अयं हि सर्वभूतानां मान्यस्तु नरसत्तमः। अस्मासु च गतः प्रीतिं रामः परपुरंजयः
राम, शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा, सर्व प्राण्यांना मान्य आहे आणि त्याने आपलं प्रेम जिंकलं आहे.
इमानि बहुदुर्गाणि नद्यः शैलान्तराणि च। भवन्तः परिमार्गन्तु बुद्धिविक्रमसम्पदा
या अनेक कठीण जागा—नद्या आणि पर्वत—तुम्ही बुद्धी, धैर्य आणि सामर्थ्य वापरून नीट शोधा.
तत्र म्लेच्छान् पुलिन्दांश्च शूरसेनांस्तथैव च। प्रस्थलान् भरतांश्चैव कुरूंश्च सह मद्रकैः
तिथे म्लेच्छ, पुलिंद, शूरसेन, प्रस्थल, भरत, कुरू आणि मद्र यांच्या प्रदेशांची नीट पाहणी करा.
काम्बोजयवनांश्चैव शकानां पत्तनानि च। अन्वीक्ष्य दरदांश्चैव हिमवन्तं विचिन्वथ
तसेच काम्बोज, यवन आणि शकांच्या नगरांची तपासणी करा; त्यानंतर दरद आणि हिमालय यांचाही शोध घ्या.
लोध्रपद्मकषण्डेषु देवदारुवनेषु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
लोध्र आणि पद्मक यांच्या झाडांच्या बनात, तसेच देवदारच्या जंगलात, रावण आणि वैदेही यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
ततः सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम्। कालं नाम महासानुं पर्वतं तं गमिष्यथ
मग देव आणि गंधर्व ज्यांनी सेवलेले असे सोमाश्रम गाठा आणि त्यानंतर काळ नावाच्या मोठ्या पर्वताकडे जा.
महत्सु तस्य शैलेषु पर्वतेषु गुहासु च। विचिन्वत महाभागां रामपत्नीमनिन्दिताम्
त्या पर्वताच्या विशाल कड्यांवर आणि गुहांमध्ये, हे महानुभावांनो, रामाची निष्पाप पत्नी सीतेचा सर्वत्र शोध घ्या.
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं हेमगर्भं महागिरिम्। ततः सुदर्शनं नाम पर्वतं गन्तुमर्हथ
त्या पर्वताधिपती, सुवर्णशिखर असलेल्या त्या महान पर्वताच्या पलीकडे जाऊन, पुढे सुंदर दर्शन नावाच्या पर्वताकडे जा.
ततो देवसखो नाम पर्वतः पतगालयः। नानापक्षिसमाकीर्णो विविधद्रुमभूषितः
त्याच्या पुढे देवसखा नावाचा, विविध पक्ष्यांनी गजबजलेला आणि अनेक वृक्षांनी शोभलेला, पक्ष्यांचे घर असलेला पर्वत आहे.
तस्य काननषण्डेषु निर्झरेषु गुहासु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या पर्वताच्या वनांमध्ये, धबधब्यांमध्ये आणि गुहांमध्ये, रावण आणि वैदेही यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
तमतिक्रम्य चाकाशं सर्वतः शतयोजनम्। अपर्वतनदीवृक्षं सर्वसत्त्वविवर्जितम्
त्या पर्वताच्या पलीकडे, शंभर योजन विस्तारलेले, पर्वत, नद्या किंवा झाडे नसलेले, आणि सर्व जीवांशिवाय असे आकाश आहे.
तत्तु शीघ्रमतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम्। कैलासं पाण्डुरं प्राप्य हृष्टा यूयं भविष्यथ
ते भयंकर जंगल लवकर पार करून, तुम्ही पांढऱ्या रंगाचा कैलास पर्वत गाठाल आणि आनंदित व्हाल.
तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्। कुबेरभवनं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा
तेथे चांदण्यासारखा, सुवर्णाने सजवलेला, विश्वकर्म्याने बांधलेला, कुबेराचे रम्य निवासस्थान आहे.
विशाला नलिनी यत्र प्रभूतकमलोत्पला। हंसकारण्डवाकीर्णा अप्सरोगणसेविता
तेथे मोठे कमळ आणि निळी कमळे फुललेली, हंस आणि करंडवांनी भरलेली, आणि अप्सरांनी सेवलेली मोठी सरोवर आहे.
तत्र वैश्रवणो राजा सर्वलोकनमस्कृतः। धनदो रमते श्रीमान् गुह्यकैः सह यक्षराट्
तेथे सर्व लोकांनी पूजिला जाणारा, धनाचा दाता आणि यक्षांचा राजा, श्रीमंत आणि तेजस्वी वैश्रवण गुप्त यक्षांसह आनंदाने वावरतो.
