यश्च मासान्निवृत्तोऽग्रे दृष्टा सीतेति वक्ष्यति। मत्तुल्यविभवो भोगैः सुखं स विहरिष्यति
जो कोणी महिन्याच्या आत परत येईल आणि 'सीता सापडली' असं सांगेल, त्याला माझ्यासारखेच सुख, संपत्ती आणि ऐश्वर्य मिळेल, आणि तो आनंदाने राहील.
ततः प्रियतरो नास्ति मम प्राणाद् विशेषतः। कृतापराधो बहुशो मम बन्धुर्भविष्यति
माझ्या जीवापेक्षाही तो मला अधिक प्रिय असेल; त्याने कितीही चुका केल्या असल्या, तरी तो माझा आप्त होईल.
अमितबलपराक्रमा भवन्तो विपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः। मनुजपतिसुतां यथा लभध्वं तदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम्
तुमच्यात अपार बळ आणि पराक्रम आहे, तुम्ही मोठ्या कुटुंबात आणि गुणी घरात जन्मलेले आहात; म्हणून मन लावून मनुष्यराजाच्या कन्येचा शोध घ्या.
thumb|द्विचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील बेचाळीसावे सर्ग ऐका.
अथ प्रस्थाप्य स हरीन् सुग्रीवो दक्षिणां दिशम्। अब्रवीन्मेघसंकाशं सुषेणं नाम वानरम्
नंतर सुग्रीवाने वानरांना पाठवून, मेघासारख्या दिसणाऱ्या सुसेन नावाच्या वानराला दक्षिण दिशेला जाण्याचा आदेश दिला.
तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम्। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च
त्यानंतर तो हात जोडून ताराच्या वडिलांना, म्हणजेच आपल्या बलाढ्य सासऱ्याला, आदराने म्हणाला.
महर्षिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम्। वृतं कपिवरैः शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम्
महर्षींचा पुत्र, तेजस्वी आणि महाकाय वानर, इंद्रासारखा तेजस्वी आणि शूर वानरांच्या वेढ्यात असलेल्या मारीचाशी त्याने संवाद साधला.
बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम्। मरीचिपुत्रान् मारीचानर्चिर्माल्यान् महाबलान्
बुद्धी आणि पराक्रम असलेले, गरुडासारखे तेज असलेले मारीचाचे पुत्र—मारीच, अर्चिर्माल्य आणि इतर बलाढ्य वानर—
ऋषिपुत्रांश्च तान् सर्वान् प्रतीचीमादिशद् दिशम्। द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः
त्या सर्व ऋषिपुत्रांना त्याने पश्चिम दिशेला जाण्यास सांगितले; सुसेनच्या नेतृत्वाखाली दोन लक्ष श्रेष्ठ वानर निघाले.
सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गथ। सौराष्ट्रान् सहबाह्लीकांश्चन्द्रचित्रांस्तथैव च
सुसेन यांच्या पुढाकाराने, तुम्ही सर्वांनी सौरेष्ट्र, बहलीक आणि चंद्रचित्र या प्रदेशात वैदेहीचा शोध घ्या.
स्फीताञ्जनपदान् रम्यान् विपुलानि पुराणि च। पुंनागगहनं कुक्षिं बकुलोद्दालकाकुलम्
समृद्ध आणि रम्य प्रदेशात, मोठ्या जुन्या नगरांमध्ये, पुम्नागाच्या दाट जंगलात, कुक्शीमध्ये, आणि बकुळ व उड्डालकाच्या गर्द झाडीत शोधा.
तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरिपुङ्गवाः। प्रत्यक्स्रोतोवहाश्चैव नद्यः शीतजलाः शिवाः
तसेच, केतकीच्या झाडांच्या दाटीत, आणि उलट प्रवाहाने वाहणाऱ्या, थंड आणि पवित्र पाण्याच्या नद्यांमध्येही शोधा, हे वानरश्रेष्ठांनो.
तापसानामरण्यानि कान्तारगिरयश्च ये। तत्र स्थलीर्मरुप्राया अत्युच्चशिशिराः शिलाः
तपस्व्यांच्या अरण्यात, आणि ज्या जंगली पर्वतरांगांमध्ये वाळवंटासारख्या मैदानी जागा आणि अतिशय उंच, थंड दगड आहेत, तिथेही शोधा.
गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम्। ततः पश्चिममागम्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ
डोंगररांगा आणि कठीण प्रदेशांनी वेढलेल्या पश्चिम दिशेला नीट शोधून, मग पश्चिम समुद्राकडे जा.
