शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम्। सोमसूर्यनिभैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम
वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वीनताला, जो डोंगरासारखा भासतो, मेघांच्या गडगडाटासारखा आवाज करतो, आणि चंद्रसूर्यासारख्या तेजस्वी वानरांसह बोलाव.
देशकालनयैर्युक्तो विज्ञः कार्यविनिश्चये। वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम्
तो देश, काळ आणि युक्ती ओळखण्यात पटाईत आहे, कार्य ठरवण्यातही तरबेज आहे; त्याच्यासोबत एक लाख वेगवान वानर असू द्यावेत.
अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्। तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च
पूर्व दिशेला, जिथे डोंगर, वन आणि दाट झाडी आहे, तिथे जा; तिथे वैदेही सीता आणि रावणाचं निवासस्थान शोधा.
मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च। नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा
डोंगरातील किल्ल्यांत, जंगलांत, आणि नद्यांच्या काठावर शोधा; रम्य भागीरथी, सरयू आणि कौशिकी या नद्यांवरही पाहा.
कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्। सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्
सुंदर कालिंदी, यमुनाही, यमुनाजवळील मोठा डोंगर, सरस्वती, सिंधू आणि रत्नासारखं चमकणारं पाणी असलेली शोणा या नद्यांमध्येही शोधा.
महीं कालमहीं चापि शैलकाननशोभिताम्। ब्रह्ममालान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान्
कलिंग देश, तसेच डोंगर-वनांनी शोभलेली भूमी, ब्रह्ममाळ, विदेह, मालव, काशी आणि कोसल या प्रदेशांमध्येही शोधा.
मागधांश्च महाग्रामान् पुण्ड्रांस्त्वङ्गांस्तथैव च। भूमिं च कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्
मगधचे मोठमोठे गाव, पुंड्र, अंग, विणकरांची भूमी आणि चांदीच्या खाणी असलेली भूमीही तपासा.
सर्वं च तद् विचेतव्यं मार्गयद्भिस्ततस्ततः। रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम्
रामाची प्रिय पत्नी, दशरथाची सून सीता हिला शोधण्यासाठी, सर्व दिशांना आणि सर्व ठिकाणी नीट शोधा.
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान् पत्तनानि च। मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः
समुद्रात उतरलेले डोंगर, नगरे, आणि मंदार पर्वताच्या शिखरांवर असलेली काही वस्तीही शोधा.
कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः। घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः
कान झाकणारे, ओठांसारखे कान असणारे, भयंकर लोखंडासारखे तोंड असणारे, अतिशय वेगवान, आणि एक पाय असणारे लोकही शोधा.
अक्षया बलवन्तश्च तथैव पुरुषादकाः। किरातास्तीक्ष्णचूडाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः
अक्षय आणि बलवान, तसेच माणसे खाणारे, तीक्ष्ण चुट असलेले, सोन्यासारखे तेजस्वी आणि देखणे किरात हे सर्व आहेत.
आममीनाशनाश्चापि किराता द्वीपवासिनः। अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः
कच्ची मासळी खाणारे, बेटांवर राहणारे, पाण्यात राहणारे भयंकर आणि 'मानव वाघ' म्हणून ओळखले जाणारे किरात आहेत.
एतेषामाश्रयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः। गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च
या सर्वांच्या आश्रयाला असणारे वनवासी, तसेच डोंगर, पोहून किंवा होड्यांनी पोहोचता येणारी सर्व ठिकाणे शोधा.
यत्नवन्तो यवद्वीपं सप्तराजोपशोभितम्। सुवर्णरूप्यकद्वीपं सुवर्णाकरमण्डितम्
प्रयत्नपूर्वक, सात राजांनी सुशोभित यवद्वीप, सुवर्ण व रुप्याने भरलेले बेट आणि सोन्याच्या खाणींनी सजलेले ठिकाण शोधा.
यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः। दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः
यवद्वीपाच्या पुढे शिशिर नावाचा पर्वत आहे, ज्याचे शिखर आकाशाला भिडते आणि देव व दानव यांच्याद्वारे सेविला जातो.
एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च। मार्गध्वं सहिताः सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम्
या सर्व डोंगरातील किल्ल्यांमध्ये, दरींमध्ये आणि जंगलांमध्ये, तुम्ही सर्वांनी मिळून रामाची कीर्तीशाली पत्नी शोधावी.
ततो रक्तजलं प्राप्य शोणाख्यं शीघ्रवाहिनम्। गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम्
मग, लाल पाण्याची, वेगाने वाहणारी शोणानदी गाठा आणि सिद्ध व चारणांनी वावरलेल्या समुद्राच्या पलीकडे जा.
तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या नदीच्या सुंदर घाटांवर आणि अद्भुत जंगलांमध्ये, रावण व वैदेही सर्वत्र शोधा.
पर्वतप्रभवा नद्यः सुभीमबहुनिष्कुटाः। मार्गितव्या दरीमन्तः पर्वताश्च वनानि च
डोंगरांमधून उगम पावणाऱ्या नद्या, त्यांच्या भयंकर दऱ्या, पर्वतातील गुहा आणि जंगलं सुद्धा शोधा.
ततः समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान् द्रष्टुमर्हथ। ऊर्मिमन्तं महारौद्रं क्रोशन्तमनिलोद्धतम्
त्याच्या पुढे, समुद्रातील बेटं, लाटांनी भरलेली, अतिशय भयंकर, गर्जना करणारी आणि वाऱ्याने उसळणारी, पाहा.
तत्रासुरा महाकायाश्छायां गृह्णन्ति नित्यशः। ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः
तेथे, मोठ्या शरीराचे असुर नेहमी सावल्या पकडतात, ब्रह्मदेवाने परवानगी दिल्यामुळे, ते खूप दिवस उपाशी आहेत.
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्। अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम्
त्या काळ्या मेघासारख्या, महोरगांनी वावरलेल्या, मोठ्या गजर करणाऱ्या समुद्राजवळ पोहोचून, तुम्ही पवित्र जल गाठाल.
ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्। गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम्
मग, रक्तासारखे लाल पाणी असणारा भयंकर लोहित समुद्र गाठा आणि तिथे मोठे, उंच कूटशाल्मली वृक्ष पाहा.
तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः। शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः
तेथे, डोंगरासारखे भयंकर 'मंदेह' नावाचे राक्षस आहेत, जे पर्वतांच्या शिखरांवर विविध भयानक रूपांत लटकतात.
ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति। अभितप्ताः स्म सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः
ते दररोज सूर्य उगवताना पाण्यात पडतात, सूर्याच्या तापाने भाजले जातात आणि पुन्हा पुन्हा लटकतात.
निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः। ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम्
हे राक्षस ब्रह्मतेजाने दररोज नष्ट होतात; त्यानंतर तुम्ही पांडुर मेघांसारखा पांढरा क्षीरसागर पाहाल.
गत्वा द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारमिवोर्मिभिः। तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः
तिथे पोहोचल्यावर, लाटांनी मोत्यांच्या माळेसारखा शोभणारा, भयंकर समुद्र पाहाल; त्याच्या मध्यभागी ऋषभ नावाचा मोठा पांढरा पर्वत आहे.
दिव्यगन्धैः कुसुमितैराचितैश्च नगैर्वृतः। सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः
तो पर्वत दिव्य सुवासिक फुलांनी भरलेल्या डोंगरांनी वेढलेला आहे आणि तिथे सोन्याच्या केसरांनी उजळलेली, चांदीच्या कमळांनी भरलेली सरोवर आहे.
नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैः समाकुलम्। विबुधाश्चारणा यक्षाः किंनराश्चाप्सरोगणाः
सुदर्शन नावाचं ते सरोवर राजहंसांनी गजबजलेलं आहे. तिथे देव, गंधर्व, यक्ष, किन्नर आणि अप्सरांचा मेळा नेहमीच असतो.
हृष्टाः समधिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः। क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः
ते सुंदर कमळांनी भरलेलं सरोवर पाहण्यासाठी आनंदाने लोक तिथे येतात. वानरांनो, क्षीरसागर ओलांडल्यानंतर तुम्ही ते सरोवर पाहाल.