ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गाः सुग्रीववाक्यं निपुणं निशम्य। आमन्त्र्य सर्वे प्लवगाधिपं ते जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम्
मग सुसेण यांच्या पुढाकाराने सर्व वानरांनी सुग्रीवाचं बोलणं लक्षपूर्वक ऐकलं, वानरराजाला वंदन केलं आणि वरुणाने राखलेल्या त्या दिशेला निघाले.
thumb|त्रिचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील त्रेचाळीसावा सर्ग ऐका.
ततः संदिश्य सुग्रीवः श्वशुरं पश्चिमां दिशम्। वीरं शतबलिं नाम वानरं वानरेश्वरः
मग सुग्रीवाने आपल्या सासऱ्याला पश्चिम दिशेला पाठवले आणि शतबली नावाच्या शूर वानराला तिकडे धाडले.
उवाच राजा सर्वज्ञः सर्ववानरसत्तमः। वाक्यमात्महितं चैव रामस्य च हितं तदा
राजा, सर्व वानरांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व काही जाणणारा, त्या वेळी स्वतःच्या आणि रामाच्या हिताचं बोलला.
वृतः शतसहस्रेण त्वद्विधानां वनौकसाम्। वैवस्वतसुतैः सार्धं प्रविष्टः सर्वमन्त्रिभिः
तुझ्यासारख्या वनात राहणाऱ्या एक लाख वानरांसह आणि वैवस्वताच्या मुलांसह, तो सर्व मंत्र्यांसह आत गेला.
दिशं ह्युदीचीं विक्रान्तां हिमशैलावतंसिकाम्। सर्वतः परिमार्गध्वं रामपत्नीं यशस्विनीम्
हिमालयाने सजलेल्या उत्तरेकडील बलाढ्य दिशेत, सर्व बाजूंनी रामाची कीर्ती असलेली पत्नी शोधा.
अस्मिन् कार्ये विनिर्वृत्ते कृते दाशरथेः प्रिये। ऋणान्मुक्ता भविष्यामः कृतार्थार्थविदां वराः
हे काम पूर्ण झालं आणि दशरथपुत्राच्या प्रियेला सापडलो की, आपण आपली फर्ज चुकवली आणि उद्दिष्ट साध्य करणाऱ्यांत श्रेष्ठ ठरू.
कृतं हि प्रियमस्माकं राघवेण महात्मना। तस्य चेत्प्रतिकारोऽस्ति सफलं जीवितं भवेत्
राघवाने आपल्यावर मोठं उपकार केलं आहे; आपण त्याचं ऋण फेडू शकलो, तर आपलं जीवन सार्थकी लागेल.
अर्थिनः कार्यनिर्वृत्तिमकर्तुरपि यश्चरेत्। तस्य स्यात् सफलं जन्म किं पुनः पूर्वकारिणः
कोणत्याही मागणाऱ्याचं काम पूर्ण केलं, जरी त्याने आपल्यासाठी काही केलं नसलं, तरी त्याचा जन्म सफल होतो—मग ज्याने आधीच उपकार केले त्याचं ऋण फेडल्यावर तर विचारायलाच नको.
एतां बुद्धिं समास्थाय दृश्यते जानकी यथा। तथा भवद्भिः कर्तव्यमस्मत्प्रियहितैषिभिः
ही भावना मनाशी ठेवून, आमच्या प्रिय आणि हितासाठी तुम्ही जनकी सापडेल असं काम करा.
अयं हि सर्वभूतानां मान्यस्तु नरसत्तमः। अस्मासु च गतः प्रीतिं रामः परपुरंजयः
राम, शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा, सर्व प्राण्यांना मान्य आहे आणि त्याने आपलं प्रेम जिंकलं आहे.
इमानि बहुदुर्गाणि नद्यः शैलान्तराणि च। भवन्तः परिमार्गन्तु बुद्धिविक्रमसम्पदा
या अनेक कठीण जागा—नद्या आणि पर्वत—तुम्ही बुद्धी, धैर्य आणि सामर्थ्य वापरून नीट शोधा.
तत्र म्लेच्छान् पुलिन्दांश्च शूरसेनांस्तथैव च। प्रस्थलान् भरतांश्चैव कुरूंश्च सह मद्रकैः
तिथे म्लेच्छ, पुलिंद, शूरसेन, प्रस्थल, भरत, कुरू आणि मद्र यांच्या प्रदेशांची नीट पाहणी करा.
काम्बोजयवनांश्चैव शकानां पत्तनानि च। अन्वीक्ष्य दरदांश्चैव हिमवन्तं विचिन्वथ
तसेच काम्बोज, यवन आणि शकांच्या नगरांची तपासणी करा; त्यानंतर दरद आणि हिमालय यांचाही शोध घ्या.
