त इमे बहुसाहस्रैरनीकैर्भीमविक्रमैः। आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः
हे भयंकर वानर, जे दैत्य आणि दानवांसारखे आहेत, हजारो विभागांसह, भीषण सामर्थ्याने येथे आले आहेत.
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्। त्वत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि
म्हणून, नरांमध्ये वाघा, तुला जे योग्य वाटते ते सांग; तुझे सैन्य तयार आहे आणि तुझ्या आज्ञेत आहे — तू आज्ञा द्यावी.
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः। तथापि तु यथायुक्तमाज्ञापयितुमर्हसि
मला या सर्वांचं काम नेमकं काय आहे ते पूर्णपणे माहीत आहे; तरीही, योग्य त्या रीतीने तू मला आज्ञा द्यावी.
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः। बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत्
सुग्रीवाने असं म्हटल्यावर, दशरथपुत्र रामाने त्याला दोन्ही हातांनी घट्ट मिठी मारली आणि म्हणाला—
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा। स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः
मृदू स्वभावाच्या सुग्रीवा, वैदेही जिवंत आहे की नाही, आणि रावण कुठे राहतो हेही, हे कळवावं.
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च। प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया
वैदेही आणि रावणाचं ठिकाण शोधून काढल्यावर, योग्य वेळी मी तुझ्यासोबत त्या कामाला लागेन.
नाहमस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेन्द्र न लक्ष्मणः। त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर
या कामात, वानरराजा, मी किंवा लक्ष्मण प्रभू नाही; या कार्याचा खरा कारणीभूत आणि स्वामी तूच आहेस.
त्वमेवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम्। त्वं हि जानासि मे कार्यं मम वीर न संशयः
माझ्या या कार्याचा निर्णय तूच करावा, हे वीर; कारण, माझं काय काम आहे हे तुला नक्कीच माहीत आहे.
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित्। भवानस्मद्धिते युक्तः सुहृदाप्तोऽर्थवित्तमः
तू खरा मित्र आहेस, तुला कुणी तोड नाही, तू शूर आहेस, बुद्धिमान आहेस, योग्य वेळ ओळखतोस; आमच्या हितासाठी नेहमी तयार असणारा, विश्वासू आणि हेतू समजणाऱ्यांत सर्वश्रेष्ठ आहेस.
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम्। अब्रवीद् रामसांनिध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः
राम आणि बुद्धिमान लक्ष्मण यांच्या उपस्थितीत, सुग्रीवाने मग वीनत नावाच्या वानरप्रमुखाला बोलावलं.
शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम्। सोमसूर्यनिभैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम
वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वीनताला, जो डोंगरासारखा भासतो, मेघांच्या गडगडाटासारखा आवाज करतो, आणि चंद्रसूर्यासारख्या तेजस्वी वानरांसह बोलाव.
देशकालनयैर्युक्तो विज्ञः कार्यविनिश्चये। वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम्
तो देश, काळ आणि युक्ती ओळखण्यात पटाईत आहे, कार्य ठरवण्यातही तरबेज आहे; त्याच्यासोबत एक लाख वेगवान वानर असू द्यावेत.
अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्। तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च
पूर्व दिशेला, जिथे डोंगर, वन आणि दाट झाडी आहे, तिथे जा; तिथे वैदेही सीता आणि रावणाचं निवासस्थान शोधा.
मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च। नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा
डोंगरातील किल्ल्यांत, जंगलांत, आणि नद्यांच्या काठावर शोधा; रम्य भागीरथी, सरयू आणि कौशिकी या नद्यांवरही पाहा.
कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्। सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम्
सुंदर कालिंदी, यमुनाही, यमुनाजवळील मोठा डोंगर, सरस्वती, सिंधू आणि रत्नासारखं चमकणारं पाणी असलेली शोणा या नद्यांमध्येही शोधा.
महीं कालमहीं चापि शैलकाननशोभिताम्। ब्रह्ममालान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान्
कलिंग देश, तसेच डोंगर-वनांनी शोभलेली भूमी, ब्रह्ममाळ, विदेह, मालव, काशी आणि कोसल या प्रदेशांमध्येही शोधा.