तस्य चन्द्रनिकाशेषु पर्वतेषु गुहासु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या चंद्रासारख्या उजळ पर्वतांवर आणि गुहांमध्ये, रावण आणि सीता यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
क्रौञ्चं तु गिरिमासाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम्। अप्रमत्तैः प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत् स्मृतम्
क्रौंच पर्वत गाठल्यावर, त्याच्या अतिशय कठीण अशा गुहेत सावधगिरीने प्रवेश करा, कारण ती प्रवेशासाठी फारच अवघड मानली जाते.
वसन्ति हि महात्मानस्तत्र सूर्यसमप्रभाः। देवैरभ्यर्थिताः सम्यग् देवरूपा महर्षयः
तेथे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, देवांनी विनंती केलेले, आणि देवासारखे दिसणारे महर्षी राहतात.
क्रौञ्चस्य तु गुहाश्चान्याः सानूनि शिखराणि च। निर्दराश्च नितम्बाश्च विचेतव्यास्ततस्ततः
क्रौंच पर्वताच्या इतर गुहा, कडे, शिखरे, दऱ्या आणि पायथ्याचे भाग देखील सर्व बाजूंनी नीट तपासा.
अवृक्षं कामशैलं च मानसं विहगालयम्। न गतिस्तत्र भूतानां देवानां न च रक्षसाम्
तेथे झाडे नसलेला काम पर्वत आणि पक्ष्यांचे निवासस्थान असलेले मानस सरोवर आहे; तिथे ना देव, ना भुते, ना राक्षस जाऊ शकतात.
स च सर्वैर्विचेतव्यः ससानुप्रस्थभूधरः। क्रौञ्चं गिरिमतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः
त्या क्रौञ्च पर्वताला आणि त्याच्या उतारांना, पठारांना, शिखरांना तुम्ही नीट शोधा. त्या पुढे मैनाक नावाचा पर्वत आहे.
मयस्य भवनं तत्र दानवस्य स्वयंकृतम्। मैनाकस्तु विचेतव्यः ससानुप्रस्थकन्दरः
तिथे दानव मय याने स्वतः बांधलेलं भव्य घर आहे. मैनाक पर्वतही त्याच्या उतारांसह, पठारांसह आणि गुहांसह शोधा.
स्त्रीणामश्वमुखीनां तु निकेतस्तत्र तत्र तु। तं देशं समतिक्रम्य आश्रमं सिद्धसेवितम्
तिथे वेगवेगळ्या ठिकाणी घोड्याच्या तोंडाच्या स्त्रियांची वस्ती आहे. तो प्रदेश ओलांडून पुढे सिद्धांनी वास केलेला एक आश्रम आहे.
सिद्धा वैखानसा यत्र वालखिल्याश्च तापसाः। वन्दितव्यास्ततः सिद्धास्तपसा वीतकल्मषाः
तिथे सिद्ध, वैखानस ऋषी आणि वालखिल्य तपस्वी राहतात. त्या तपाने पावन झालेल्या पापरहित सिद्धांना आदराने वंदन करा.
प्रष्टव्या चापि सीतायाः प्रवृत्तिर्विनयान्वितैः। हेमपुष्करसंछन्नं तत्र वैखानसं सरः
त्या विनयी लोकांकडून सीतेच्या बातमीची चौकशी करा. तिथे सुवर्ण कमळांनी भरलेलं वैखानस सरोवर आहे.
तरुणादित्यसंकाशैर्हंसैर्विचरितं शुभैः। औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः
त्या सुंदर हंसांनी, जे उगवत्या सूर्यासारखे चमकतात, ते सरोवर नेहमी भरलेलं असतं. ते सरोवर कुबेराचं राजस्नानस्थान म्हणून ओळखलं जातं.
गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः। तत् सरः समतिक्रम्य नष्टचन्द्रदिवाकरम्। अनक्षत्रगणं व्योम निष्पयोदमनादितम्
एक हत्ती आपल्या मादींसह नेहमी त्या प्रदेशात फिरतो. ते सरोवर ओलांडल्यावर पुढे चंद्र, सूर्य, तारे, मेघ नसलेलं आणि आरंभ नसलेलं आकाश आहे.
गभस्तिभिरिवार्कस्य स तु देशः प्रकाश्यते। विश्राम्यद्भिस्तपःसिद्धैर्देवकल्पैः स्वयंप्रभैः
तो प्रदेश जणू सूर्याच्या किरणांनी उजळतो, कारण तिथे तपाने सिद्ध झालेले, देवांसारखे, स्वतःच्या तेजाने चमकणारे तपस्वी विश्रांती घेतात.
तं तु देशमतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा। उभयोस्तीरयोस्तस्याः कीचका नाम वेणवः
त्या प्रदेशाच्या पुढे शैलोदा नावाची नदी वाहते. तिच्या दोन्ही काठांवर कीचक नावाचे बांबूचे जंगले आहेत.
ते नयन्ति परं तीरं सिद्धान् प्रत्यानयन्ति च। उत्तराः कुरवस्तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
ते बांबू सिद्धांना त्या काठी नेतात आणि पुन्हा परत आणतात. तिथे उत्तरेकडील कुरू आहेत, जे पुण्यवान लोकांचे आश्रयस्थान आहे.