लोध्रपद्मकषण्डेषु देवदारुवनेषु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
लोध्र आणि पद्मक यांच्या झाडांच्या बनात, तसेच देवदारच्या जंगलात, रावण आणि वैदेही यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
ततः सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम्। कालं नाम महासानुं पर्वतं तं गमिष्यथ
मग देव आणि गंधर्व ज्यांनी सेवलेले असे सोमाश्रम गाठा आणि त्यानंतर काळ नावाच्या मोठ्या पर्वताकडे जा.
महत्सु तस्य शैलेषु पर्वतेषु गुहासु च। विचिन्वत महाभागां रामपत्नीमनिन्दिताम्
त्या पर्वताच्या विशाल कड्यांवर आणि गुहांमध्ये, हे महानुभावांनो, रामाची निष्पाप पत्नी सीतेचा सर्वत्र शोध घ्या.
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं हेमगर्भं महागिरिम्। ततः सुदर्शनं नाम पर्वतं गन्तुमर्हथ
त्या पर्वताधिपती, सुवर्णशिखर असलेल्या त्या महान पर्वताच्या पलीकडे जाऊन, पुढे सुंदर दर्शन नावाच्या पर्वताकडे जा.
ततो देवसखो नाम पर्वतः पतगालयः। नानापक्षिसमाकीर्णो विविधद्रुमभूषितः
त्याच्या पुढे देवसखा नावाचा, विविध पक्ष्यांनी गजबजलेला आणि अनेक वृक्षांनी शोभलेला, पक्ष्यांचे घर असलेला पर्वत आहे.
तस्य काननषण्डेषु निर्झरेषु गुहासु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या पर्वताच्या वनांमध्ये, धबधब्यांमध्ये आणि गुहांमध्ये, रावण आणि वैदेही यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
तमतिक्रम्य चाकाशं सर्वतः शतयोजनम्। अपर्वतनदीवृक्षं सर्वसत्त्वविवर्जितम्
त्या पर्वताच्या पलीकडे, शंभर योजन विस्तारलेले, पर्वत, नद्या किंवा झाडे नसलेले, आणि सर्व जीवांशिवाय असे आकाश आहे.
तत्तु शीघ्रमतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम्। कैलासं पाण्डुरं प्राप्य हृष्टा यूयं भविष्यथ
ते भयंकर जंगल लवकर पार करून, तुम्ही पांढऱ्या रंगाचा कैलास पर्वत गाठाल आणि आनंदित व्हाल.
तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्। कुबेरभवनं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा
तेथे चांदण्यासारखा, सुवर्णाने सजवलेला, विश्वकर्म्याने बांधलेला, कुबेराचे रम्य निवासस्थान आहे.
विशाला नलिनी यत्र प्रभूतकमलोत्पला। हंसकारण्डवाकीर्णा अप्सरोगणसेविता
तेथे मोठे कमळ आणि निळी कमळे फुललेली, हंस आणि करंडवांनी भरलेली, आणि अप्सरांनी सेवलेली मोठी सरोवर आहे.
तत्र वैश्रवणो राजा सर्वलोकनमस्कृतः। धनदो रमते श्रीमान् गुह्यकैः सह यक्षराट्
तेथे सर्व लोकांनी पूजिला जाणारा, धनाचा दाता आणि यक्षांचा राजा, श्रीमंत आणि तेजस्वी वैश्रवण गुप्त यक्षांसह आनंदाने वावरतो.
तस्य चन्द्रनिकाशेषु पर्वतेषु गुहासु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या चंद्रासारख्या उजळ पर्वतांवर आणि गुहांमध्ये, रावण आणि सीता यांचा सर्वत्र शोध घ्या.
क्रौञ्चं तु गिरिमासाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम्। अप्रमत्तैः प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत् स्मृतम्
क्रौंच पर्वत गाठल्यावर, त्याच्या अतिशय कठीण अशा गुहेत सावधगिरीने प्रवेश करा, कारण ती प्रवेशासाठी फारच अवघड मानली जाते.
वसन्ति हि महात्मानस्तत्र सूर्यसमप्रभाः। देवैरभ्यर्थिताः सम्यग् देवरूपा महर्षयः
तेथे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, देवांनी विनंती केलेले, आणि देवासारखे दिसणारे महर्षी राहतात.
क्रौञ्चस्य तु गुहाश्चान्याः सानूनि शिखराणि च। निर्दराश्च नितम्बाश्च विचेतव्यास्ततस्ततः
क्रौंच पर्वताच्या इतर गुहा, कडे, शिखरे, दऱ्या आणि पायथ्याचे भाग देखील सर्व बाजूंनी नीट तपासा.
अवृक्षं कामशैलं च मानसं विहगालयम्। न गतिस्तत्र भूतानां देवानां न च रक्षसाम्
तेथे झाडे नसलेला काम पर्वत आणि पक्ष्यांचे निवासस्थान असलेले मानस सरोवर आहे; तिथे ना देव, ना भुते, ना राक्षस जाऊ शकतात.