उत्सहेयं हि विस्तीर्णमालिखन्तमिवाम्बरम्। मेरुं गिरिमसङ्गेन परिगन्तुं सहस्रशः
मी तर इतका समर्थ आहे की, आकाशात जणू रेषा ओढल्यासारखा, मेरू पर्वताला न स्पर्श करता हजारो वेळा फिरू शकतो.
बाहुवेगप्रणुन्नेन सागरेणाहमुत्सहे। समाप्लावयितुं लोकं सपर्वतनदीह्रदम्
माझ्या भुजांच्या वेगाने समुद्र उचलून, पर्वत, नद्या आणि तळींसह सारा जग जलमय करण्याची ताकद माझ्यात आहे.
ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः। समुत्थितमहाग्राहः समुद्रो वरुणालयः
माझ्या मोठ्या पायांच्या वेगाने, जणू एखादा मोठा ग्राह वर आला आहे तसा, वरुणाचं निवासस्थान असलेला समुद्रही उचलला जाईल.
पन्नगाशनमाकाशे पतन्तं पक्षिसेवितम्। वैनतेयमहं शक्तः परिगन्तुं सहस्रशः
आकाशात उडणाऱ्या, सर्पभक्षक आणि पक्ष्यांनी वेढलेल्या गरुडाला मी हजारो वेळा वेढू शकतो.
उदयात् प्रस्थितं वापि ज्वलन्तं रश्मिमालिनम्। अनस्तमितमादित्यमहं गन्तुं समुत्सहे
उगवलेला किंवा अजून न मावळलेला, तेजाने झळाळणारा सूर्य जिथे असेल तिथे पोहोचण्याचीही माझ्यात क्षमता आहे.
ततो भूमिमसंस्पृष्ट्वा पुनरागन्तुमुत्सहे। प्रवेगेनैव महता भीमेन प्लवगर्षभाः
माझ्या प्रचंड आणि भीषण वेगाने, पृथ्वीला न स्पर्श करता मी पुन्हा परत येऊ शकतो, हे वानरश्रेष्ठ.
उत्सहेयमतिक्रान्तुं सर्वानाकाशगोचरान्। सागरान् शोषयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम्
मी आकाशात संचार करणाऱ्या सर्व प्राण्यांना मागे टाकू शकतो; समुद्र वाळवू शकतो आणि पृथ्वी फाडू शकतो.
पर्वतांश्चूर्णयिष्यामि प्लवमानः प्लवङ्गमः। हरिष्याम्युरुवेगेन प्लवमानो महार्णवम्
उडी मारताना, मी पर्वत चूर्ण करू शकतो, आणि प्रचंड वेगाने उडत, मोठा समुद्रही उचलू शकतो.
लतानां विविधं पुष्पं पादपानां च सर्वशः। अनुयास्यति मामद्य प्लवमानं विहायसा
आज मी आकाशातून उडी मारताना, वेलींची आणि झाडांची सर्व प्रकारची फुलं माझ्या मागे मागे उडत येतील.
भविष्यति हि मे पन्थाः स्वातेः पन्था इवाम्बरे। चरन्तं घोरमाकाशमुत्पतिष्यन्तमेव च
खरंच, मी जसा आकाशात उडत जाईन, तसा माझा मार्ग वाऱ्याच्या वाटेसारखा असेल; त्या भयंकर आकाशातून वर उडी मारताना माझा मार्ग तसाच दिसेल.
द्रक्ष्यन्ति निपतन्तं च सर्वभूतानि वानराः। महामेरुप्रतीकाशं मां द्रक्ष्यध्वं प्लवङ्गमाः
हे वानरांनो, सर्व जीव मला खाली पडताना पाहतील आणि तुम्ही मला महा मेरू पर्वतासारखा भासणारा पाहाल.
दिवमावृत्य गच्छन्तं ग्रसमानमिवाम्बरम्। विधमिष्यामि जीमूतान् कम्पयिष्यामि पर्वतान्। सागरं शोषयिष्यामि प्लवमानः समाहितः
मी आकाश व्यापत पुढे जाईन, जणू काही आकाशच गिळतो आहे, मेघांना उडवून लावीन, पर्वत हलवीन आणि ठाम निश्चयाने उडी मारून सागरही वाळवीन.
वैनतेयस्य वा शक्तिर्मम वा मारुतस्य वा। ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाबलम्। न तद् भूतं प्रपश्यामि यन्मां प्लुतमनुव्रजेत्
गरुडराज किंवा महाबली वायू यांना सोडता, माझ्या उडीमागे कुणीही येऊ शकेल असं मला दिसत नाही.
निमेषान्तरमात्रेण निरालम्बनमम्बरम्। सहसा निपतिष्यामि घनाद् विद्युदिवोत्थिता
डोळ्याच्या एका क्षणात, आधार नसलेल्या आकाशातून मी अचानक वीजेप्रमाणे मेघातून खाली पडेन.
भविष्यति हि मे रूपं प्लवमानस्य सागरम्। विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन् विक्रमानिव
मी सागर ओलांडताना माझं रूप जणू काही विष्णूने तीन पावलं टाकली तसं भासेल.
बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश्चेष्टा च मे तथा। अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवङ्गमाः
माझ्या बुध्दीने आणि मनाने मी हे ठरवलं आहे; मी वैदेहीला नक्की पाहीन — हे वानरांनो, आनंदित व्हा!
मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे। अयुतं योजनानां तु गमिष्यामीति मे मतिः
माझा वेग वायूसारखा, आणि झेप गरुडासारखी आहे; दहा हजार योजनांचा प्रवास करण्याचा माझा निश्चय आहे.
वासवस्य सवज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयम्भुवः। विक्रम्य सहसा हस्तादमृतं तदिहानये
इंद्राच्या वज्रासह किंवा स्वयंभू ब्रह्मदेवाच्या हातात अमृत असलं, तरी मी ते त्यांच्या हातातूनही बळाने घेऊन येईन.
लङ्कां वापि समुत्क्षिप्य गच्छेयमिति मे मतिः। तमेवं वानरश्रेष्ठं गर्जन्तममितप्रभम्
माझा निश्चय असा आहे की, मी लंका उचलून घेऊन जाऊ शकतो; अशा प्रकारे अमाप तेज असलेल्या त्या श्रेष्ठ वानराने गर्जना केली.
प्रहृष्टा हरयस्तत्र समुदैक्षन्त विस्मिताः। तच्चास्य वचनं श्रुत्वा ज्ञातीनां शोकनाशनम्
तेव्हा आनंदित वानरांनी आश्चर्याने त्याच्याकडे पाहिलं; आणि त्याचं बोलणं ऐकून, आपला शोक दूर झाला.
उवाच परिसंहृष्टो जाम्बवान् प्लवगेश्वरः। वीर केसरिणः पुत्र वेगवन् मारुतात्मज
तेव्हा वानरांचा राजा जांबुवान अत्यंत आनंदाने म्हणाला — 'वीर केसरीपुत्रा, वेगवान मारुतीपुत्रा!'
ज्ञातीनां विपुलः शोकस्त्वया तात प्रणाशितः। तव कल्याणरुचयः कपिमुख्याः समागताः
तुझ्यामुळे आप्तांचा मोठा शोक दूर झाला आहे; तुझ्या शुभ तेजासाठी सर्व वानरश्रेष्ठ एकत्र आले आहेत.
मङ्गलान्यर्थसिद्ध्यर्थं करिष्यन्ति समाहिताः। ऋषीणां च प्रसादेन कपिवृद्धमतेन च
हे सर्व वानर आपल्या कार्यसिद्धीसाठी मंगलकार्य करतील; ऋषींच्या कृपेने आणि वानरवृद्धांच्या सल्ल्याने.
गुरूणां च प्रसादेन सम्प्लव त्वं महार्णवम्। स्थास्यामश्चैकपादेन यावदागमनं तव
वडीलधाऱ्यांच्या कृपेने तू हा विशाल सागर ओलांड; आणि तुझ्या परत येईपर्यंत आम्ही एक पायावर उभे राहू.
त्वद्गतानि च सर्वेषां जीवनानि वनौकसाम्। ततश्च हरिशार्दूलस्तानुवाच वनौकसः
सर्व वानरांचं जीवन तुझ्या परतीवर अवलंबून आहे; मग त्या वानरांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्या वानराने त्यांना असे सांगितले.
कोऽपि लोके न मे वेगं प्लवने धारयिष्यति। एतानीह नगस्यास्य शिलासंकटशालिनः
या जगात कुणीही माझ्या उडीच्या वेगाला थांबवू शकणार नाही; या पर्वताच्या शिखरांवर, जे दगडांनी आणि कड्यांनी भरलेले आहेत,
शिखराणि महेन्द्रस्य स्थिराणि च महान्ति च। येषु वेगं गमिष्यामि महेन्द्रशिखरेष्वहम्
महेंद्र पर्वताची ही स्थिर आणि मोठी शिखरं, त्यांच्यावर मी माझा वेग दाखवणार आहे.
नानाद्रुमविकीर्णेषु धातुनिष्पन्दशोभिषु। एतानि मम वेगं हि शिखराणि महान्ति च
नाना प्रकारच्या झाडांनी भरलेली, आणि विविध धातूंच्या चमकाने शोभणारी ही मोठी शिखरं माझ्या वेगाला नक्कीच आधार देतील.
प्लवतो धारयिष्यन्ति योजनानामितः शतम्। ततस्तु मारुतप्रख्यः स हरिर्मारुतात्मजः। आरुरोह नगश्रेष्ठं महेन्द्रमरिमर्दनः
मी उडी मारताना हे उत्तुंग शिखरं माझ्या वेगाला इथून शंभर योजनांपर्यंत साथ देतील; मग वाऱ्यासारखा, वायुपुत्र तो महाबली वानर, शत्रूंचा संहार करणारा, महेंद्र पर्वतावर चढला.
वृतं नानाविधैः पुष्पैर्मृगसेवितशाद्वलम्। लताकुसुमसम्बाधं नित्यपुष्पफलद्रुमम्
तो पर्वत रंगीबेरंगी फुलांनी मढलेला होता, हिरवळीवर हरिण खेळत होते, वेलींवर फुलं आणि फळं लगडलेली होती, आणि झाडे नेहमी फुलांनी-फळांनी डवरलेली होती.