ते न शक्या रणे हन्तुमसहायेन लक्ष्मण। रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः
लक्ष्मणा, मदतीशिवाय त्या राक्षसांचा किंवा क्रूरकर्मा रावणाचा, विशेषतः सुग्रीवाने, युद्धात नाश करणे शक्य नाही.
एवमाख्यातवान् वाली स ह्यभिज्ञो हरीश्वरः। आगमस्तु न मे व्यक्तः श्रवात् तस्य ब्रवीम्यहम्
माकडांचा राजा आणि जाणकार वानर, वाली, असं सांगून गेला; पण मला परंपरा स्पष्ट माहीत नाही—मी फक्त ऐकलेले सांगतो.
त्वत्सहायनिमित्तं हि प्रेषिता हरिपुङ्गवाः। आनेतुं वानरान् युद्धे सुबहून् हरिपुङ्गवान्
तुझ्या मदतीसाठी, अनेक बलवान आणि पराक्रमी वानरांना युद्धासाठी आणण्यासाठी वानरश्रेष्ठ पाठवले गेले आहेत.
तांश्च प्रतीक्षमाणोऽयं विक्रान्तान् सुमहाबलान्। राघवस्यार्थसिद्ध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः
राघवाच्या कार्यसिद्धीसाठी, हे वानरांचा स्वामी त्या पराक्रमी आणि बलवान वानरांची वाट पाहत आहे, म्हणून तो अजून बाहेर पडत नाही.
कृता सुसंस्था सौमित्रे सुग्रीवेण पुरा यथा। अद्य तैर्वानरैः सर्वैरागन्तव्यं महाबलैः
सौमित्रा, सुग्रीवाने पूर्वी जशी व्यवस्था केली होती, आज त्या सर्व बलवान वानरांनी येथे यायला हवे.
ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च। अद्य त्वामुपयास्यन्ति जहि कोपमरिंदम। कोट्योऽनेकास्तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम्
आज शेकडो हजार भालू-वानर आणि शेकडो शेपटी असलेले वानर तुझ्याकडे येतील, शत्रूंचा संहार करणारा; काकुत्स्थ, असंख्य तेजस्वी वानरांच्या कोटी कोटी संख्याही येतील.
तव हि मुखमिदं निरीक्ष्य कोपात् क्षतजसमे नयने निरीक्षमाणाः। हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं प्रथमभयस्य हि शङ्किताः स्म सर्वाः
तुझे रागाने लाल झालेल्या डोळ्यांसह तोंड पाहून, श्रेष्ठ वानर स्त्रियांना मनःशांती मिळत नाही—सर्वजणी पहिल्या संकटाची भीती बाळगून आहेत.
thumb|षट्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥४-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या किष्किंधा कांडातील छत्तीसावा सर्ग ऐका.
इत्युक्तस्तारया वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्। मृदुस्वभावः सौमित्रिः प्रतिजग्राह तद्वचः
ताराने नम्रपणे आणि धर्मयुक्त शब्दांनी सांगितल्यावर, मृदू स्वभावाचा सौमित्र त्या बोलण्याला मान्यता दिली.
तस्मिन् प्रतिगृहीते तु वाक्ये हरिगणेश्वरः। लक्ष्मणात् सुमहत् त्रासं वस्त्रं क्लिन्नमिवात्यजत्
ते बोलणे लक्ष्मणाने स्वीकारताच, वानरांच्या सैन्याचा प्रमुख मोठ्या भीतीने थरथरला आणि जणू ओले झालेले वस्त्र टाकावे तसे आपले वस्त्र टाकून दिले.
ततः कण्ठगतं माल्यं चित्रं बहुगुणं महत्। चिच्छेद विमदश्चासीत् सुग्रीवो वानरेश्वरः
नंतर वानरांचा राजा सुग्रीव, गर्वरहित होऊन, गळ्यातील रंगीबेरंगी आणि मोठ्या मण्यांची माळ कापून टाकली.
स लक्ष्मणं भीमबलं सर्ववानरसत्तमः। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवः सम्प्रहर्षयन्
सर्व वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सुग्रीवाने, बलाढ्य लक्ष्मणाला आदराने बोलून आनंद दिला.
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्। रामप्रसादात् सौमित्रे पुनश्चाप्तमिदं मया
हे सौमित्र, माझी श्री, कीर्ती आणि वानरराज्य कायमचे हरपले होते; पण रामाच्या कृपेने हे सर्व मला पुन्हा मिळाले.
कः शक्तस्तस्य देवस्य ख्यातस्य स्वेन कर्मणा। तादृशं प्रतिकुर्वीत अंशेनापि नृपात्मज
राजकुमार, स्वतःच्या कर्तृत्वाने प्रसिद्ध असलेल्या त्या दिव्य पुरुषाचे उपकार कोण कधीही, थोड्याशा प्रमाणातसुद्धा फेडू शकेल का?
सीतां प्राप्स्यति धर्मात्मा वधिष्यति च रावणम्। सहायमात्रेण मया राघवः स्वेन तेजसा
धर्मात्मा राघव आपल्या तेजाने आणि फक्त माझ्या मदतीने सीतेला परत मिळवेल आणि रावणाचा वध करेल.
