ततः कण्ठगतं माल्यं चित्रं बहुगुणं महत्। चिच्छेद विमदश्चासीत् सुग्रीवो वानरेश्वरः
नंतर वानरांचा राजा सुग्रीव, गर्वरहित होऊन, गळ्यातील रंगीबेरंगी आणि मोठ्या मण्यांची माळ कापून टाकली.
स लक्ष्मणं भीमबलं सर्ववानरसत्तमः। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवः सम्प्रहर्षयन्
सर्व वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सुग्रीवाने, बलाढ्य लक्ष्मणाला आदराने बोलून आनंद दिला.
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्। रामप्रसादात् सौमित्रे पुनश्चाप्तमिदं मया
हे सौमित्र, माझी श्री, कीर्ती आणि वानरराज्य कायमचे हरपले होते; पण रामाच्या कृपेने हे सर्व मला पुन्हा मिळाले.
कः शक्तस्तस्य देवस्य ख्यातस्य स्वेन कर्मणा। तादृशं प्रतिकुर्वीत अंशेनापि नृपात्मज
राजकुमार, स्वतःच्या कर्तृत्वाने प्रसिद्ध असलेल्या त्या दिव्य पुरुषाचे उपकार कोण कधीही, थोड्याशा प्रमाणातसुद्धा फेडू शकेल का?
सीतां प्राप्स्यति धर्मात्मा वधिष्यति च रावणम्। सहायमात्रेण मया राघवः स्वेन तेजसा
धर्मात्मा राघव आपल्या तेजाने आणि फक्त माझ्या मदतीने सीतेला परत मिळवेल आणि रावणाचा वध करेल.
सहायकृत्यं किं तस्य येन सप्त महाद्रुमाः। गिरिश्च वसुधा चैव बाणेनैकेन दारिताः
ज्याने एका बाणाने सात मोठे वृक्ष, डोंगर आणि पृथ्वी फोडली, त्याला मदतीची काय गरज आहे?
धनुर्विस्फारमाणस्य यस्य शब्देन लक्ष्मण। सशैला कम्पिता भूमिः सहायैः किं नु तस्य वै
लक्ष्मण, जेव्हा तो धनुष्याचा ताण घेतो, तेव्हा त्याच्या आवाजाने डोंगरांसह पृथ्वी हादरते—त्याला खरंच मदतीची गरज आहे का?
अनुयात्रां नरेन्द्रस्य करिष्येऽहं नरर्षभ। गच्छतो रावणं हन्तुं वैरिणं सपुरस्सरम्
मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठा, रावणासह त्याच्या सैन्याचा नाश करण्यासाठी राजा जेव्हा निघेल, तेव्हा मी त्याच्या सोबत जाईन.
यदि किंचिदतिक्रान्तं विश्वासात् प्रणयेन वा। प्रेष्यस्य क्षमितव्यं मे न कश्चिन्नापराध्यति
विश्वास किंवा आपुलकीपोटी माझ्या दूताने काही मर्यादा ओलांडल्या असतील, तर ते मला माफ करावे; कारण कोण चुकत नाही?
इति तस्य ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। अभवल्लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा चेदमुवाच ह
महात्मा सुग्रीव असे बोलत असताना, लक्ष्मण प्रेमाने प्रसन्न झाला आणि पुढीलप्रमाणे म्हणाला.
सर्वथा हि मम भ्राता सनाथो वानरेश्वर। त्वया नाथेन सुग्रीव प्रश्रितेन विशेषतः
वानरराजा, आता माझ्या भावाला खऱ्या अर्थाने रक्षण करणारा मिळाला आहे, विशेषतः तुझ्यासारखा सुग्रीव, जो योग्य रक्षक आहे.
यस्ते प्रभावः सुग्रीव यच्च ते शौचमीदृशम्। अर्हस्त्वं कपिराज्यस्य श्रियं भोक्तुमनुत्तमाम्
सुग्रीव, तुझ्या सामर्थ्यामुळे आणि शुद्ध स्वभावामुळे, तू वानरराज्याच्या उत्तम ऐश्वर्याचा उपभोग घेण्यास खरोखरच पात्र आहेस.
सहायेन च सुग्रीव त्वया रामः प्रतापवान्। वधिष्यति रणे शत्रूनचरान्नात्र संशयः
सुग्रीव, तुझ्यासारखा सहकारी असताना, पराक्रमी राम युद्धात आपल्या शत्रूंचा नाश करेल—यात काहीच शंका नाही.
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः। उपपन्नं च युक्तं च सुग्रीव तव भाषितम्
धर्म जाणणारा, उपकार ओळखणारा आणि युद्धात कधीही मागे न हटणारा असलेल्या तुझ्या या बोलण्याला योग्यतेची आणि योग्यतेचीच छटा आहे, सुग्रीव.
