ततः काञ्चनपद्माभिः पद्मिनीभिः कृतोदकाः। नीलवैदूर्यपत्राढ्या नद्यस्तत्र सहस्रशः
तिथे हजारो नद्या वाहतात, ज्या सुवर्ण कमळांनी बनलेल्या आहेत आणि त्यांच्या काठांवर निळ्या वैडूर्याच्या पानांनी व कमळांच्या तलावांनी शोभा आलेली आहे.
रक्तोत्पलवनैश्चात्र मण्डिताश्च हिरण्मयैः। तरुणादित्यसंकाशा भान्ति तत्र जलाशयाः
तिथे पाण्याची साठवणूक असलेली ठिकाणं लाल कमळांच्या बागांनी आणि सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेली आहेत, आणि ती उगवत्या सूर्याच्या तेजासारखी चमकतात.
महार्हमणिपत्रैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः। नीलोत्पलवनैश्चित्रैः स देशः सर्वतो वृतः
तो प्रदेश सर्व बाजूंनी मौल्यवान रत्नांच्या पानांनी, सोन्याच्या केसरांनी आणि रंगीबेरंगी निळ्या कमळांच्या बागांनी आच्छादलेला आहे.
निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाधनैः। उद्धूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्च निम्नगाः
तिथे नदीच्या काठांवर अतुलनीय मोत्यांनी आणि मौल्यवान रत्नांच्या खजिन्यांनी भरलेलं वाळवंट आहे, आणि नद्या सोन्याने वाहतात.
नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्ररथाकुलाः। दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वकामान् स्रवन्ति च
तिथे झाडे नेहमी फुलांनी आणि फळांनी लगडलेली असतात, त्यांच्या फांद्या दाट पानांनी भरलेल्या असतात. त्यांना दिव्य सुगंध, चव आणि स्पर्श आहे, आणि ती सर्व इच्छित वस्तू देतात.
नानाकाराणि वासांसि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः। मुक्तावैदूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च। स्त्रीणां यान्यनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च
इतर उत्तम झाडांवर वेगवेगळ्या प्रकारची वस्त्रे आणि मोती, वैडूर्य यांनी सजवलेली दागिने लागतात, जी स्त्रियांना आणि पुरुषांनाही योग्य आहेत.
सर्वर्तुसुखसेव्यानि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः। महार्हमणिचित्राणि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः
काही उत्तम झाडे सर्व ऋतूंमध्ये सुखाने खाता येतील अशी फळे देतात, आणि काही झाडे मौल्यवान रत्नांनी सजलेली फळे देतात.
शयनानि प्रसूयन्ते चित्रास्तरणवन्ति च। मनःकान्तानि माल्यानि फलन्त्यत्रापरे द्रुमाः
तिथे रंगीबेरंगी चादरींनी सजवलेली शय्ये तयार होतात, आणि काही झाडे मनाला आनंद देणारी हार फळासारखी देतात.
पानानि च महार्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च। स्त्रियश्च गुणसम्पन्ना रूपयौवनलक्षिताः
तेथे उत्तम पेये आणि अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट खाण्याचे पदार्थ आहेत, तसेच गुणी, रूपवान आणि तरुण स्त्रियाही आहेत.
गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धा नागा विद्याधरास्तथा। रमन्ते सततं तत्र नारीभिर्भास्वरप्रभाः
गंधर्व, किन्नर, सिद्ध, नाग आणि विद्याधर हे तेजस्वी लोक नेहमीच तिथे सुंदर स्त्रियांसोबत आनंद घेतात.
सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे रतिपरायणाः। सर्वे कामार्थसहिता वसन्ति सह योषितः
सर्वजण चांगले कर्म करणारे, आनंदात रमणारे आणि सर्व इच्छित गोष्टींसह स्त्रियांसोबत राहणारे आहेत.
गीतवादित्रनिर्घोषः सोत्कृष्टहसितस्वनः। श्रूयते सततं तत्र सर्वभूतमनोरमः
तेथे गाण्याचा आणि वाद्यांचा आवाज, मोठ्या हास्याने भरलेला, नेहमी ऐकू येतो आणि तो सर्वांना मनमोहक वाटतो.
तत्र नामुदितः कश्चिन्नात्र कश्चिदसत्प्रियः। अहन्यहनि वर्धन्ते गुणास्तत्र मनोरमाः
तेथे कोणीही कधीच दुःखी नसतो, ना कोणी अप्रिय असतो; तिथे रोज नवनवीन सुंदर गुण वाढतच जातात.
समतिक्रम्य तं देशमुत्तरः पयसां निधिः। तत्र सोमगिरिर्नाम मध्ये हेममयो महान्
त्या प्रदेशाच्या पुढे उत्तरेला मोठा समुद्र आहे आणि त्याच्या मध्ये सोम नावाचा सोन्याचा भव्य डोंगर आहे.
इन्द्रलोकगता ये च ब्रह्मलोकगताश्च ये। देवास्तं समवेक्षन्ते गिरिराजं दिवं गताः
इंद्रलोकात गेलेले आणि ब्रह्मलोकात गेलेले देवता, स्वर्गात तेजाने झळकणाऱ्या त्या पर्वतराजाकडे पाहतात.
