शरणं काञ्चनं दिव्यं नानारत्नविभूषितम्। तत्र भोगवती नाम सर्पाणामालयः पुरी
तिथे सोन्याचं, दिव्य, विविध रत्नांनी सजलेलं एक आश्रयस्थान आहे. तिथेच भोगवती नावाचं सर्पांचं शहर आहे.
विशालरथ्या दुर्धर्षा सर्वतः परिरक्षिता। रक्षिता पन्नगैर्घोरैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाविषैः
त्या शहराच्या रस्त्या रुंद आणि भयंकर आहेत, सर्व बाजूंनी तीव्र विषारी, मोठ्या दातांच्या सर्पांनी राखली जातात.
सर्पराजो महाघोरो यस्यां वसति वासुकिः। निर्याय मार्गितव्या च सा च भोगवती पुरी
त्या शहरात महाभयंकर सर्पराज वासुकी राहतो. तिथून बाहेर पडून, भोगवती शहरातही शोधा.
तत्र चानन्तरोद्देशा ये केचन समावृताः। तं च देशमतिक्रम्य महानृषभसंस्थितिः
तिथे आसपासच्या प्रदेशात जे काही जीव राहतात, त्या प्रदेशाच्या पलीकडे मोठ्या वृषभाचं निवासस्थान आहे.
सर्वरत्नमयः श्रीमानृषभो नाम पर्वतः। गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम्
तिथे सर्व रत्नांनी बनलेला, ऋषभ नावाचा तेजस्वी डोंगर आहे. तिथे गोशीर्षक, पद्मक, हरिश्याम आणि चंदनाची झाडे आहेत.
रोहिता नाम गन्धर्वा घोरं रक्षन्ति तद्वनम्। तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः
तिथे रोहित नावाचे गंधर्व त्या भयंकर जंगलाचं रक्षण करतात. तिथे सूर्यासारखे तेजस्वी पाच गंधर्वांचे प्रमुख राहतात.
शैलूषो ग्रामणीः शिक्षः शुको बभ्रुस्तथैव च। रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम्
शैलूष, ग्रामणी, शिक्ष, शुक आणि बभ्रू हे तिथे राहतात. ते सूर्य, चंद्र आणि अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असून, पुण्यकर्म करणारे आहेत.
अन्ते पृथिव्या दुर्धर्षास्ततः स्वर्गजितः स्थिताः। ततः परं न वः सेव्यः पितृलोकः सुदारुणः
पृथ्वीच्या टोकाला, स्वर्गालाही जिंकणारे, अशक्य असे हे लोक आहेत. त्यापुढे, फार भयंकर असलेल्या पितृलोकात जाऊ नका.
राजधानी यमस्यैषा कष्टेन तमसाऽऽवृता। एतावदेव युष्माभिर्वीरा वानरपुंगवाः। शक्यं विचेतुं गन्तुं वा नातो गतिमतां गतिः
ही यमाची राजधानी घनदाट अंधाराने वेढलेली आहे. वानर वीरांनो, इथपर्यंतच तुम्ही शोधू शकता किंवा जाऊ शकता; यापुढे जाण्याचा मार्ग नाही.
सर्वमेतत् समालोक्य यच्चान्यदपि दृश्यते। गतिं विदित्वा वैदेह्याः संनिवर्तितुमर्हथ
हे सर्व नीट पाहून, आणि वैदेही कुठे आहे ते समजल्यावर, तुम्ही परत यावे.
यश्च मासान्निवृत्तोऽग्रे दृष्टा सीतेति वक्ष्यति। मत्तुल्यविभवो भोगैः सुखं स विहरिष्यति
जो कोणी महिन्याच्या आत परत येईल आणि 'सीता सापडली' असं सांगेल, त्याला माझ्यासारखेच सुख, संपत्ती आणि ऐश्वर्य मिळेल, आणि तो आनंदाने राहील.
ततः प्रियतरो नास्ति मम प्राणाद् विशेषतः। कृतापराधो बहुशो मम बन्धुर्भविष्यति
माझ्या जीवापेक्षाही तो मला अधिक प्रिय असेल; त्याने कितीही चुका केल्या असल्या, तरी तो माझा आप्त होईल.
अमितबलपराक्रमा भवन्तो विपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः। मनुजपतिसुतां यथा लभध्वं तदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम्
तुमच्यात अपार बळ आणि पराक्रम आहे, तुम्ही मोठ्या कुटुंबात आणि गुणी घरात जन्मलेले आहात; म्हणून मन लावून मनुष्यराजाच्या कन्येचा शोध घ्या.
thumb|द्विचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील बेचाळीसावे सर्ग ऐका.
