स मां जिघांसुर्दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः। परिकालयते वाली धावन्तं सचिवैः सह
पण वाली, वाईट मनाचा आणि अस्थिर, मला मारण्याच्या उद्देशाने पाठलाग करू लागला; मी माझ्या मंत्र्यांसह पळत असताना तो मागे लागला.
ततोऽहं वालिना तेन सोऽनुबद्धः प्रधावितः। नदीश्च विविधाः पश्यन् वनानि नगराणि च
मग वालीच्या पाठलागामुळे मी वेगवेगळ्या नद्या, जंगलं आणि नगरी पाहत पळत राहिलो.
आदर्शतलसंकाशा ततो वै पृथिवी मया। अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत् कृता
मग मला पृथ्वी आरशाच्या पृष्ठभागासारखी, फिरणाऱ्या अग्नीच्या ज्वाळेसारखी, आणि गायीच्या पावलाएवढी लहान वाटू लागली.
पूर्वां दिशं ततो गत्वा पश्यामि विविधान् द्रुमान्। पर्वतान् सदरीन् रम्यान् सरांसि विविधानि च
मग मी पूर्व दिशेला गेलो आणि तिथे अनेक प्रकारची झाडं, सुंदर नद्या असलेले पर्वत आणि वेगवेगळी सरोवरं पाहिली.
उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्। क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम्
तिथे मला खनिजांनी सजलेला उगवत्या सूर्याचा पर्वत आणि नेहमीच अप्सरांचा निवास असलेला क्षीरसागर दिसला.
परिकाल्यमानस्तु तदा वालिनाभिद्रुतो ह्यहम्। पुनरावृत्य सहसा प्रस्थितोऽहं तदा विभो
पण वालीच्या सततच्या छळामुळे मी पुन्हा अचानक मागे वळून निघालो, हे प्रभो.
दिशस्तस्यास्ततो भूयः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्। विन्ध्यपादपसंकीर्णां चन्दनद्रुमशोभिताम्
त्यामुळे मी पुन्हा दक्षिण दिशेला निघालो, जिथे विंध्य पर्वताच्या मुळांनी आणि चंदनाच्या झाडांनी ती दिशा सुंदर झाली होती.
द्रुमशैलान्तरे पश्यन् भूयो दक्षिणतोऽपराम्। अपरां च दिशं प्राप्तो वालिना समभिद्रुतः
मी झाडं आणि डोंगरांच्या मध्ये पाहत दक्षिणेकडे आणखी एका दिशेला गेलो, पण वालीने पुन्हा माझा पाठलाग केला.
स पश्यन् विविधान् देशानस्तं च गिरिसत्तमम्। प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरं सम्प्रधावितः
मी विविध प्रदेश आणि तो उत्तम पर्वत पाहिला; पश्चिमेकडील मोठ्या पर्वतावर पोहोचलो आणि तिथून उत्तरेकडे पळालो.
हिमवन्तं च मेरुं च समुद्रं च तथोत्तरम्। यदा न विन्दे शरणं वालिना समभिद्रुतः
मी हिमालय, मेरू आणि उत्तरेकडील समुद्र पाहिले, पण वालीच्या पाठलागामुळे कुठेच मला आश्रय मिळाला नाही.
ततो मां बुद्धिसम्पन्नो हनुमान् वाक्यमब्रवीत्। इदानीं मे स्मृतं राजन् यथा वाली हरीश्वरः
त्यावेळी बुद्धिमान हनुमान मला म्हणाला, "राजन, आता मला आठवतंय, वानरांचा राजा वाली कसा होता..."
मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले। प्रविशेद् यदि वै वाली मूर्धास्य शतधा भवेत्
"मतान्ग ऋषींनी त्याला शाप दिला होता की, या आश्रमाच्या परिसरात वाली आला, तर त्याचं डोकं शंभर तुकड्यांत फुटेल."
तत्र वासः सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति। ततः पर्वतमासाद्य ऋष्यमूकं नृपात्मज
"म्हणून इथे आपल्याला राहणं सुरक्षित आणि निर्धास्त होईल." मग, राजकुमार, आम्ही ऋष्यमूक पर्वतावर पोहोचलो.
न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात् तदा। एवं मया तदा राजन् प्रत्यक्षमुपलक्षितम्। पृथिवीमण्डलं सर्वं गुहामस्म्यागतस्ततः
त्यावेळी वालीने मतान्ग ऋषींच्या भीतीने तिथे प्रवेश केला नाही. राजन, मी हे सर्व स्वतः पाहिलं, म्हणून मी संपूर्ण पृथ्वी फिरून या गुहेत राहायला आलो.
thumb|सप्तचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या किष्किंधा कांडातील सत्तेचाळीसावा सर्ग ऐका.
