तत् तृतीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम्। साधुसाध्विति भूतानि प्रशशंसुस्तदा हरिम्
हनुमंताने केलेले हे तिसरे आणि अतिशय कठीण कार्य पाहून, त्या वेळी सर्व जीवांनी 'शाबास! शाबास!' असे म्हणून त्या वानराचे कौतुक केले.
स सागरमनाधृष्यमभ्येत्य वरुणालयम्। जगामाकाशमाविश्य वेगेन गरुडोपमः
तो सागर, जो कुणालाही पार करता येत नाही, त्या वरुणाच्या निवासाजवळ पोहोचून, हनुमान गरुडासारख्या वेगाने आकाशात गेला.
सेविते वारिधाराभिः पतगैश्च निषेविते। चरिते कैशिकाचार्यैरैरावतनिषेविते
तो प्रदेश जलधारेने भरलेला, पक्ष्यांनी वावरलेला, कैशिक नृत्याचे आचार्य जिथे जातात आणि ऐरावतानेही ज्याची सेवा केली आहे, असा होता.
सिंहकुञ्जरशार्दूलपतगोरगवाहनैः। विमानैः सम्पतद्भिश्च विमलैः समलंकृते
सिंह, हत्ती, वाघ, पक्षी, सर्प यांच्या वाहनांनी आणि सुंदर, सजवलेल्या विमानांनी सजलेला तो प्रदेश होता.
वज्राशनिसमस्पर्शैः पावकैरिव शोभिते। कृतपुण्यैर्महाभागैः स्वर्गजिद्भिरधिष्ठिते
तो प्रदेश वज्र आणि वीजेसारख्या स्पर्शाने उजळून निघालेला, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, पुण्यवान आणि स्वर्ग जिंकलेल्या महाभागांनी वास केलेला होता.
वहता हव्यमत्यन्तं सेविते चित्रभानुना। ग्रहनक्षत्रचन्द्रार्कतारागणविभूषिते
तो सूर्याने ओलांडलेला, चित्रभानूने पूजलेला आणि ग्रह, नक्षत्रे, चंद्र, सूर्य, तारे यांनी सजलेला होता.
महर्षिगणगन्धर्वनागयक्षसमाकुले। विविक्ते विमले विश्वे विश्वावसुनिषेविते
महार्षी, गंधर्व, नाग, यक्ष यांनी भरलेला, तरीही निर्मळ आणि स्वच्छ, सर्व विश्वावसुंच्या सेवेला लाभलेला तो प्रदेश होता.
देवराजगजाक्रान्ते चन्द्रसूर्यपथे शिवे। विताने जीवलोकस्य वितते ब्रह्मनिर्मिते
तो देवराजाच्या ऐरावताने तुडवलेला, चंद्रसूर्याच्या पवित्र मार्गावर असलेला, सर्व जीवांच्या आकाशछत्रासारखा, ब्रह्म्याने निर्माण केलेला आणि विस्तारलेला होता.
बहुशः सेविते वीरैर्विद्याधरगणैर्वृते। जगाम वायुमार्गे च गरुत्मानिव मारुतिः
त्या प्रदेशात अनेक वेळा शूर विद्याधर येत असत, आणि वायुपुत्र हनुमान गरुडासारखा वाऱ्याच्या मार्गाने जात होता.
हनुमान् मेघजालानि प्राकर्षन् मारुतो यथा। कालागुरुसवर्णानि रक्तपीतसितानि च
हनुमान वाऱ्यासारखा काळागुरूच्या रंगाचे, तसेच लाल, पिवळे आणि पांढरे असे मेघांचे समूह ओढून नेत होता.
कपिना कृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे। प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः
त्या वानराने ओढलेल्या मोठ्या मेघांनी तेज दाखवले, तो पुन्हा पुन्हा मेघांच्या समूहात शिरत आणि बाहेर पडत होता.
प्रावृषीन्दुरिवाभाति निष्पतन् प्रविशंस्तदा। प्रदृश्यमानः सर्वत्र हनूमान् मारुतात्मजः
त्या वेळी वायुपुत्र हनुमान सर्वत्र दिसत होता, जणू शरद ऋतूतील चंद्र आकाशात ये-जा करताना दिसावा तसा.
भेजेऽम्बरं निरालम्बं पक्षयुक्त इवाद्रिराट्। प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी
तो पंख असलेल्या पर्वतासारखा, कुठेही आधार नसलेल्या आकाशात पोहोचला. त्याला तरंगताना पाहून सिंहिका नावाची राक्षसी तिथे आली.
मनसा चिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी। अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता
ती मोठी आणि इच्छेनुसार रूप बदलणारी सिंहिका मनात म्हणाली, 'आज फार दिवसांनी मला जेवण मिळणार आहे.'
