस्थ पाण्यात पडला; तिचा नाश करण्यासाठीच स्वयंभूने हनुमानाला निर्माण केलं होतं.
तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम्। भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम्
वानराने झपाट्याने मारलेली आणि पडलेली ती सिंहिका पाहून, आकाशात उडणारी भुते त्या श्रेष्ठ वानराला म्हणाली,
भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम्। साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर
आज भीषण असं कृत्य घडलं; तू एक बलाढ्य जीवाचा नाश केलास. आता ज्या हेतूने निघालास, तो कार्य पूर्ण कर, हे उडणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ.
यस्य त्वेतानि चत्वारि वानरेन्द्र यथा तव। धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं स कर्मसु न सीदति
हे वानरराजा, ज्याच्याकडे तुझ्यासारखी धैर्य, दृष्टी, बुद्धी आणि कौशल्य ही चारही गुणं असतात, तो कधीही कोणत्याही कामात कमी पडत नाही.
स तैः सम्पूजितः पूज्यः प्रतिपन्नप्रयोजनैः। जगामाकाशमाविश्य पन्नगाशनवत् कपिः
ज्यांनी आपलं उद्दिष्ट साध्य केलं, अशा त्या सर्वांनी त्याचा सन्मान केला; मग तो वंदनीय वानर गरुडासारखा आकाशात गेला.
प्राप्तभूयिष्ठपारस्तु सर्वतः परिलोकयन्। योजनानां शतस्यान्ते वनराजीं ददर्श सः
आता जवळजवळ दुसऱ्या काठावर पोहोचल्यावर, त्याने सर्व बाजूंनी पाहिलं आणि शंभर योजनांच्या टोकाला वनांची रांग दिसली.
ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम्। द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च
आणि खाली पडताना, झाडांनी सजलेला सुंदर द्वीप आणि मलय पर्वताची उपवने, हे सर्व शाखामृगांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला दिसले.
सागरं सागरानूपान् सागरानूपजान् द्रुमान्। सागरस्य च पत्नीनां मुखान्यपि विलोकयत्
त्याने समुद्र, समुद्रकिनाऱ्यावरील प्रदेश, किनाऱ्यावर उगवलेली झाडं आणि समुद्राच्या पत्न्यांची मुखेदेखील पाहिली.
स महामेघसंकाशं समीक्ष्यात्मानमात्मवान्। निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान् मतिम्
स्वतःचं मोठं, गडद मेघासारखं रूप पाहून, तो स्थिरचित्त आणि बुद्धिमान वीर असं वाटू लागला की जणू आकाशचं त्याने झाकलं आहे.
कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः। मयि कौतूहलं कुर्युरिति मेने महामतिः
माझं वाढलेलं शरीर आणि वेग राक्षसांनी पाहिलं तर त्यांना माझ्याबद्दल कुतूहल वाटेल, असं त्या महान बुद्धीच्या वीराने विचार केलं.
ततः शरीरं संक्षिप्य तन्महीधरसंनिभम्। पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान्
मग, तो मोठ्या डोंगरासारखं शरीर लहान करून, आपली मूळ अवस्था प्राप्त करून, मोहमुक्त आणि शांत झाला.
तद्रूपमतिसंक्षिप्य हनूमान् प्रकृतौ स्थितः। त्रीन् क्रमानिव विक्रम्य बलिवीर्यहरो हरिः
रूप खूपच लहान करून, हनुमान आपल्या नैसर्गिक अवस्थेत स्थिर राहिला आणि बळीचं सामर्थ्य हिरावणाऱ्या हरिप्रमाणे तीन मोठे उड्या मारल्या.
स चारुनानाविधरूपधारी परं समासाद्य समुद्रतीरम्। परैरशक्यं प्रतिपन्नरूपः समीक्षितात्मा समवेक्षितार्थः
सुंदर आणि वेगवेगळ्या रूपात वावरत, तो समुद्राच्या त्या टोकावर पोहोचला; इतरांना अशक्य असं रूप धारण करून, स्वतःला ओळखून आणि हेतू लक्षात ठेवून, त्याने आजूबाजूचं निरीक्षण केलं.
ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे विचित्रकूटे निपपात कूटे। सकेतकोद्दालकनारिकेले महाभ्रकूटप्रतिमो महात्मा
मग, लांबाच्या उंच आणि सुंदर डोंगरावर, केतकी, उडालक आणि नारळाच्या झाडांमध्ये, मेघांच्या राशीसारखा तो महात्मा उतरला.