द्रक्ष्यन्ति निपतन्तं च सर्वभूतानि वानराः। महामेरुप्रतीकाशं मां द्रक्ष्यध्वं प्लवङ्गमाः
हे वानरांनो, सर्व जीव मला खाली पडताना पाहतील आणि तुम्ही मला महा मेरू पर्वतासारखा भासणारा पाहाल.
दिवमावृत्य गच्छन्तं ग्रसमानमिवाम्बरम्। विधमिष्यामि जीमूतान् कम्पयिष्यामि पर्वतान्। सागरं शोषयिष्यामि प्लवमानः समाहितः
मी आकाश व्यापत पुढे जाईन, जणू काही आकाशच गिळतो आहे, मेघांना उडवून लावीन, पर्वत हलवीन आणि ठाम निश्चयाने उडी मारून सागरही वाळवीन.
वैनतेयस्य वा शक्तिर्मम वा मारुतस्य वा। ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाबलम्। न तद् भूतं प्रपश्यामि यन्मां प्लुतमनुव्रजेत्
गरुडराज किंवा महाबली वायू यांना सोडता, माझ्या उडीमागे कुणीही येऊ शकेल असं मला दिसत नाही.
निमेषान्तरमात्रेण निरालम्बनमम्बरम्। सहसा निपतिष्यामि घनाद् विद्युदिवोत्थिता
डोळ्याच्या एका क्षणात, आधार नसलेल्या आकाशातून मी अचानक वीजेप्रमाणे मेघातून खाली पडेन.
भविष्यति हि मे रूपं प्लवमानस्य सागरम्। विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन् विक्रमानिव
मी सागर ओलांडताना माझं रूप जणू काही विष्णूने तीन पावलं टाकली तसं भासेल.
बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश्चेष्टा च मे तथा। अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवङ्गमाः
माझ्या बुध्दीने आणि मनाने मी हे ठरवलं आहे; मी वैदेहीला नक्की पाहीन — हे वानरांनो, आनंदित व्हा!
मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे। अयुतं योजनानां तु गमिष्यामीति मे मतिः
माझा वेग वायूसारखा, आणि झेप गरुडासारखी आहे; दहा हजार योजनांचा प्रवास करण्याचा माझा निश्चय आहे.
वासवस्य सवज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयम्भुवः। विक्रम्य सहसा हस्तादमृतं तदिहानये
इंद्राच्या वज्रासह किंवा स्वयंभू ब्रह्मदेवाच्या हातात अमृत असलं, तरी मी ते त्यांच्या हातातूनही बळाने घेऊन येईन.
लङ्कां वापि समुत्क्षिप्य गच्छेयमिति मे मतिः। तमेवं वानरश्रेष्ठं गर्जन्तममितप्रभम्
माझा निश्चय असा आहे की, मी लंका उचलून घेऊन जाऊ शकतो; अशा प्रकारे अमाप तेज असलेल्या त्या श्रेष्ठ वानराने गर्जना केली.
प्रहृष्टा हरयस्तत्र समुदैक्षन्त विस्मिताः। तच्चास्य वचनं श्रुत्वा ज्ञातीनां शोकनाशनम्
तेव्हा आनंदित वानरांनी आश्चर्याने त्याच्याकडे पाहिलं; आणि त्याचं बोलणं ऐकून, आपला शोक दूर झाला.
उवाच परिसंहृष्टो जाम्बवान् प्लवगेश्वरः। वीर केसरिणः पुत्र वेगवन् मारुतात्मज
तेव्हा वानरांचा राजा जांबुवान अत्यंत आनंदाने म्हणाला — 'वीर केसरीपुत्रा, वेगवान मारुतीपुत्रा!'
ज्ञातीनां विपुलः शोकस्त्वया तात प्रणाशितः। तव कल्याणरुचयः कपिमुख्याः समागताः
तुझ्यामुळे आप्तांचा मोठा शोक दूर झाला आहे; तुझ्या शुभ तेजासाठी सर्व वानरश्रेष्ठ एकत्र आले आहेत.
मङ्गलान्यर्थसिद्ध्यर्थं करिष्यन्ति समाहिताः। ऋषीणां च प्रसादेन कपिवृद्धमतेन च
हे सर्व वानर आपल्या कार्यसिद्धीसाठी मंगलकार्य करतील; ऋषींच्या कृपेने आणि वानरवृद्धांच्या सल्ल्याने.
गुरूणां च प्रसादेन सम्प्लव त्वं महार्णवम्। स्थास्यामश्चैकपादेन यावदागमनं तव
वडीलधाऱ्यांच्या कृपेने तू हा विशाल सागर ओलांड; आणि तुझ्या परत येईपर्यंत आम्ही एक पायावर उभे राहू.
त्वद्गतानि च सर्वेषां जीवनानि वनौकसाम्। ततश्च हरिशार्दूलस्तानुवाच वनौकसः
सर्व वानरांचं जीवन तुझ्या परतीवर अवलंबून आहे; मग त्या वानरांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्या वानराने त्यांना असे सांगितले.
