स च सर्वैर्विचेतव्यः ससानुप्रस्थभूधरः। क्रौञ्चं गिरिमतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः
त्या क्रौञ्च पर्वताला आणि त्याच्या उतारांना, पठारांना, शिखरांना तुम्ही नीट शोधा. त्या पुढे मैनाक नावाचा पर्वत आहे.
मयस्य भवनं तत्र दानवस्य स्वयंकृतम्। मैनाकस्तु विचेतव्यः ससानुप्रस्थकन्दरः
तिथे दानव मय याने स्वतः बांधलेलं भव्य घर आहे. मैनाक पर्वतही त्याच्या उतारांसह, पठारांसह आणि गुहांसह शोधा.
स्त्रीणामश्वमुखीनां तु निकेतस्तत्र तत्र तु। तं देशं समतिक्रम्य आश्रमं सिद्धसेवितम्
तिथे वेगवेगळ्या ठिकाणी घोड्याच्या तोंडाच्या स्त्रियांची वस्ती आहे. तो प्रदेश ओलांडून पुढे सिद्धांनी वास केलेला एक आश्रम आहे.
सिद्धा वैखानसा यत्र वालखिल्याश्च तापसाः। वन्दितव्यास्ततः सिद्धास्तपसा वीतकल्मषाः
तिथे सिद्ध, वैखानस ऋषी आणि वालखिल्य तपस्वी राहतात. त्या तपाने पावन झालेल्या पापरहित सिद्धांना आदराने वंदन करा.
प्रष्टव्या चापि सीतायाः प्रवृत्तिर्विनयान्वितैः। हेमपुष्करसंछन्नं तत्र वैखानसं सरः
त्या विनयी लोकांकडून सीतेच्या बातमीची चौकशी करा. तिथे सुवर्ण कमळांनी भरलेलं वैखानस सरोवर आहे.
तरुणादित्यसंकाशैर्हंसैर्विचरितं शुभैः। औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः
त्या सुंदर हंसांनी, जे उगवत्या सूर्यासारखे चमकतात, ते सरोवर नेहमी भरलेलं असतं. ते सरोवर कुबेराचं राजस्नानस्थान म्हणून ओळखलं जातं.
गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः। तत् सरः समतिक्रम्य नष्टचन्द्रदिवाकरम्। अनक्षत्रगणं व्योम निष्पयोदमनादितम्
एक हत्ती आपल्या मादींसह नेहमी त्या प्रदेशात फिरतो. ते सरोवर ओलांडल्यावर पुढे चंद्र, सूर्य, तारे, मेघ नसलेलं आणि आरंभ नसलेलं आकाश आहे.
गभस्तिभिरिवार्कस्य स तु देशः प्रकाश्यते। विश्राम्यद्भिस्तपःसिद्धैर्देवकल्पैः स्वयंप्रभैः
तो प्रदेश जणू सूर्याच्या किरणांनी उजळतो, कारण तिथे तपाने सिद्ध झालेले, देवांसारखे, स्वतःच्या तेजाने चमकणारे तपस्वी विश्रांती घेतात.
तं तु देशमतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा। उभयोस्तीरयोस्तस्याः कीचका नाम वेणवः
त्या प्रदेशाच्या पुढे शैलोदा नावाची नदी वाहते. तिच्या दोन्ही काठांवर कीचक नावाचे बांबूचे जंगले आहेत.
ते नयन्ति परं तीरं सिद्धान् प्रत्यानयन्ति च। उत्तराः कुरवस्तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
ते बांबू सिद्धांना त्या काठी नेतात आणि पुन्हा परत आणतात. तिथे उत्तरेकडील कुरू आहेत, जे पुण्यवान लोकांचे आश्रयस्थान आहे.
ततः काञ्चनपद्माभिः पद्मिनीभिः कृतोदकाः। नीलवैदूर्यपत्राढ्या नद्यस्तत्र सहस्रशः
तिथे हजारो नद्या वाहतात, ज्या सुवर्ण कमळांनी बनलेल्या आहेत आणि त्यांच्या काठांवर निळ्या वैडूर्याच्या पानांनी व कमळांच्या तलावांनी शोभा आलेली आहे.
रक्तोत्पलवनैश्चात्र मण्डिताश्च हिरण्मयैः। तरुणादित्यसंकाशा भान्ति तत्र जलाशयाः
तिथे पाण्याची साठवणूक असलेली ठिकाणं लाल कमळांच्या बागांनी आणि सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेली आहेत, आणि ती उगवत्या सूर्याच्या तेजासारखी चमकतात.
महार्हमणिपत्रैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः। नीलोत्पलवनैश्चित्रैः स देशः सर्वतो वृतः
तो प्रदेश सर्व बाजूंनी मौल्यवान रत्नांच्या पानांनी, सोन्याच्या केसरांनी आणि रंगीबेरंगी निळ्या कमळांच्या बागांनी आच्छादलेला आहे.
निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाधनैः। उद्धूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्च निम्नगाः
तिथे नदीच्या काठांवर अतुलनीय मोत्यांनी आणि मौल्यवान रत्नांच्या खजिन्यांनी भरलेलं वाळवंट आहे, आणि नद्या सोन्याने वाहतात.
नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्ररथाकुलाः। दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वकामान् स्रवन्ति च
तिथे झाडे नेहमी फुलांनी आणि फळांनी लगडलेली असतात, त्यांच्या फांद्या दाट पानांनी भरलेल्या असतात. त्यांना दिव्य सुगंध, चव आणि स्पर्श आहे, आणि ती सर्व इच्छित वस्तू देतात.
नानाकाराणि वासांसि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः। मुक्तावैदूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च। स्त्रीणां यान्यनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च
इतर उत्तम झाडांवर वेगवेगळ्या प्रकारची वस्त्रे आणि मोती, वैडूर्य यांनी सजवलेली दागिने लागतात, जी स्त्रियांना आणि पुरुषांनाही योग्य आहेत.
सर्वर्तुसुखसेव्यानि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः। महार्हमणिचित्राणि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः
काही उत्तम झाडे सर्व ऋतूंमध्ये सुखाने खाता येतील अशी फळे देतात, आणि काही झाडे मौल्यवान रत्नांनी सजलेली फळे देतात.
शयनानि प्रसूयन्ते चित्रास्तरणवन्ति च। मनःकान्तानि माल्यानि फलन्त्यत्रापरे द्रुमाः
तिथे रंगीबेरंगी चादरींनी सजवलेली शय्ये तयार होतात, आणि काही झाडे मनाला आनंद देणारी हार फळासारखी देतात.
पानानि च महार्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च। स्त्रियश्च गुणसम्पन्ना रूपयौवनलक्षिताः
तेथे उत्तम पेये आणि अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट खाण्याचे पदार्थ आहेत, तसेच गुणी, रूपवान आणि तरुण स्त्रियाही आहेत.
गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धा नागा विद्याधरास्तथा। रमन्ते सततं तत्र नारीभिर्भास्वरप्रभाः
गंधर्व, किन्नर, सिद्ध, नाग आणि विद्याधर हे तेजस्वी लोक नेहमीच तिथे सुंदर स्त्रियांसोबत आनंद घेतात.
सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे रतिपरायणाः। सर्वे कामार्थसहिता वसन्ति सह योषितः
सर्वजण चांगले कर्म करणारे, आनंदात रमणारे आणि सर्व इच्छित गोष्टींसह स्त्रियांसोबत राहणारे आहेत.
गीतवादित्रनिर्घोषः सोत्कृष्टहसितस्वनः। श्रूयते सततं तत्र सर्वभूतमनोरमः
तेथे गाण्याचा आणि वाद्यांचा आवाज, मोठ्या हास्याने भरलेला, नेहमी ऐकू येतो आणि तो सर्वांना मनमोहक वाटतो.
तत्र नामुदितः कश्चिन्नात्र कश्चिदसत्प्रियः। अहन्यहनि वर्धन्ते गुणास्तत्र मनोरमाः
तेथे कोणीही कधीच दुःखी नसतो, ना कोणी अप्रिय असतो; तिथे रोज नवनवीन सुंदर गुण वाढतच जातात.
समतिक्रम्य तं देशमुत्तरः पयसां निधिः। तत्र सोमगिरिर्नाम मध्ये हेममयो महान्
त्या प्रदेशाच्या पुढे उत्तरेला मोठा समुद्र आहे आणि त्याच्या मध्ये सोम नावाचा सोन्याचा भव्य डोंगर आहे.
इन्द्रलोकगता ये च ब्रह्मलोकगताश्च ये। देवास्तं समवेक्षन्ते गिरिराजं दिवं गताः
इंद्रलोकात गेलेले आणि ब्रह्मलोकात गेलेले देवता, स्वर्गात तेजाने झळकणाऱ्या त्या पर्वतराजाकडे पाहतात.
स तु देशो विसूर्योऽपि तस्य भासा प्रकाशते। सूर्यलक्ष्म्याभिविज्ञेयस्तपतेव विवस्वता
त्या प्रदेशात सूर्य नसला तरी तो स्वतःच्या तेजाने उजळतो; सूर्याच्या तेजामुळे तो ओळखू येतो आणि तो सूर्यासारखा प्रखर भासतो.
भगवांस्तत्र विश्वात्मा शम्भुरेकादशात्मकः। ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्मर्षिपरिवारितः
तेथे विश्वाचा आत्मा, एकादश रूपधारी शंभू, देवांचा देव ब्रह्मा, मोठ्या ऋषींच्या वेढ्यात वास करतो.
न कथंचन गन्तव्यं कुरूणामुत्तरेण वः। अन्येषामपि भूतानां नानुक्रामति वै गतिः
कुरूंच्या उत्तरेला तुम्ही कधीच जाऊ नका; इतर कोणत्याही जीवांचेही तिकडे जाणे शक्य नाही.
स हि सोमगिरिर्नाम देवानामपि दुर्गमः। तमालोक्य ततः क्षिप्रमुपावर्तितुमर्हथ
कारण सोम नावाचा तो पर्वत देवतांनाही गाठता येत नाही; तो पाहिल्यावर लगेच परत फिरावे.
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुंगवाः। अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम्
वानरांनो, इथपर्यंतच तुम्हाला जाता येईल; यापुढे असलेल्या अंधाऱ्या आणि अमर्याद प्रदेशाबद्दल आम्हाला काहीच माहिती नाही.