सहायकृत्यं किं तस्य येन सप्त महाद्रुमाः। गिरिश्च वसुधा चैव बाणेनैकेन दारिताः
ज्याने एका बाणाने सात मोठे वृक्ष, डोंगर आणि पृथ्वी फोडली, त्याला मदतीची काय गरज आहे?
धनुर्विस्फारमाणस्य यस्य शब्देन लक्ष्मण। सशैला कम्पिता भूमिः सहायैः किं नु तस्य वै
लक्ष्मण, जेव्हा तो धनुष्याचा ताण घेतो, तेव्हा त्याच्या आवाजाने डोंगरांसह पृथ्वी हादरते—त्याला खरंच मदतीची गरज आहे का?
अनुयात्रां नरेन्द्रस्य करिष्येऽहं नरर्षभ। गच्छतो रावणं हन्तुं वैरिणं सपुरस्सरम्
मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठा, रावणासह त्याच्या सैन्याचा नाश करण्यासाठी राजा जेव्हा निघेल, तेव्हा मी त्याच्या सोबत जाईन.
यदि किंचिदतिक्रान्तं विश्वासात् प्रणयेन वा। प्रेष्यस्य क्षमितव्यं मे न कश्चिन्नापराध्यति
विश्वास किंवा आपुलकीपोटी माझ्या दूताने काही मर्यादा ओलांडल्या असतील, तर ते मला माफ करावे; कारण कोण चुकत नाही?
इति तस्य ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। अभवल्लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा चेदमुवाच ह
महात्मा सुग्रीव असे बोलत असताना, लक्ष्मण प्रेमाने प्रसन्न झाला आणि पुढीलप्रमाणे म्हणाला.
सर्वथा हि मम भ्राता सनाथो वानरेश्वर। त्वया नाथेन सुग्रीव प्रश्रितेन विशेषतः
वानरराजा, आता माझ्या भावाला खऱ्या अर्थाने रक्षण करणारा मिळाला आहे, विशेषतः तुझ्यासारखा सुग्रीव, जो योग्य रक्षक आहे.
यस्ते प्रभावः सुग्रीव यच्च ते शौचमीदृशम्। अर्हस्त्वं कपिराज्यस्य श्रियं भोक्तुमनुत्तमाम्
सुग्रीव, तुझ्या सामर्थ्यामुळे आणि शुद्ध स्वभावामुळे, तू वानरराज्याच्या उत्तम ऐश्वर्याचा उपभोग घेण्यास खरोखरच पात्र आहेस.
सहायेन च सुग्रीव त्वया रामः प्रतापवान्। वधिष्यति रणे शत्रूनचरान्नात्र संशयः
सुग्रीव, तुझ्यासारखा सहकारी असताना, पराक्रमी राम युद्धात आपल्या शत्रूंचा नाश करेल—यात काहीच शंका नाही.
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः। उपपन्नं च युक्तं च सुग्रीव तव भाषितम्
धर्म जाणणारा, उपकार ओळखणारा आणि युद्धात कधीही मागे न हटणारा असलेल्या तुझ्या या बोलण्याला योग्यतेची आणि योग्यतेचीच छटा आहे, सुग्रीव.
दोषज्ञः सति सामर्थ्ये कोऽन्यो भाषितुमर्हति। वर्जयित्वा मम ज्येष्ठं त्वां च वानरसत्तम
दोष ओळखणारा आणि सामर्थ्य असलेला, माझा मोठा भाऊ किंवा तुझ्यासारखा वानरांमध्ये श्रेष्ठ, असे दुसरे कोण असे बोलू शकते?
सदृशश्चासि रामेण विक्रमेण बलेन च। सहायो दैवतैर्दत्तश्चिराय हरिपुंगव
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, तू पराक्रम आणि बळात रामासारखाच आहेस आणि देवांनी तुला त्याचा सहकारी म्हणून नेहमीसाठी दिले आहे.
किं तु शीघ्रमितो वीर निष्क्रम त्वं मया सह। सान्त्वयस्व वयस्यं च भार्याहरणदुःखितम्
पण आता, हे वीर, लवकर माझ्यासोबत बाहेर ये आणि आपल्या मित्राला, ज्याच्या पत्नीचं अपहरण झाल्यामुळे तो दुःखी आहे, त्याला धीर दे.
यच्च शोकाभिभूतस्य श्रुत्वा रामस्य भाषितम्। मया त्वं परुषाण्युक्तस्तत् क्षमस्व सखे मम
आणि जर मी रामाच्या दुःखाने भारावून जाऊन काही कठोर शब्द बोललो असलो, तर ते मला क्षमा कर, माझ्या मित्रा.
thumb|सप्तत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः ॥४-
आता श्रीमद्वाल्मीकीरामायणातील किष्किंधा कांडाचा सत्ताविसावा सर्ग ऐका.
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना। हनूमन्तं स्थितं पार्श्वे वचनं चेदमब्रवीत्
महात्मा लक्ष्मणाने असं म्हटल्यावर, सुग्रीवाने आपल्या शेजारी उभ्या असलेल्या हनुमंताला हे शब्द सांगितले.