दोषज्ञः सति सामर्थ्ये कोऽन्यो भाषितुमर्हति। वर्जयित्वा मम ज्येष्ठं त्वां च वानरसत्तम
दोष ओळखणारा आणि सामर्थ्य असलेला, माझा मोठा भाऊ किंवा तुझ्यासारखा वानरांमध्ये श्रेष्ठ, असे दुसरे कोण असे बोलू शकते?
सदृशश्चासि रामेण विक्रमेण बलेन च। सहायो दैवतैर्दत्तश्चिराय हरिपुंगव
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, तू पराक्रम आणि बळात रामासारखाच आहेस आणि देवांनी तुला त्याचा सहकारी म्हणून नेहमीसाठी दिले आहे.
किं तु शीघ्रमितो वीर निष्क्रम त्वं मया सह। सान्त्वयस्व वयस्यं च भार्याहरणदुःखितम्
पण आता, हे वीर, लवकर माझ्यासोबत बाहेर ये आणि आपल्या मित्राला, ज्याच्या पत्नीचं अपहरण झाल्यामुळे तो दुःखी आहे, त्याला धीर दे.
यच्च शोकाभिभूतस्य श्रुत्वा रामस्य भाषितम्। मया त्वं परुषाण्युक्तस्तत् क्षमस्व सखे मम
आणि जर मी रामाच्या दुःखाने भारावून जाऊन काही कठोर शब्द बोललो असलो, तर ते मला क्षमा कर, माझ्या मित्रा.
thumb|सप्तत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील किष्किंधा कांडाचा सत्ताविसावा सर्ग ऐका.
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना। हनूमन्तं स्थितं पार्श्वे वचनं चेदमब्रवीत्
महात्मा लक्ष्मणाने असं म्हटल्यावर, सुग्रीवाने आपल्या शेजारी उभ्या असलेल्या हनुमंताला हे शब्द सांगितले.
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च। मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः
महेंद्र, हिमवत, विंध्य, कैलास, मंदार, पांडुशिखर आणि त्या पाच पर्वतांवर जे वानर राहतात—
तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु नित्यशः। पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमस्यां तु ये दिशि
जे वानर उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत, पश्चिम समुद्राच्या काठावर असलेल्या डोंगरांवर नेहमीच चमकत राहतात—
आदित्यभवने चैव गिरौ संध्याभ्रसंनिभे। पद्माचलवनं भीमाः संश्रिता हरिपुंगवाः
जे वानर सूर्याच्या निवासात, संध्याकाळच्या मेघांसारख्या पर्वतावर आणि पद्माचलाच्या अरण्यात आश्रय घेतलेले बलवान वानर आहेत—
अञ्जनाम्बुदसंकाशाः कुञ्जरेन्द्रमहौजसः। अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः
जे वानर काळ्या मेघांसारखे दिसतात, हत्तीच्या बळासारखे सामर्थ्यवान आहेत, आणि अंजन पर्वतावर राहतात—
महाशैलगुहावासा वानराः कनकप्रभाः। मेरुपार्श्वगताश्चैव ये च धूम्रगिरिं श्रिताः
जे सुवर्णासारखे तेज असलेले वानर मोठ्या पर्वतांच्या गुहांमध्ये राहतात, मेरूच्या उतारांवर आहेत, आणि जे धूम्रगिरीवर आश्रय घेतले आहेत—
तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे। पिबन्तो मधु मैरेयं भीमवेगाः प्लवंगमाः
जे वानर उगवत्या सूर्याच्या रंगाचे आहेत, मोठ्या लाल पर्वतावर राहतात, आणि मध व मद्य पिणारे वेगवान वानर आहेत—
वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च। तापसाश्रमरम्येषु वनान्तेषु समन्ततः
जे वानर सुंदर, सुगंधी आणि मोठ्या जंगलांमध्ये, तपस्व्यांच्या रम्य आश्रमांमध्ये आणि सर्वत्र जंगलाच्या काठावर राहतात—
तांस्तांस्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्। सामदानादिभिः कल्पैर्वानरैर्वेगवत्तरैः
तू पृथ्वीवरच्या सर्व वानरांना, वेगवेगळ्या उपायांनी—साम, दान वगैरे—आणि वेगवान वानरांसह, लवकर इथे घेऊन ये.
प्रेषिताः प्रथमं ये च मयाऽऽज्ञाता महाजवाः। त्वरणार्थं तु भूयस्त्वं सम्प्रेषय हरीश्वरान्
जे मोठ्या वेगाचे वानर मी आधी पाठवले आहेत, त्यांना आणण्यासाठी अजून काही वानरप्रमुखांना त्वरेने पाठव.
ये प्रसक्ताश्च कामेषु दीर्घसूत्राश्च वानराः। इहानयस्व तान् शीघ्रं सर्वानेव कपीश्वरान्
जे वानर भोगात गुंतले आहेत किंवा जे आळशी आहेत, त्या सर्व वानरप्रमुखांना लवकर इथे घेऊन ये.