मागधांश्च महाग्रामान् पुण्ड्रांस्त्वङ्गांस्तथैव च। भूमिं च कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम्
मगधचे मोठमोठे गाव, पुंड्र, अंग, विणकरांची भूमी आणि चांदीच्या खाणी असलेली भूमीही तपासा.
सर्वं च तद् विचेतव्यं मार्गयद्भिस्ततस्ततः। रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम्
रामाची प्रिय पत्नी, दशरथाची सून सीता हिला शोधण्यासाठी, सर्व दिशांना आणि सर्व ठिकाणी नीट शोधा.
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान् पत्तनानि च। मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः
समुद्रात उतरलेले डोंगर, नगरे, आणि मंदार पर्वताच्या शिखरांवर असलेली काही वस्तीही शोधा.
कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः। घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः
कान झाकणारे, ओठांसारखे कान असणारे, भयंकर लोखंडासारखे तोंड असणारे, अतिशय वेगवान, आणि एक पाय असणारे लोकही शोधा.
अक्षया बलवन्तश्च तथैव पुरुषादकाः। किरातास्तीक्ष्णचूडाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः
अक्षय आणि बलवान, तसेच माणसे खाणारे, तीक्ष्ण चुट असलेले, सोन्यासारखे तेजस्वी आणि देखणे किरात हे सर्व आहेत.
आममीनाशनाश्चापि किराता द्वीपवासिनः। अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः
कच्ची मासळी खाणारे, बेटांवर राहणारे, पाण्यात राहणारे भयंकर आणि 'मानव वाघ' म्हणून ओळखले जाणारे किरात आहेत.
एतेषामाश्रयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः। गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च
या सर्वांच्या आश्रयाला असणारे वनवासी, तसेच डोंगर, पोहून किंवा होड्यांनी पोहोचता येणारी सर्व ठिकाणे शोधा.
यत्नवन्तो यवद्वीपं सप्तराजोपशोभितम्। सुवर्णरूप्यकद्वीपं सुवर्णाकरमण्डितम्
प्रयत्नपूर्वक, सात राजांनी सुशोभित यवद्वीप, सुवर्ण व रुप्याने भरलेले बेट आणि सोन्याच्या खाणींनी सजलेले ठिकाण शोधा.
यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः। दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः
यवद्वीपाच्या पुढे शिशिर नावाचा पर्वत आहे, ज्याचे शिखर आकाशाला भिडते आणि देव व दानव यांच्याद्वारे सेविला जातो.
एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च। मार्गध्वं सहिताः सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम्
या सर्व डोंगरातील किल्ल्यांमध्ये, दरींमध्ये आणि जंगलांमध्ये, तुम्ही सर्वांनी मिळून रामाची कीर्तीशाली पत्नी शोधावी.
ततो रक्तजलं प्राप्य शोणाख्यं शीघ्रवाहिनम्। गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम्
मग, लाल पाण्याची, वेगाने वाहणारी शोणानदी गाठा आणि सिद्ध व चारणांनी वावरलेल्या समुद्राच्या पलीकडे जा.
तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च। रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः
त्या नदीच्या सुंदर घाटांवर आणि अद्भुत जंगलांमध्ये, रावण व वैदेही सर्वत्र शोधा.
पर्वतप्रभवा नद्यः सुभीमबहुनिष्कुटाः। मार्गितव्या दरीमन्तः पर्वताश्च वनानि च
डोंगरांमधून उगम पावणाऱ्या नद्या, त्यांच्या भयंकर दऱ्या, पर्वतातील गुहा आणि जंगलं सुद्धा शोधा.
ततः समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान् द्रष्टुमर्हथ। ऊर्मिमन्तं महारौद्रं क्रोशन्तमनिलोद्धतम्
त्याच्या पुढे, समुद्रातील बेटं, लाटांनी भरलेली, अतिशय भयंकर, गर्जना करणारी आणि वाऱ्याने उसळणारी, पाहा.