दर्शनार्थं तु वैदेह्याः सर्वतः कपिकुञ्जराः। व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा
सीतेचा शोध घेण्यासाठी वानरांचे प्रमुख, वानरराजाच्या आज्ञेप्रमाणे, सर्व दिशांना जलद निघाले.
ते सरांसि सरित्कक्षानाकाशं नगराणि च। नदीदुर्गांस्तथा देशान् विचिन्वन्ति समन्ततः
ते सर्वत्र शोध घेत होते—सरोवरे, नद्यांचे काठ, आकाश, नगरं आणि नदीमुळे कठीण झालेले प्रदेश.
सुग्रीवेण समाख्याताः सर्वे वानरयूथपाः। तत्र देशान् विचिन्वन्ति सशैलवनकाननान्
सुग्रीवाच्या सांगण्यावरून सर्व वानरप्रमुख पर्वत, वनं आणि झाडांनी भरलेली स्थळं शोधू लागले.
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः। समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः
सर्व वानर दिवसभर सीतेचा शोध घेत, रात्री पृथ्वीवर एकत्र येत असत.
सर्वर्तुकांश्च देशेषु वानराः सफलद्रुमान्। आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुः सर्वेष्वहःसु ते
प्रत्येक प्रदेशात वानरांना सर्व ऋतूंमध्ये फळांनी लगडलेली झाडं सापडत, आणि रोज रात्री तिथेच ते झोपायचे.
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रस्रवणं गताः। कपिराजेन संगम्य निराशाः कपिकुञ्जराः
पहिला दिवस संपवून, वानरांचे प्रमुख वानरराजाला भेटले आणि मग निराश होऊन प्रस्रवण पर्वतावर गेले.
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैः सह। अदृष्ट्वा विनतः सीतामाजगाम महाबलः
पूर्व दिशेला मंत्र्यांसह नीट शोधून, बलाढ्य वानर सीतेला न सापडल्याने परत आला.
दिशमप्युत्तरां सर्वां विविच्य स महाकपिः। आगतः सह सैन्येन भीतः शतबलिस्तदा
महाकपीने संपूर्ण उत्तर दिशा सैन्यासह शोधून, त्या वेळी घाबरलेला परत आला.
सुषेणः पश्चिमामाशां विविच्य सह वानरैः। समेत्य मासे पूर्णे तु सुग्रीवमुपचक्रमे
सुसेनाने वानरांसह पश्चिम दिशा शोधली आणि महिना पूर्ण झाल्यावर सुग्रीवाजवळ आला.
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च। आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रुवन्
प्रस्रवण पर्वतावर रामासोबत बसलेल्या सुग्रीवाजवळ जाऊन, त्याला वंदन करून त्यांनी असे सांगितले.
विचिताः पर्वताः सर्वे वनानि गहनानि च। निम्नगाः सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये
सर्व पर्वत, दाट अरण्यं, समुद्राला मिळणाऱ्या नद्या आणि सर्व वस्ती असलेली ठिकाणं आम्ही शोधून काढली.
गुहाश्च विचिताः सर्वा याश्च ते परिकीर्तिताः। विचिताश्च महागुल्मा लताविततसंतताः
तुम्ही सांगितलेल्या सर्व गुहा आणि मोठ्या वेलींनी झाकलेली जाड झुडुपंही आम्ही शोधली.
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च। सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च। ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः
दुर्गम, कठीण आणि उंचसखल प्रदेशात मोठमोठी प्राणी सापडली आणि मारलीही गेली; आणि अशा दुर्गम जागा पुन्हा पुन्हा शोधल्या.
उदारसत्त्वाभिजनो हनूमान् स मैथिलीं ज्ञास्यति वानरेन्द्र। दिशं तु यामेव गता तु सीता तामास्थितो वायुसुतो हनूमान्
उदार मनाचा आणि श्रेष्ठ कुळात जन्मलेला हनुमान नक्कीच मैथिलीला शोधून काढेल; वायूचा पुत्र हनुमान ज्या दिशेला सीता गेली, त्याच दिशेला निघाला आहे.
thumb|अष्टचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
श्रीमंत वाल्मीकी रामायणातल्या किष्किंधा कांडातील अठ्ठेचाळीसावा सर्ग ऐका.