इदं मम महासत्त्वं चिरस्य वशमागतम्। इति संचिन्त्य मनसा च्छायामस्य समाक्षिपत्
'हे मोठे प्राणी अखेर माझ्या ताब्यात आले,' असे मनात ठरवून तिने त्याची सावली पकडली.
छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः। समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा पङ्गूकृतपराक्रमः
सावली पकडली जात असताना वानराने विचार केला, 'मी अचानक पकडला गेलो आहे, माझे बळ काहीच उरले नाही.'
प्रतिलोमेन वातेन महानौरिव सागरे। तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्षमाणस्तदा कपिः
म्हणजेच समुद्रात उलट वाऱ्याने ढकलली गेलेली मोठी नौका जशी इकडे तिकडे वळते, तसा तो वानर त्या वेळी इकडे-तिकडे, वरखाली सर्वत्र पाहू लागला.
ददर्श स महासत्त्वमुत्थितं लवणाम्भसि। तद् दृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननाम्
त्या खारट पाण्यातून एक मोठं अद्भुत रूप वर येताना त्याला दिसलं; ते पाहून वाऱ्याचा पुत्र हनुमान विचार करू लागला.
कपिराज्ञा यथाख्यातं सत्त्वमद्भुतदर्शनम्। छायाग्राहि महावीर्यं तदिदं नात्र संशयः
कपिराजाने जसं सांगितलं होतं, हेच ते अद्भुत रूप, सावली पकडणारी बलवान; यात काहीच शंका नाही.
स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान् कपिः। व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीव बलाहकः
तीच खरी ओळखून, हुशार हनुमानाने आपलं शरीर मोठं केलं, जसा पावसाळ्यात काळा ढग फुगतो.
तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः। वक्त्रं प्रसारयामास पातालाम्बरसंनिभम्
महाकपिचं वाढतं शरीर पाहून तिने आपलं तोंड आकाशासारखं आणि पाताळाएवढं मोठं केलं.
घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्। स ददर्श ततस्तस्या विकृतं सुमहन्मुखम्
घनगर्जनेसारखी गर्जना करत ती वानरावर झेपावली; तेव्हा त्याने तिचं विकृत, प्रचंड मोठं तोंड पाहिलं.
कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः। स तस्या विकृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः
तो बुद्धिमान महाकपी तिच्या फक्त शरीराकडे आणि नाजूक जागांकडे पाहू लागला; तिचं तोंड विकृत झाल्यावर, वज्रासारखा बलवान तो कपी
संक्षिप्य मुहुरात्मानं निपपात महाकपिः। आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः
पुन्हा पुन्हा स्वतःला लहान करून, तो महाकपी तिच्या तोंडात उडी मारून पडला; सिद्ध आणि चारणांनी त्याला बुडताना पाहिलं.
ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा। ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्य वानरः
जसा राहू पौर्णिमेच्या दिवशी चंद्राला गिळतो, तसा तो गिळला जात होता; तेव्हा वानराने तीक्ष्ण नखांनी तिच्या नाजूक जागा फाडल्या.
उत्पपाताथ वेगेन मनःसम्पातविक्रमः। तां तु दिष्ट्या च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य सः
मग मनाच्या वेगासारखा वेग घेऊन तो वर उडाला; नशीब, धैर्य आणि कौशल्य यामुळे त्याने तिला खाली पाडलं.
कपिप्रवीरो वेगेन ववृधे पुनरात्मवान्। हृतहृत्सा हनुमता पपात विधुराम्भसि। स्वयंभुवैव हनुमान् सृष्टस्तस्या निपातने
तो धाडसी, आत्मविश्वासी वानर पुन्हा वेगाने मोठा झाला; हनुमानाने तिचं हृदय फाडून टाकलं आणि अस्वस्थ पाण्यात पडला; तिचा नाश करण्यासाठीच स्वयंभूने हनुमानाला निर्माण केलं होतं.
तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम्। भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम्
वानराने झपाट्याने मारलेली आणि पडलेली ती सिंहिका पाहून, आकाशात उडणारी भुते त्या श्रेष्ठ वानराला म्हणाली,
भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम्। साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर
आज भीषण असं कृत्य घडलं; तू एक बलाढ्य जीवाचा नाश केलास. आता ज्या हेतूने निघालास, तो कार्य पूर्ण कर, हे उडणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ.
यस्य त्वेतानि चत्वारि वानरेन्द्र यथा तव। धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं स कर्मसु न सीदति
हे वानरराजा, ज्याच्याकडे तुझ्यासारखी धैर्य, दृष्टी, बुद्धी आणि कौशल्य ही चारही गुणं असतात, तो कधीही कोणत्याही कामात कमी पडत नाही.