स तु देशो विसूर्योऽपि तस्य भासा प्रकाशते। सूर्यलक्ष्म्याभिविज्ञेयस्तपतेव विवस्वता
त्या प्रदेशात सूर्य नसला तरी तो स्वतःच्या तेजाने उजळतो; सूर्याच्या तेजामुळे तो ओळखू येतो आणि तो सूर्यासारखा प्रखर भासतो.
भगवांस्तत्र विश्वात्मा शम्भुरेकादशात्मकः। ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्मर्षिपरिवारितः
तेथे विश्वाचा आत्मा, एकादश रूपधारी शंभू, देवांचा देव ब्रह्मा, मोठ्या ऋषींच्या वेढ्यात वास करतो.
न कथंचन गन्तव्यं कुरूणामुत्तरेण वः। अन्येषामपि भूतानां नानुक्रामति वै गतिः
कुरूंच्या उत्तरेला तुम्ही कधीच जाऊ नका; इतर कोणत्याही जीवांचेही तिकडे जाणे शक्य नाही.
स हि सोमगिरिर्नाम देवानामपि दुर्गमः। तमालोक्य ततः क्षिप्रमुपावर्तितुमर्हथ
कारण सोम नावाचा तो पर्वत देवतांनाही गाठता येत नाही; तो पाहिल्यावर लगेच परत फिरावे.
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुंगवाः। अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम्
वानरांनो, इथपर्यंतच तुम्हाला जाता येईल; यापुढे असलेल्या अंधाऱ्या आणि अमर्याद प्रदेशाबद्दल आम्हाला काहीच माहिती नाही.
सर्वमेतद् विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्। यदन्यदपि नोक्तं च तत्रापि क्रियतां मतिः
मी सांगितलेले सर्व काही नीट शोधा; आणि काही बाकी राहिले असेल, तर त्याकडेही लक्ष द्या.
ततः कृतं दाशरथेर्महत्प्रियं महत्प्रियं चापि ततो मम प्रियम्। कृतं भविष्यत्यनिलानलोपमा विदेहजादर्शनजेन कर्मणा
मग दशरथपुत्र रामासाठी आणि माझ्यासाठी मोठे उपकार होतील; वायू आणि अग्नीप्रमाणे सामर्थ्यवान असलेल्या व्यक्तीने विदेहकन्येचे दर्शन घेण्याचे कार्य पूर्ण होईल.
ततः कृतार्थाः सहिताः सबान्धवा मयार्चिताः सर्वगुणैर्मनोरमैः। चरिष्यथोर्वीं प्रति शान्तशत्रवः सहप्रिया भूतधराः प्लवंगमाः
मग तुम्ही सर्वजण तुमच्या आप्तांसह, माझ्या आदराने आणि सर्व सुंदर गुणांनी सन्मानित होऊन, तुमच्या प्रियांसह, शत्रूंना जिंकून पृथ्वीवर मुक्तपणे संचार कराल.
thumb|चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील किष्किंधाकांडातील चाळीसाव्या सर्गाचे ऐकावे.
विशेषेण तु सुग्रीवो हनूमत्यर्थमुक्तवान्। स हि तस्मिन् हरिश्रेष्ठे निश्चितार्थोऽर्थसाधने
सुग्रीवाने विशेषतः हनुमंतासाठी सांगितले, कारण त्या श्रेष्ठ वानरावर त्याला कार्यसिद्धीची पूर्ण खात्री होती.
अब्रवीच्च हनूमन्तं विक्रान्तमनिलात्मजम्। सुग्रीवः परमप्रीतः प्रभुः सर्ववनौकसाम्
सर्व वानरांचा स्वामी, अत्यंत प्रसन्न असलेला सुग्रीव, वायुपुत्र, पराक्रमी हनुमंताला म्हणाला:
न भूमौ नान्तरिक्षे वा नाम्बरे नामरालये। नाप्सु वा गतिसङ्गं ते पश्यामि हरिपुंगव
हे वानरश्रेष्ठा, पृथ्वीवर, आकाशात, वायूमध्ये, अमरांच्या निवासात किंवा पाण्यात तुझ्या गतीला कुठेही अडथळा येईल असं मला दिसत नाही.
सासुराः सहगन्धर्वाः सनागनरदेवताः। विदिताः सर्वलोकास्ते ससागरधराधराः
असुर, गंधर्व, नाग, माणसं आणि देवता यांच्यासह, समुद्र आणि पर्वतांसह सगळ्या लोकांची माहिती तुला आहे.
गतिर्वेगश्च तेजश्च लाघवं च महाकपे। पितुस्ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः
महाकपी, तुझी गती, वेग, तेज आणि हलकेपणा हे तुझ्या वडिलांप्रमाणेच आहेत, जे महाबली वायू आहेत.
तेजसा वापि ते भूतं न समं भुवि विद्यते। तद् यथा लभ्यते सीता तत्त्वमेवानुचिन्तय
पृथ्वीवर तुझ्या तेजासारखं दुसरं काहीच नाही; म्हणून, सीतेला कसं सापडता येईल याचा नीट विचार कर.