तिमिनक्राकुलजलं गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः। ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च
तेथे गेल्यावर, वानरांनो, तुम्हाला मोठाले मासे आणि मगरांनी भरलेले पाणी दिसेल; त्यानंतर केतकीच्या दाटीत आणि तमाळाच्या गर्द झाडीत जा.
कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च। तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च
वानर तिथे नारळाच्या बागांमध्येही विहार करतील; तिथेच सीता आणि रावणाचा निवास शोधा.
वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च। मुरवीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटापुरम्
किनाऱ्यावर वसलेल्या पर्वतांवर आणि जंगलात, मुरवीपत्तन आणि रम्य जटापूर या नगरातही शोधा.
अवन्तीमङ्गलेपां च तथा चालक्षितं वनम्। राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः
अवंती, अंगलेप आणि लक्ष न लागलेले अरण्य, तसेच मोठी मोठी राज्ये आणि वेगवेगळी शहरेही शोधा.
सिन्धुसागरयोश्चैव संगमे तत्र पर्वतः। महान् सोमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः
सिंधू आणि समुद्र यांच्या संगमावर एक मोठा पर्वत आहे, त्याचे नाव सोमगिरी आहे. त्याला शंभर शिखरे आहेत आणि मोठमोठी झाडेही आहेत.
तत्र प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः। तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते
त्या रम्य पठारांवर पंख असलेले सिंह राहतात आणि ते आपली घरटी तिमिंगिल, मासे आणि हत्ती यांच्या मदतीने बांधतात.
तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये। दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिःस्वनाः
त्या सिंहांची घरटी आणि पर्वताच्या शिखरांवर असलेली घरटी, गर्विष्ठ आणि तृप्त हत्ती तिथे राहतात, ज्यांचा आवाज मेघगर्जनेसारखा घुमतो.
विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः। तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम्
या विशाल, पाण्याने भरलेल्या प्रदेशात ते सर्वत्र फिरतात. त्या पर्वताचे शिखर आकाशाला स्पर्श करणारे, सोन्यासारखे आणि विविध झाडांनी सजलेले आहे.
सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः। कोटिं तत्र समुद्रस्य काञ्चनीं शतयोजनाम्
कपिश्रेष्ठांनी, जे इच्छेनुसार रूप बदलू शकतात, हे सर्व लवकर शोधावे लागेल. तिथे समुद्राचा सोन्याचा कडा आहे, जो शंभर योजन लांब आहे.
दुर्दर्शां पारियात्रस्य गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः। कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद् गन्धर्वाणां तरस्विनाम्
पारियात्र पर्वताचा कठीण आणि दुर्मिळ कडा गाठल्यावर, वानरांनो, तिथे तुम्हाला चपळ आणि वेगवान अशा चोवीस कोटी गंधर्व दिसतील.
वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम्। पावकार्चिःप्रतीकाशाः समवेताः समन्ततः
तिथे अग्निसारखे तेजस्वी, भयंकर आणि इच्छेनुसार रूप धारण करणारे, जणू ज्वाळांसारखे सर्वत्र जमलेले प्राणी राहतात.
नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः। नादेयं च फलं तस्माद् देशात् किंचित् प्लवङ्गमैः
भयंकर पराक्रमी वानरांनीही त्या प्राण्यांच्या जवळ जाऊ नये, आणि त्या प्रदेशातून कोणतेही फळ वानरांनी घ्यावे नाही.
दुरासदा हि ते वीराः सत्त्ववन्तो महाबलाः। फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः
कारण ते वीर, धैर्यवान आणि अत्यंत बलवान आहेत; ते भयंकर पराक्रमाने तिथल्या फळांवर आणि कंदमुळांवर पहारा देतात.
तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी। नहि तेभ्यो भयं किंचित् कपित्वमनुवर्तताम्
तिथे प्रयत्न करावा आणि जानकीचा शोध घ्यावा. वानरधर्म पाळणाऱ्यांना त्यांच्याकडून कोणतेही भय नाही.
तत्र वैदूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः। नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः
तिथे वैडूर्यसारखा रंग असलेला, वज्रासारखा मजबूत, विविध झाडे आणि वेलींनी आच्छादलेला वज्र नावाचा मोठा पर्वत आहे.
श्रीमान् समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम्। गुहास्तत्र विचेतव्याः प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः
तिथे एक तेजस्वी प्रदेश आहे, जो पूर्ण शंभर योजन विस्तारलेला आहे. वानरांनो, तिथल्या गुहा काळजीपूर्वक आणि नीट शोधाव्यात.