इत्युक्त्वा पाणिना शैलमालभ्य हरिपुङ्गवः। जगामाकाशमाविश्य वीर्यवान् प्रहसन्निव
असं म्हणून, वानरश्रेष्ठाने पर्वताला हात लावला, आकाशात गेला आणि सामर्थ्यशाली, हसल्यासारखा पुढे निघून गेला.
स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानादवेक्षितः। पूजितश्चोपपन्नाभिराशीर्भिरभिनन्दितः
तो पर्वत आणि समुद्र यांनी मोठ्या आदराने त्याच्याकडे पाहिलं, त्याचा सन्मान केला आणि योग्य अशी शुभेच्छा दिल्या.
अथोर्ध्वं दूरमागत्य हित्वा शैलमहार्णवौ। पितुः पन्थानमासाद्य जगाम विमलेऽम्बरे
मग वर वर जाऊन, तो डोंगर आणि मोठं समुद्र मागे सोडून, हनुमान आपल्या वडिलांचा मार्ग गाठला आणि स्वच्छ आकाशातून पुढे गेला.
भूयश्चोर्ध्वं गतिं प्राप्य गिरिं तमवलोकयन्। वायुसूनुर्निरालम्बो जगाम कपिकुञ्जरः
पुन्हा वर उडत, त्या डोंगराकडे पाहत, वायूचा मुलगा हनुमान, कुणाच्याही आधाराशिवाय, वानरांचा बलाढ्य नेता पुढे गेला.
तद् द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम्। प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः
हनुमानाने केलेलं दुसरं, अतिशय कठीण काम पाहून, सर्व देव, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी त्याचं कौतुक करू लागले.
देवताश्चाभवन् हृष्टास्तत्रस्थास्तस्य कर्मणा। काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश्च वासवः
तेथे उपस्थित असलेल्या देवांना त्याच्या कृत्यामुळे फार आनंद झाला; त्यात सोन्याच्या नाभीचा सुनाभ पर्वत आणि हजार डोळ्यांचा इंद्रही होता.
उवाच वचनं धीमान् परितोषात् सगद्गदम्। सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयमेव शचीपतिः
शचीचा पती, बुद्धिमान इंद्र, समाधानाने थरथरत, स्वतः सुनाभ या श्रेष्ठ पर्वताशी बोलला.
हिरण्यनाभ शैलेन्द्र परितुष्टोऽस्मि ते भृशम्। अभयं ते प्रयच्छामि गच्छ सौम्य यथासुखम्
हिरण्यनाभा पर्वतराजा, मी तुझ्यावर फार खूश आहे. मी तुला निर्भयता देतो; सौम्य, तू आता आपल्या इच्छेप्रमाणे जा.
साह्यं कृतं ते सुमहद् विश्रान्तस्य हनूमतः। क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति
तू हनुमानाला येथे विसावा देऊन मोठी मदत केलीस, त्यामुळे तो भीती असतानाही, शंभर योजनांचं अंतर निर्धास्तपणे पार करू शकला.
रामस्यैष हितायैव याति दाशरथेः कपिः। सत्क्रियां कुर्वता शक्त्या तोषितोऽस्मि दृढं त्वया
हा वानर फक्त रामाच्या, म्हणजेच दशरथपुत्राच्या कल्याणासाठी जात आहे. तू आपल्या सामर्थ्याने त्याचं आदरातिथ्य केलंस, त्यामुळे मी तुझ्यावर खूप समाधानी आहे.
स तत् प्रहर्षमलभद् विपुलं पर्वतोत्तमः। देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम्
देवतांचा स्वामी, पूर्ण समाधानी झालेला इंद्र पाहून, तो श्रेष्ठ पर्वत मोठ्या आनंदात झाला.
स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस्तदा। हनूमांश्च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम्
वर मिळाल्यावर तो पर्वत तिथेच राहिला; आणि हनुमान क्षणात समुद्र ओलांडून गेला.
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। अब्रुवन् सूर्यसंकाशां सुरसां नागमातरम्
मग देव, गंधर्व, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी, सूर्यासारखी तेजस्वी असलेल्या नागमाता सुरसेला म्हणाले,
अयं वातात्मजः श्रीमान् प्लवते सागरोपरि। हनूमान् नाम तस्य त्वं मुहूर्तं विघ्नमाचर
हा वायूचा तेजस्वी पुत्र, हनुमान, समुद्रावरून उडत आहे; तू थोड्या वेळासाठी त्याला अडथळा निर्माण कर.
राक्षसं रूपमास्थाय सुघोरं पर्वतोपमम्। दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभःस्पृशम्
तू भीषण, पर्वतासारखं राक्षसी रूप धारण कर, भयंकर दात, पिंगट डोळे, आणि आकाशाला भिडणारं मोठं तोंड कर.
बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम्। त्वां विजेष्यत्युपायेन विषादं वा गमिष्यति
आम्हाला त्याचं बळ आणि पराक्रम पुन्हा जाणून घ्यायचं आहे; तो तुला कुठल्या तरी उपायाने जिंकेल किंवा निराश होईल.
एवमुक्ता तु सा देवी दैवतैरभिसत्कृता। समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुः
असं सांगितल्यावर, देवांनी सन्मान केलेली ती देवी सुरसा, समुद्राच्या मध्ये राक्षसी रूप धारण करून उभी राहिली.
विकृतं च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम्। प्लवमानं हनूमन्तमावृत्येदमुवाच ह
विकृत आणि भेसूर, सर्वांना भीती वाटावी अशी, तिने उडणाऱ्या हनुमानाला आडवं धरलं आणि म्हणाली—
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वमीश्वरैर्वानरर्षभ। अहं त्वां भक्षयिष्यामि प्रविशेदं ममाननम्
देवांनी तुला माझ्या भक्षणासाठी ठरवलं आहे, वानरश्रेष्ठा; मी तुला गिळणार आहे—माझ्या तोंडात ये.
वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा। व्यादाय वक्त्रं विपुलं स्थिता सा मारुतेः पुरः
पूर्वी मला सृष्टीकर्त्याने असा वर दिला होता—'तू त्वरीत हो.' मोठं तोंड उघडून ती वायुपुत्र हनुमानासमोर उभी राहिली.
एवमुक्तः सुरसया प्रहृष्टवदनोऽब्रवीत्। रामो दाशरथिर्नाम प्रविष्टो दण्डकावनम्। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया
सुरसा बोलली तेव्हा हनुमान आनंदाने हसत म्हणाला, 'दशरथपुत्र राम आपल्या भाऊ लक्ष्मणासोबत आणि पत्नी सीतेसह दंडकारण्यात आला आहे.'
अन्यकार्यविषक्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः। तस्य सीता हृता भार्या रावणेन यशस्विनी
राम दुसऱ्या कामात गुंतलेला असताना, राक्षसांशी वैर धरलेले असताना, त्याची पत्नी सीता रावणाने पळवली.
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात्। कर्तुमर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनि
रामाच्या आज्ञेने मी तिच्याकडे दूत म्हणून चाललो आहे. या पाण्यात राहणाऱ्या देवी, रामाला मदत करावी हीच विनंती.
अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम्। आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते
नाहीतर, मी मैथिली आणि धर्मनिष्ठ रामाला भेटून परत तुझ्या तोंडात येईन, हे मी तुला खरं सांगतो.
एवमुक्ता हनुमता सुरसा कामरूपिणी। अब्रवीन्नातिवर्तेन्मां कश्चिदेष वरो मम
हनुमानाने असे म्हटल्यावर इच्छेप्रमाणे रूप घेणारी सुरसा म्हणाली, 'कोणीही मला टाळू शकत नाही; हे वर मला मिळाले आहे.'
तं प्रयान्तं समुद्वीक्ष्य सुरसा वाक्यमब्रवीत्। बलं जिज्ञासमाना सा नागमाता हनूमतः
तो पुढे जात आहे हे पाहून, नागांची माता सुरसा हनुमानाची ताकद पाहण्यासाठी म्हणाली,
निविश्य वदनं मेऽद्य गन्तव्यं वानरोत्तम। वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा
'आज माझ्या तोंडात शिर, वानरश्रेष्ठा, नाहीतर पुढे जाऊ शकणार नाहीस. हे वर मला सृष्टीकर्त्याने दिले आहे — लवकर कर!'
व्यादाय विपुलं वक्त्रं स्थिता सा मारुतेःपुरः। एवमुक्तः सुरसया क्रुद्धो वानरपुंगवः
सुरसाने मोठं तोंड उघडून वायुपुत्राच्या समोर उभी राहिली. तिने असे म्हटल्यावर वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला हनुमान रागावला.
अब्रवीत् कुरु वै वक्त्रं येन मां विषहिष्यसि। इत्युक्त्वा सुरसां क्रुद्धो दशयोजनमायताम्
तो म्हणाला, 'तुझं तोंड इतकं मोठं कर की तू मला गिळू शकशील!' असं रागाने सांगून हनुमान दहा योजन लांब झाला.
दशयोजनविस्तारो हनूमानभवत् तदा। तं दृष्ट्वा मेघसंकाशं दशयोजनमायतम्। चकार सुरसाप्यास्यं विंशद् योजनमायतम्
तेव्हा हनुमान दहा योजन रुंद झाला. ढगासारखा आणि दहा योजन लांब असलेला हनुमान पाहून सुरसाने आपलं तोंड वीस योजन लांब केलं.