अथ प्रस्थाप्य स हरीन् सुग्रीवो दक्षिणां दिशम्। अब्रवीन्मेघसंकाशं सुषेणं नाम वानरम्
नंतर सुग्रीवाने वानरांना पाठवून, मेघासारख्या दिसणाऱ्या सुसेन नावाच्या वानराला दक्षिण दिशेला जाण्याचा आदेश दिला.
तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम्। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च
त्यानंतर तो हात जोडून ताराच्या वडिलांना, म्हणजेच आपल्या बलाढ्य सासऱ्याला, आदराने म्हणाला.
महर्षिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम्। वृतं कपिवरैः शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम्
महर्षींचा पुत्र, तेजस्वी आणि महाकाय वानर, इंद्रासारखा तेजस्वी आणि शूर वानरांच्या वेढ्यात असलेल्या मारीचाशी त्याने संवाद साधला.
बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम्। मरीचिपुत्रान् मारीचानर्चिर्माल्यान् महाबलान्
बुद्धी आणि पराक्रम असलेले, गरुडासारखे तेज असलेले मारीचाचे पुत्र—मारीच, अर्चिर्माल्य आणि इतर बलाढ्य वानर—
ऋषिपुत्रांश्च तान् सर्वान् प्रतीचीमादिशद् दिशम्। द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः
त्या सर्व ऋषिपुत्रांना त्याने पश्चिम दिशेला जाण्यास सांगितले; सुसेनच्या नेतृत्वाखाली दोन लक्ष श्रेष्ठ वानर निघाले.
सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गथ। सौराष्ट्रान् सहबाह्लीकांश्चन्द्रचित्रांस्तथैव च
सुसेन यांच्या पुढाकाराने, तुम्ही सर्वांनी सौरेष्ट्र, बहलीक आणि चंद्रचित्र या प्रदेशात वैदेहीचा शोध घ्या.
स्फीताञ्जनपदान् रम्यान् विपुलानि पुराणि च। पुंनागगहनं कुक्षिं बकुलोद्दालकाकुलम्
समृद्ध आणि रम्य प्रदेशात, मोठ्या जुन्या नगरांमध्ये, पुम्नागाच्या दाट जंगलात, कुक्शीमध्ये, आणि बकुळ व उड्डालकाच्या गर्द झाडीत शोधा.
तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरिपुङ्गवाः। प्रत्यक्स्रोतोवहाश्चैव नद्यः शीतजलाः शिवाः
तसेच, केतकीच्या झाडांच्या दाटीत, आणि उलट प्रवाहाने वाहणाऱ्या, थंड आणि पवित्र पाण्याच्या नद्यांमध्येही शोधा, हे वानरश्रेष्ठांनो.
तापसानामरण्यानि कान्तारगिरयश्च ये। तत्र स्थलीर्मरुप्राया अत्युच्चशिशिराः शिलाः
तपस्व्यांच्या अरण्यात, आणि ज्या जंगली पर्वतरांगांमध्ये वाळवंटासारख्या मैदानी जागा आणि अतिशय उंच, थंड दगड आहेत, तिथेही शोधा.
गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम्। ततः पश्चिममागम्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ
डोंगररांगा आणि कठीण प्रदेशांनी वेढलेल्या पश्चिम दिशेला नीट शोधून, मग पश्चिम समुद्राकडे जा.
तिमिनक्राकुलजलं गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः। ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च
तेथे गेल्यावर, वानरांनो, तुम्हाला मोठाले मासे आणि मगरांनी भरलेले पाणी दिसेल; त्यानंतर केतकीच्या दाटीत आणि तमाळाच्या गर्द झाडीत जा.
कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च। तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च
वानर तिथे नारळाच्या बागांमध्येही विहार करतील; तिथेच सीता आणि रावणाचा निवास शोधा.
वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च। मुरवीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटापुरम्
किनाऱ्यावर वसलेल्या पर्वतांवर आणि जंगलात, मुरवीपत्तन आणि रम्य जटापूर या नगरातही शोधा.
अवन्तीमङ्गलेपां च तथा चालक्षितं वनम्। राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः
अवंती, अंगलेप आणि लक्ष न लागलेले अरण्य, तसेच मोठी मोठी राज्ये आणि वेगवेगळी शहरेही शोधा.
सिन्धुसागरयोश्चैव संगमे तत्र पर्वतः। महान् सोमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः
सिंधू आणि समुद्र यांच्या संगमावर एक मोठा पर्वत आहे, त्याचे नाव सोमगिरी आहे. त्याला शंभर शिखरे आहेत आणि मोठमोठी झाडेही आहेत.
तत्र प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः। तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते
त्या रम्य पठारांवर पंख असलेले सिंह राहतात आणि ते आपली घरटी तिमिंगिल, मासे आणि हत्ती यांच्या मदतीने बांधतात.