कोऽपि लोके न मे वेगं प्लवने धारयिष्यति। एतानीह नगस्यास्य शिलासंकटशालिनः
या जगात कुणीही माझ्या उडीच्या वेगाला थांबवू शकणार नाही; या पर्वताच्या शिखरांवर, जे दगडांनी आणि कड्यांनी भरलेले आहेत,
शिखराणि महेन्द्रस्य स्थिराणि च महान्ति च। येषु वेगं गमिष्यामि महेन्द्रशिखरेष्वहम्
महेंद्र पर्वताची ही स्थिर आणि मोठी शिखरं, त्यांच्यावर मी माझा वेग दाखवणार आहे.
नानाद्रुमविकीर्णेषु धातुनिष्पन्दशोभिषु। एतानि मम वेगं हि शिखराणि महान्ति च
नाना प्रकारच्या झाडांनी भरलेली, आणि विविध धातूंच्या चमकाने शोभणारी ही मोठी शिखरं माझ्या वेगाला नक्कीच आधार देतील.
प्लवतो धारयिष्यन्ति योजनानामितः शतम्। ततस्तु मारुतप्रख्यः स हरिर्मारुतात्मजः। आरुरोह नगश्रेष्ठं महेन्द्रमरिमर्दनः
मी उडी मारताना हे उत्तुंग शिखरं माझ्या वेगाला इथून शंभर योजनांपर्यंत साथ देतील; मग वाऱ्यासारखा, वायुपुत्र तो महाबली वानर, शत्रूंचा संहार करणारा, महेंद्र पर्वतावर चढला.
वृतं नानाविधैः पुष्पैर्मृगसेवितशाद्वलम्। लताकुसुमसम्बाधं नित्यपुष्पफलद्रुमम्
तो पर्वत रंगीबेरंगी फुलांनी मढलेला होता, हिरवळीवर हरिण खेळत होते, वेलींवर फुलं आणि फळं लगडलेली होती, आणि झाडे नेहमी फुलांनी-फळांनी डवरलेली होती.
सिंहशार्दूलसहितं मत्तमातङ्गसेवितम्। मत्तद्विजगणोद्घुष्टं सलिलोत्पीडसंकुलम्
त्या पर्वतावर सिंह, वाघ आणि मदमस्त हत्ती वावरत होते, आनंदी पक्ष्यांचे थवे गात होते, आणि जागोजागी पाण्याचे झरे वाहत होते.
महद्भिरुच्छ्रितं शृङ्गैर्महेन्द्रं स महाबलः। विचचार हरिश्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः
उंच शिखरांनी सजलेला तो महेंद्र पर्वत, महाबली वानरश्रेष्ठ, महेंद्रासारखा पराक्रमी, सर्वत्र हिंडू लागला.
पादाभ्यां पीडितस्तेन महाशैलो महात्मना। ररास सिंहाभिहतो महान् मत्त इव द्विपः
त्या महात्म्याच्या पायांनी दाबला गेल्यावर तो महाकाय पर्वत सिंहांनी हल्ला झाल्यासारखा गडगडाट करू लागला, जणू मदमस्त हत्तीच ओरडतो आहे.
मुमोच सलिलोत्पीडान् विप्रकीर्णशिलोच्चयः। वित्रस्तमृगमातङ्गः प्रकम्पितमहाद्रुमः
त्या पर्वताने पाण्याचे झरे सोडले, त्याच्या शिखरांवरची शिळा विखुरली गेली; घाबरलेले हरिण आणि हत्ती पळाले, मोठमोठी झाडे हलली.
नानागन्धर्वमिथुनैः पानसंसर्गकर्कशैः। उत्पतद्भिर्विहंगैश्च विद्याधरगणैरपि
त्या पर्वतावर मद्यपानाने मस्त झालेले विविध गंधर्व दांपत्ये, उडणारे पक्षी आणि विद्याधरांचे समूह वावरत होते.
त्यज्यमानमहासानुः संनिलीनमहोरगः। शैलशृङ्गशिलोत्पातस्तदाभूत् स महागिरिः
त्या वेळी पर्वताची मोठी पठारे ओस पडली, मोठे सर्प लपून गेले, पर्वताची शिखरे आणि शिळा उचलल्या गेल्या.
निःश्वसद्भिस्तदा तैस्तु भुजगैरर्धनिःसृतैः। सपताक इवाभाति स तदा धरणीधरः
त्या सर्पांनी तेव्हा फणा काढून श्वास घेतला, अर्धवट बाहेर आलेले दिसले, त्यामुळे तो पर्वत जणू पताका फडकावतो आहे असे भासत होते.
ऋषिभिस्त्राससम्भ्रान्तैस्त्यज्यमानः शिलोच्चयः। सीदन् महति कान्तारे सार्थहीन इवाध्वगः
भीतीने घाबरून गेलेल्या ऋषींनी तो पर्वत सोडला, त्याच्या शिखरांवरील शिळा कोसळल्या, आणि तो पर्वत मोठ्या जंगलात जणू आपल्या सवंगड्यांशिवाय एकटा प्रवासीच थकल्यासारखा बसला.
स वेगवान् वेगसमाहितात्मा हरिप्रवीरः परवीरहन्ता। मनः समाधाय महानुभावो जगाम लङ्कां मनसा मनस्वी
तो वेगवान, मन एकाग्र केलेला, शूर वानर, शत्रूंचा संहार करणारा, मोठ्या आत्म्याचा, मनात लंका गाठण्याचा निर्धार करून निघाला.
thumb|ध्यानश्लोकः श्रूयताम्|center thumb|प्रथमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे प्रथमः सर्गः ॥५-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडाचा पहिला सर्ग येथे सुरू होतो.