thumb|एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील किष्किंधा कांडातील एकोणचाळीसावा सर्ग ऐका.
इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः। बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम्
सुग्रीव असे बोलत असताना, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रामाने दोन्ही हातांनी त्याला मिठी मारली आणि जोडलेल्या हातांनी उत्तर दिले.
यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भविष्यति। आदित्योऽसौ सहस्रांशुः कुर्याद् वितिमिरं नभः
इंद्राने पाऊस पाडला तर त्यात काही आश्चर्य नाही, किंवा हजार किरणांचा सूर्य आकाशातील अंधार दूर करेल हेही नवल नाही.
चन्द्रमा रजनीं कुर्यात् प्रभया सौम्य निर्मलाम्। त्वद्विधो वापि मित्राणां प्रीतिं कुर्यात् परंतप
हे सौम्य, जसा चंद्र आपल्या प्रकाशाने रात्र उजळ आणि निर्मळ करतो, तसाच तुझ्यासारखा मित्र मित्रांना आनंद देतो, हे शत्रूंचा संहार करणाऱ्या.
एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद् यत् सौम्य शोभनम्। जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम्
म्हणून, हे सौम्य, तुझ्या वागण्यात काहीच आश्चर्य नाही, कारण मी तुला नेहमीच गोड बोलणारा सुग्रीव म्हणून ओळखतो.
त्वत्सनाथः सखे संख्ये जेतास्मि सकलानरीन्। त्वमेव मे सुहृन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि
मित्रा, तू माझ्या सोबत असलास तर मी युद्धात सर्व शत्रूंना जिंकू शकतो. तूच माझा खरा मित्र आणि सोबती आहेस, आणि मला मदत करायला योग्य आहेस.
जहारात्मविनाशाय मैथिलीं राक्षसाधमः। वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम्
त्या नीच राक्षसाने स्वतःच्या विनाशासाठी मैथिलीचे अपहरण केले, जसे अनुह्लादाने पॉलोमीची पत्नी शचीला फसवले होते.
नचिरात् तं वधिष्यामि रावणं निशितैः शरैः। पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवारिहा
मी लवकरच त्या रावणाचा तीक्ष्ण बाणांनी वध करीन, जसा शत्रूंचा नाश करणारा इंद्राने पॉलोमीच्या गर्विष्ठ वडिलांचा संहार केला.
एतस्मिन्नन्तरे चैव रजः समभिवर्तत। उष्णतीव्रां सहस्रांशोश्छादयद् गगने प्रभाम्
तेवढ्यात, धुळीचे मोठे लोट उठले आणि त्या प्रखर उष्णतेमुळे हजार किरणांचा सूर्य आकाशात लपला.
ततो नगेन्द्रसंकाशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः। कृत्स्ना संछादिता भूमिरसंख्येयैः प्लवंगमैः
मग ती संपूर्ण पृथ्वी, पर्वतासारख्या, तीक्ष्ण दातांच्या आणि प्रचंड बळाच्या असंख्य वानरांनी झाकली गेली.
निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः। कोटीशतपरीवारैर्वानरैर्हरियूथपैः
डोळ्याच्या पापणी लवते न लवते, त्या वानरसेनापतींनी कोट्यवधी वानरांना सोबत घेऊन तेथे हजेरी लावली.
नादेयैः पार्वतेयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः। हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनवासिभिः
काही वानरांचे आवाज मेघगर्जनेसारखे होते, काही पर्वतांवरून, काही समुद्रातून आलेले, काही प्रचंड बलवान, आणि काही जंगलात राहणारे होते.
तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः। पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्हेमकृतालयैः
काही वानर उगवत्या सूर्याच्या रंगाचे, काही चंद्रासारखे शुभ्र, काही कमळाच्या केसरासारखे, तर काही सोन्यासारखे पांढरे दिसत होते.
कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान् परिवृतस्तदा। वीरः शतबलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत
त्याच वेळी, शतबली नावाचा तेजस्वी आणि पराक्रमी वानर, दहा हजार कोटी वानरांच्या वेढ्यात तेथे दिसला.
ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान् पिता। अनेकैर्बहुसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत
मग ताराचा पराक्रमी वडील, सोन्याच्या पर्वतासारखा तेजस्वी, असंख्य हजारो आणि कोट्यवधी वानरांसह तेथे आला.
तथापरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः। पिता रुमायाः सम्प्राप्तः सुग्रीवश्वशुरो विभुः
त्याचप्रमाणे, रुमाचा बलाढ्य वडील, सुग्रीवचा सासरा, हजार कोटी वानरांसह तेथे पोहोचला.
पद्मकेसरसंकाशस्तरुणार्कनिभाननः। बुद्धिमान् वानरश्रेष्ठः सर्ववानरसत्तमः
कमळाच्या केसरासारखा, ताज्या सूर्याच्या तेजासारखा चेहरा असलेला, बुद्धिमान आणि सर्व वानरांमध्ये श्रेष्ठ असा वानर योद्धा तेथे प्रकट झाला.
अनेकैर्बहुसाहस्त्रैर्वानराणां समन्वितः। पिता हनुमतः श्रीमान् केसरी प्रत्यदृश्यत
हनुमंताचा तेजस्वी वडील केसरी, असंख्य वानरांच्या गर्दीत, तिथे दिसला.
गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः। वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत
लांब शेपटी असलेला, भीषण पराक्रमाचा वानरांचा राजा गवाक्ष, कोटी कोटी वानरांनी वेढलेला तिथे दिसला.
ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः। वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत
शत्रूंचा नाश करणारा, वादळासारखा वेगवान आणि भयंकर वेग असलेल्या अस्वलांचा नायक धूम्र, दोन कोटी कोटी अस्वलांनी वेढलेला पुढे आला.
महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः। आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः
महाकड्याप्रमाणे भासणारा, प्रचंड सामर्थ्याचा पानस नावाचा नायक, तीन कोटी वानरांच्या संगतीने तेथे आला.
नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामैष यूथपः। अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः
निळ्या अंजनाच्या ढिगासारखा दिसणारा, नील नावाचा हा मोठ्या शरीराचा नायक, दहा कोटी वानरांनी वेढलेला दिसला.
ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः। आजगाम महावीर्यः कोटिभिः पञ्चभिर्वृतः
नंतर सोन्याच्या पर्वतासारखा तेजस्वी, गवय नावाचा पराक्रमी नायक, पाच कोटी वानरांच्या संगतीने तेथे आला.
दरीमुखश्च बलवान् यूथपोऽभ्याययौ तदा। वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समवस्थितः
त्या वेळी बलवान दरीमुख नावाचा नायक, कोटी कोटी वानरांनी वेढलेला, सुग्रीवाजवळ आला.
मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ। कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम्
मैंद आणि द्विविद, हे दोन्ही अश्विनीकुमारांचे पराक्रमी पुत्र, कोटी कोटी वानरांच्या गर्दीत तेथे दिसले.
गजश्च बलवान् वीरस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः। आजगाम महातेजाः सुग्रीवस्य समीपतः
बलवान आणि शूर गज, तीन कोटी वानरांनी वेढलेला, प्रचंड तेजाने सुग्रीवाजवळ आला.
ऋक्षराजो महातेजा जाम्बवान्नाम नामतः। कोटिभिर्दशभिर्व्याप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः
अस्वलांचा राजा, तेजस्वी आणि जांबवान नावाचा, दहा कोटी अस्वलांनी वेढलेला, सुग्रीवाच्या आज्ञेत उभा राहिला.
रुमणो नाम तेजस्वी विक्रान्तैर्वानरैर्वृतः। आगतो बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः
रुमण नावाचा तेजस्वी आणि बलवान नायक, पराक्रमी वानरांनी वेढलेला, शंभर कोटी योद्ध्यांसह त्वरित आला.
ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च। पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः
नंतर गंधमादन, मागून कोटी कोटी वानरांच्या हजारो आणि शेकडो समूहांसह, तेथे आला.
ततः पद्मसहस्रेण वृतः शङ्कुशतेन च। युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितुस्तुल्यपराक्रमः
नंतर युवराज अंगद, वडिलांसारखा पराक्रमी, हजार कमळे आणि शंभर भाले घेऊन वेढलेला, तेथे आला.