तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात्। श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः
रामाचे नाव घेत असल्यामुळे तीच सीता असावी असे मला वाटते. मी त्या राक्षसाचा निवास कुठे आहे ते सांगतो, ऐका.
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च। अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः
विश्रवाचा पुत्र आणि वैश्रवणाचा भाऊ असलेला रावण, लंका या नगरीत राहतो.
इतो द्वीपे समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने। तस्मिँल्लङ्का पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा
या समुद्रातील बेटावर, इथून पूर्ण शंभर योजन अंतरावर, विश्वकर्म्याने बांधलेली सुंदर लंका नगरी आहे.
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः। प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमाकृता
ती नगरी जांभू सोन्याच्या दारांनी, सुंदर सोन्याच्या चौकटींनी आणि मोठ्या सोन्यासारख्या राजवाड्यांनी सजलेली आहे.
प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समन्विता। तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी
सूर्याप्रमाणे तेजस्वी भिंतींनी वेढलेली, त्या लंकेत रेशमी वस्त्र परिधान केलेली, दुःखी वैदेही राहते.
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता। जनकस्यात्मजां राज्ञस्तस्यां द्रक्ष्यथ मैथिलीम्
रावणाच्या अंतःपुरात, राक्षसींनी नीट राखलेली, जनक राजाची कन्या मैथिली तिथे तुम्हाला दिसेल.
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः। सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम्
लंकापुरी सर्व बाजूंनी सागराने वेढलेली आहे. त्या सागराचा शेवट, म्हणजे पूर्ण शंभर योजन अंतर पार करून, तुम्ही पोहोचाल.
आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्। तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः
दक्षिण किनाऱ्यावर पोहोचल्यानंतर, तुम्हाला रावण दिसेल. तिथेच, वानरांनो, तुम्ही लगेच आणि जलदपणे पुढे जा.
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ। आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः
माझ्या ज्ञानामुळे मला दिसतंय की, तुम्ही जाऊन परत याल. पहिला मार्ग हा कूलिंग पक्ष्यांचा आहे, आणि जे धान्यावर जगतात त्यांचाही.
द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशनाः। भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैः सह
दुसरा मार्ग बलवान अन्न खाणाऱ्यांचा आणि झाडांची फळं खाणाऱ्यांचा आहे. भास पक्षी तिसऱ्या मार्गाने जातात, आणि क्रौंच पक्षी कुररांसोबत जातात.
श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्। बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम्
शेण पक्षी चौथ्या मार्गाने जातात, गिधाडे पाचव्या मार्गाने जातात. हे मार्ग बल, तेज, रूप आणि तारुण्य असणाऱ्यांसाठी आहेत.
षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा। वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः
सहावा मार्ग हा हंसांचा आहे, आणि गरुडाची चाल सर्वोच्च आहे. वानरांनो, आपली वंशपरंपरा गरुडापासूनच आहे.
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पिशिताशिनः। प्रतिकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत्
एक चुकीचं कर्म केलं गेलं, त्यामुळे आपण मांसाहारी झालो. माझ्या भावाने केलेल्या वैराचं मला उत्तर द्यायचं आहे.
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा। अस्माकमपि सौपर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा
इथे उभा राहून मी रावण आणि जानकीला पाहतो. आपल्यालाही गरुडासारखं दिव्य दृष्टि आणि बल लाभलं आहे.
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः। आयोजनशतात् साग्राद् वयं पश्याम नित्यशः
म्हणून, अन्न, बळ आणि आपल्या स्वभावामुळे, वानरांनो, आपण नेहमी शंभर योजनांपेक्षा जास्त अंतर सहज पाहू शकतो.
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः। विहिता वृक्षमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम्
आपली वृत्ती अशीच आहे की, आपल्याला दूरदूरपर्यंत पाहता येतं. झाडांच्या मुळाशी राहणाऱ्या योद्ध्यांची उपजीविका तिथेच असते.
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः। अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ
लवणयुक्त पाणी ओलांडायचा काही उपाय शोधा. वैदेहीपर्यंत पोहोचून, तुम्ही तुमचं कार्य साध्य करून परत याल.
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम्। प्रदास्याम्युदकं भ्रातुः स्वर्गतस्य महात्मनः
मी तुम्हाला समुद्राकडे, म्हणजे वरुणाच्या निवासाकडे नेऊ इच्छितो. माझा स्वर्गवासी भाऊ, त्या महात्म्यासाठी मी पाणी अर्पण करीन.
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरे नदनदीपतेः। निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः
नदीनाथाच्या किनाऱ्यावर त्या जागी नेऊन, बलवान वानरांनी जळालेले पंख असलेल्या संपातिला तिथे नेले.
तं पुनः प्रापयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम्। बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते
त्या पक्षीराजाला पुन्हा त्या जागी पोहोचवल्यावर, वानरांना हवी ती माहिती मिळाल्यामुळे ते आनंदित झाले.
thumb|एकोनषष्ठितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकोनषष्ठितमः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधाकांडाचा एकोणसाठावा सर्ग ऐका.
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्। निशम्य वदता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः
मग गिधाडराजाने सांगितलेलं, अमृतासारखं गोड बोलणं ऐकून, ते वानरश्रेष्ठ आनंदाने बोलू लागले.
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सह सर्वैः प्लवङ्गमैः। भूतलात् सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत्
वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला जांबुवंत, सर्व वानरांसह पटकन जमिनीवरून उठला आणि गिधाडराजाला म्हणाला.
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्। तदाख्यातु भवान् सर्वं गतिर्भव वनौकसाम्
सीता कुठे आहे? तिला कोणी पाहिलं? मैथिलीला कोण घेऊन गेला? कृपया सर्व काही सांगा आणि आम्हा वनवासी वानरांना मार्गदर्शन करा.
को दाशरथिबाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्। स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम्
दशरथपुत्राच्या वज्रासारख्या वेगाने सुटणाऱ्या बाणांची ताकद लक्ष्मणाने सोडली, हे कोण विचारात घेत नाही?
स हरीन् प्रतिसम्मुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्। पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत्
सीतेच्या बातमीसाठी आतुर झालेल्या आणि सुटकेला आलेल्या वानरांना तो आनंदाने धीर देत म्हणाला.
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्। येन चापि ममाख्यातं यत्र चायतलोचना
इथे ऐका, वैदेहीचं अपहरण कसं झालं, हे मला कसं कळलं, कोणी सांगितलं, आणि ती मोठ्या डोळ्यांची कुठे आहे.
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते। चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः
मी या मोठ्या, दुर्गम पर्वतावर खूप दिवसांपासून पडून आहे, आता म्हातारा झालोय, माझी ताकद आणि जिवशक्ती दोन्ही संपली आहेत.
तं मामेवंगतं पुत्रः सुपार्श्वो नाम नामतः। आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः
माझा सुपार्श्व नावाचा मुलगा, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ, मला या अवस्थेतही योग्य वेळी अन्न आणून पोसतो.
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः। मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम्
गंधर्वांची इच्छा तीव्र, सर्पांचा राग तीव्र, जनावरांना भीती तीव्र, म्हणून आमची भूकही फारच तीव्र असते.