तेषामग्रेसरं चैव बृहद्बलमथाङ्गदम्। विधाय हरिवीराणामादिशद् दक्षिणां दिशम्
त्या वानर वीरांमध्ये अंगदाला पुढे ठेवून, त्याला प्रमुख नेमून, त्यांना दक्षिण दिशेला जाण्याचे सांगितले.
ये केचन समुद्देशास्तस्यां दिशि सुदुर्गमाः। कपीशः कपिमुख्यानां स तेषां समुदाहरत्
त्या दिशेतील ज्या ज्या कठीण जागा आहेत, त्या सर्व वानर प्रमुखांना वानरांचा स्वामी सुग्रीवाने सांगितल्या.
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम्। नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम्
सहस्त्र शिखर असलेला, विविध वृक्ष आणि वेलींनी भरलेला विंध्य पर्वत, आणि सुंदर, महोरगांनी वास केलेली नर्मदा नदीही सांगितली.
ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम्। वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम्। मेखलानुत्कलांश्चैव दशार्णनगराण्यपि
त्यानंतर सुंदर गोदावरी, महानदी कृष्णवेणी, पुण्यवती आणि महोरगांनी वास केलेली वरदा, तसेच मेखला, उत्कल आणि दशार्ण या नगऱ्याही सांगितल्या.
आब्रवन्तीमवन्तीं च सर्वमेवानुपश्यत। विदर्भानृष्टिकांश्चैव रम्यान् माहिषकानपि
अब्रवंत, अवंती आणि सगळे विदर्भ, ऋष्टिक, तसेच रम्य माहिषक ह्या सर्व प्रदेशांमध्ये नीट पाहा.
तथा वङ्गान् कलिङ्गांश्च कौशिकांश्च समन्ततः। अन्वीक्ष्य दण्डकारण्यं सपर्वतनदीगुहम्
तसेच वंग, कळींग आणि कौशिक या सगळ्या बाजूंनी तपासा; मग पर्वत, नद्या आणि गुहा असलेलं दंडकारण्य शोधा.
नदीं गोदावरीं चैव सर्वमेवानुपश्यत। तथैवान्ध्रांश्च पुण्ड्रांश्च चोलान् पाण्ड्यांश्च केरलान्
गोदावरी ही नदी आणि तिच्या काठावरचे सर्व प्रदेश नीट पाहा; तसेच आंध्र, पुंड्र, चोल, पांड्य आणि केरळ या लोकांनाही पहा.
अयोमुखश्च गन्तव्यः पर्वतो धातुमण्डितः। विचित्रशिखरः श्रीमांश्चित्रपुष्पितकाननः
आयमुख नावाचा, विविध धातूंनी सजलेला, सुंदर शिखरांनी आणि रंगीबेरंगी फुलांनी बहरलेल्या जंगलांनी भरलेला तो डोंगर गाठा.
सुचन्दनवनोद्देशो मार्गितव्यो महागिरिः। ततस्तामापगां दिव्यां प्रसन्नसलिलाशयाम्
मधुर चंदनाच्या वनांनी वेढलेला तो मोठा डोंगर शोधा; त्यानंतर स्वच्छ आणि शांत पाण्याची ती दिव्य नदी शोधा.
तत्र द्रक्ष्यथ कावेरीं विहृतामप्सरोगणैः। तस्यासीनं नगस्याग्रे मलयस्य महौजसम्
तिथे तुम्हाला अप्सरांच्या खेळाने गूंजणारी कावेरी नदी दिसेल; त्या दिव्य मल्य पर्वताच्या पुढील भागात ती वाहते.
द्रक्ष्यथादित्यसंकाशमगस्त्यमृषिसत्तमम् । ततस्तेनाभ्यनुज्ञाताः प्रसन्नेन महात्मना
तुम्हाला सूर्यासारखा तेजस्वी, ऋषीमध्ये श्रेष्ठ असलेला अगस्त्य ऋषी दिसेल; मग त्या महात्म्याच्या कृपेने पुढे जा.
ताम्रपर्णीं ग्राहजुष्टां तरिष्यथ महानदीम्। सा चन्दनवनैश्चित्रैः प्रच्छन्नद्वीपवारिणी
मग तुम्ही मगरांनी भरलेली, बेटांनी आणि चंदनाच्या वनांनी सजलेली, मोठी ताम्रपर्णी नदी ओलांडाल.
कान्तेव युवती कान्तं समुद्रमवगाहते। ततो हेममयं दिव्यं मुक्तामणिविभूषितम्
जशी सुंदर युवती आपल्या प्रियकराला मिठी मारते, तशी ती नदी समुद्रात मिसळते; त्यानंतर तुम्हाला मोत्यांनी आणि रत्नांनी सजलेले, सोन्याचे दिव्य द्वार दिसेल.
युक्तं कवाटं पाण्ड्यानां गता द्रक्ष्यथ वानराः। ततः समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम्
ते द्वार पांड्यांच्या राज्याचे आहे, वानरांनो, तेथे पोहोचाल; मग समुद्राच्या काठावर जाऊन, आपल्या उद्दिष्टाचा नीट विचार करा.
अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः। चित्रसानुनगः श्रीमान् महेन्द्रः पर्वतोत्तमः
त्या समुद्राच्या मध्ये, अगस्त्य ऋषींनी स्थापन केलेला, विविध शिखरांनी सजलेला, तेजस्वी आणि सुंदर महेंद्र पर्वत आहे.
जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम्। नानाविधैर्नगैः फुल्लैर्लताभिश्चोपशोभितम्
मोठ्या समुद्राच्या आत, शुद्ध सोन्याचे सुंदर बेट आहे, जे अनेक फुलांनी बहरलेल्या पर्वतांनी आणि वेलींनी शोभलेले आहे.
देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च शोभितम्। सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं सुमनोरमम्
तेथे देव, ऋषी, यक्ष आणि अप्सरा यांच्या उपस्थितीने ते ठिकाण उजळते; सिद्ध आणि चारण यांच्या समूहांनी ते अतिशय रमणीय झाले आहे.
तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु। द्वीपस्तस्यापरे पारे शतयोजनविस्तृतः
सहस्र नेत्र असलेला इंद्र प्रत्येक सणाला तेथे येतो; त्या बेटाच्या पलीकडे, शंभर योजन रुंद दुसरे बेट आहे.
अगम्यो मानुषैर्दीप्तस्तं मार्गध्वं समन्ततः। तत्र सर्वात्मना सीता मार्गितव्या विशेषतः
ते ठिकाण माणसांसाठी अगम्य आणि तेजाने झळाळणारे आहे; तिथे सर्व बाजूंनी नीट शोधा, आणि विशेषतः सीतेचा शोध घ्या.
स हि देशस्तु वध्यस्य रावणस्य दुरात्मनः। राक्षसाधिपतेर्वासः सहस्राक्षसमद्युतेः
कारण तो प्रदेश रावण या दुष्ट राक्षसाचा, इंद्रासारखा तेजस्वी असलेल्या राक्षसाधिपतीचा निवासस्थान आहे.
दक्षिणस्य समुद्रस्य मध्ये तस्य तु राक्षसी। अङ्गारकेति विख्याता छायामाक्षिप्य भोजिनी
दक्षिण समुद्राच्या मध्ये, अंगारका नावाची एक प्रसिद्ध राक्षसी राहते, जी सावल्या पकडून त्यांना खाते.
एवं निःसंशयान् कृत्वा संशयान्नष्टसंशयाः। मृगयध्वं नरेन्द्रस्य पत्नीममिततेजसः
अशा प्रकारे सर्व शंका दूर करून, निःसंशय व्हा आणि त्या तेजस्वी राजाची पत्नी शोधा.
तमतिक्रम्य लक्ष्मीवान् समुद्रे शतयोजने। गिरिः पुष्पितको नाम सिद्धचारणसेवितः
त्या समुद्रात, शंभर योजनांवर, लक्ष्मीवान पुष्पितक नावाचा डोंगर आहे. तिथे सिद्ध आणि चारण नेहमी येतात.
चन्द्रसूर्यांशुसंकाशः सागराम्बुसमाश्रयः। भ्राजते विपुलैः शृङ्गैरम्बरं विलिखन्निव
तो डोंगर चंद्र-सूर्याच्या किरणांसारखा तेजस्वी दिसतो, समुद्राच्या पाण्यात न्हालेला आहे. त्याच्या मोठ्या शिखरांनी तो आकाशाला जणू स्पर्श करतो.
तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवते यं दिवाकरः। श्वेतं राजतमेकं च सेवते यन्निशाकरः। न तं कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः
त्या डोंगरावर एक सोन्याचं शिखर आहे, ज्याला सूर्य पूजतो; आणि एक चांदीसारखं पांढरं शिखर आहे, ज्याला चंद्र पूजतो. पण कृतघ्न, निर्दयी आणि नास्तिक लोकांना ते दिसत नाही.
प्रणम्य शिरसा शैलं तं विमार्गथ वानराः। तमतिक्रम्य दुर्धर्षं सूर्यवान्नाम पर्वतः
त्या डोंगराला वंदन करून, वानरांनो, तिथे शोधा. त्या डोंगरापलीकडे सूर्यवान नावाचा भयंकर डोंगर आहे.
अध्वना दुर्विगाहेन योजनानि चतुर्दश। ततस्तमप्यतिक्रम्य वैद्युतो नाम पर्वतः
त्या मार्गावर चौदा योजनांचं कठीण अंतर पार करून, पुढे वैद्युत नावाचा डोंगर आहे.
सर्वकामफलैर्वृक्षैः सर्वकालमनोहरैः। तत्र भुक्त्वा वरार्हाणि मूलानि च फलानि च
तिथे सर्व इच्छित फळे देणारी, नेहमी मन मोहवणारी झाडे आहेत. तिथे उत्तम मुळे आणि फळे खा.
मधूनि पीत्वा जुष्टानि परं गच्छत वानराः। तत्र नेत्रमनःकान्तः कुञ्जरो नाम पर्वतः
तिथलं मध प्यायल्यावर, वानरांनो, पुढे जा. तिथे नेत्र आणि मनाला आनंद देणारा कुंजन नावाचा डोंगर आहे.
अगस्त्यभवनं यत्र निर्मितं विश्वकर्मणा। तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्
तिथे विश्वकर्म्याने बांधलेलं अगस्त्यांचं घर आहे. ते दहा योजन उंच आणि एक योजन रुंद आहे.