ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः। उपविष्टा गिरौ रम्ये परिवार्य समन्ततः
त्यांनी पाणी अर्पण करून स्नान केलं आणि मग त्या गृध्राभोवती सर्व माकडांचे प्रमुख सुंदर डोंगरावर सर्व बाजूंनी बसले.
तमङ्गदमुपासीनं तैः सर्वैर्हरिभिर्वृतम्। जनितप्रत्ययो हर्षात् सम्पातिः पुनरब्रवीत्
अंगद तिथे बसलेला असताना, सगळ्या माकडांनी वेढलेला, संपातीला आनंद आणि विश्वास वाटून पुन्हा बोलू लागला.
कृत्वा निःशब्दमेकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम। तथ्यं संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम्
सर्व माकडांनी शांतपणे आणि लक्ष देऊन माझं ऐकावं; मी मैथिलीबद्दल मला जे खरं माहीत आहे ते सांगतो.
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितोऽस्मि पुरानघ। सूर्यतापपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः
हे पापरहितांनो, पूर्वी मी या विंध्याच्या शिखरावर पडलो होतो, सूर्याच्या तापाने माझं शरीर जळून गेलं होतं.
लब्धसंज्ञस्तु षड्रात्राद् विवशो विह्वलन्निव। वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किंचन
सहा रात्रींनंतर मला शुद्ध आली, पण मी खूप अशक्त आणि गोंधळलेलो होतो; सर्व दिशांना पाहिलं, पण काहीच ओळखलं नाही.
ततस्तु सागरान् शैलान् नदीः सर्वाः सरांसि च। वनानि च प्रदेशांश्च निरीक्ष्य मतिरागता
मग मी समुद्र, डोंगर, सगळ्या नद्या, तळी, जंगलं आणि प्रदेश पाहिले, तेव्हा माझं भान परत आलं.
हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरोदरकूटवान्। दक्षिणस्योदधेस्तीरे विन्ध्योऽयमिति निश्चितः
आनंदी पक्ष्यांनी भरलेला, गुहा आणि डोंगरांनी युक्त असा हा दक्षिण समुद्राच्या काठी असलेला विंध्याच आहे, हे मला नक्की कळलं.
आसीच्चात्राश्रमं पुण्यं सुरैरपि सुपूजितम्। ऋषिर्निशाकरो नाम यस्मिन्नुग्रतपाऽभवत्
इथे एक पवित्र आश्रम होता, जो देवांनीही फार पूजला होता; तिथे निशाकर नावाचा एक ऋषी कठोर तप करत होता.
अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्नृषिणा गिरौ। वसतो मम धर्मज्ञे स्वर्गते तु निशाकरे
त्या ऋषीनं या डोंगरावर आठ हजार वर्षं वास्तव्य केलं; आणि जेव्हा तो धर्मज्ञ निशाकर स्वर्गात गेला,
अवतीर्य च विन्ध्याग्रात् कृच्छ्रेण विषमाच्छनैः। तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनरागतः
मग मी विंध्याच्या शिखरावरून मोठ्या कष्टानं, सावकाश खाली उतरलो आणि तीक्ष्ण कुशांनी भरलेल्या जमिनीवर दु:खानं परत आलो.
तमृषिं द्रष्टुकामोऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम्। जटायुषा मया चैव बहुशोऽधिगतो हि सः
त्या ऋषीला भेटायचं म्हणून मी खूप दुःखी अवस्थेत इथे आलो आहे. जटायू आणि मी दोघेही त्यांना अनेक वेळा भेटलो आहोत.
तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर्वाताः सुगन्धिनः। वृक्षो नापुष्पितः कश्चिदफलो वा न दृश्यते
त्यांच्या आश्रमाजवळ सुगंधी वारे वाहायचे. तिथे एकही झाड फुलांशिवाय किंवा फळांशिवाय दिसत नव्हतं.
उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलमुपाश्रितः। द्रष्टुकामः प्रतीक्षे च भगवन्तं निशाकरम्
मी तो पवित्र आश्रम गाठला आणि एका झाडाच्या मुळाशी आसरा घेतला. त्या भगवंत निशाकरांना पाहण्याची इच्छा ठेवून मी तिथे वाट पाहू लागलो.
अथ पश्यामि दूरस्थमृषिं ज्वलिततेजसम्। कृताभिषेकं दुर्धर्षमुपावृत्तमुदङ्मुखम्
तेव्हा मला दूरवरून तेजस्वी ऋषी दिसले. ते स्नान करून परत येत होते आणि उत्तर दिशेकडे तोंड करून चालले होते. त्यांचं तेज फारच भयंकर होतं.
तमृक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नानासरीसृपाः। परिवार्योपगच्छन्ति दातारं प्राणिनो यथा
त्यांच्याभोवती अस्वल, लांडगा, वाघ, सिंह आणि अनेक प्रकारची सरपटणारी प्राणी गोळा झाली होती, जणू काही सर्व जीव आपल्या पालनकर्त्याभोवती जमले आहेत.
ततः प्राप्तमृषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः। प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम्
मग ऋषी आले आहेत हे ओळखून ती सर्व प्राणी तिथून निघून गेली, जसं राजा आला की सगळे मंत्री आणि सैन्य मागे हटतात.
ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां तुष्टः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः। मुहूर्तमात्रान्निर्गम्य ततः कार्यमपृच्छत
त्या ऋषींनी मला पाहिलं आणि ते आनंदित झाले. मग ते पुन्हा आश्रमात गेले. थोड्याच वेळात ते बाहेर आले आणि माझं कारण विचारलं.
सौम्य वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते। अग्निदग्धाविमौ पक्षौ प्राणाश्चापि शरीरके
मृदू स्वभावाच्या, तुझे पिसांचे हाल पाहून समजते की तुझे दोन्ही पंख आगीत भाजले गेले आहेत आणि तुझ्या शरीरात प्राण सुद्धा कष्टानेच टिकले आहेत.
गृध्रौ द्वौ दृष्टपूर्वौ मे मातरिश्वसमौ जवे। गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ कामरूपिणौ
माझ्या आधी दोन गिधाडं पाहिली आहेत, वाऱ्यासारखी वेगवान, गिधाडांचा राजा, दोघे भाऊ, आणि इच्छेनुसार रूप बदलू शकणारे.
ज्येष्ठोऽवितस्त्वं सम्पाते जटायुरनुजस्तव। मानुषं रूपमास्थाय गृह्णीतां चरणौ मम
तू मोठा भाऊ संपाती आहेस आणि जटायू तुझा लहान भाऊ आहे. मानवी रूप घेऊन माझे पाय धर.
किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम्। दण्डो वायं धृतः केन सर्वमाख्याहि पृच्छतः
तुला हा आजार कसा झाला? तुझे पंख कसे गळाले? हा दंड कोणी दिला? मी विचारतोय, सर्व काही सांग.
thumb|एकषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकषष्ठितमः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील एकसष्ठी अध्याय ऐका.
ततस्तद् दारुणं कर्म दुष्करं सहसा कृतम्। आचचक्षे मुनेः सर्वं सूर्यानुगमनं तथा
मग ते भयंकर आणि कठीण कृत्य लगेच घडलं. मी ते सर्व, आणि सूर्याचा पाठलाग कसा केला ते ऋषींना सांगितलं.
भगवन् व्रणयुक्तत्वाल्लज्जया चाकुलेन्द्रियः। परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनं परिभाषितुम्
भगवंत, जखमांनी आणि लाजेने मी खूप गोंधळलो आहे. थकल्यामुळे मला नीट बोलता येत नाही.
अहं चैव जटायुश्च संघर्षाद् गर्वमोहितौ। आकाशं पतितौ दूराज्जिज्ञासन्तौ पराक्रमम्
मी आणि जटायू, दोघेही गर्व आणि स्पर्धेमुळे भारावून जाऊन, आपली ताकद तपासण्यासाठी दूरवरून आकाशात झेपावलो.
कैलासशिखरे बद्ध्वा मुनीनामग्रतः पणम्। रविः स्यादनुयातव्यो यावदस्तं महागिरिम्
कैलास पर्वताच्या शिखरावर, ऋषींच्या उपस्थितीत आम्ही पैज लावली की सूर्य मावळेपर्यंत त्याचा पाठलाग करायचा.
अप्यावां युगपत् प्राप्तावपश्याव महीतले। रथचक्रप्रमाणानि नगराणि पृथक् पृथक्
आम्ही दोघेही एकत्र जात असताना पृथ्वीवर वेगवेगळ्या ठिकाणी रथाच्या चाकाएवढी मोठी अनेक नगरे दिसली.
क्वचिद् वादित्रघोषश्च क्वचिद् भूषणनिःस्वनः। गायन्तीः स्माङ्गना बह्वीः पश्यावो रक्तवाससः
कुठे वाद्यांचा गजर ऐकू येई, कुठे दागिन्यांचा किणकिणाट, आणि अनेक लाल वस्त्र घातलेल्या स्त्रिया गाताना आम्ही पाहिल्या.
तूर्णमुत्पत्य चाकाशमादित्यपदमास्थितौ। आवामालोकयावस्तद् वनं शाद्वलसंस्थितम्
आम्ही दोघे झपाट्याने आकाशात उडालो आणि सूर्याच्या मार्गावर पोहोचलो. तिथून आम्ही खाली पाहिलं, तर ते जंगल हिरव्यागार कुरणांनी भरलेलं दिसलं.
उपलैरिव संछन्ना दृश्यते भूः शिलोच्चयैः। आपगाभिश्च संवीता सूत्रैरिव वसुंधरा
ती पृथ्वी जणू दगडांनी झाकलेली आहे असं वाटत होतं, कारण तिथे मोठमोठ्या खडकांचे डोंगर होते. नद्या जणू धाग्यांसारख्या त्या भूमीभोवती विणलेल्या दिसत होत्या.