नेदमत्र त्वया ग्राह्यं साधुवृत्तेन लक्ष्मण। तां प्रीतिमनुवर्तस्व पूर्ववृत्तं च संगतम्
लक्ष्मणा, तुझ्यासारख्या सद्गुणी माणसाने हे मान्य करायला नको. आधीची आपुलकी आणि जुना संबंध लक्षात ठेवून वाग.
सामोपहितया वाचा रूक्षाणि परिवर्जयन्। वक्तुमर्हसि सुग्रीवं व्यतीतं कालपर्यये
तू कोमल आणि शांत शब्दांत, कठोरता टाळून, आता योग्य वेळ गेल्यावर सुग्रीवाशी बोलायला हवं.
सोऽग्रजेनानुशिष्टार्थो यथावत् पुरुषर्षभः। प्रविवेश पुरीं वीरो लक्ष्मणः परवीरहा
मोठ्या भावाच्या योग्य शिकवणीप्रमाणे, शूर आणि शत्रूंना हरवणारा लक्ष्मण योग्य रीतीने त्या नगरीत गेला.
ततः शुभमतिः प्राज्ञो भ्रातुः प्रियहिते रतः। लक्ष्मणः प्रतिसंरब्धो जगाम भवनं कपेः
मग शुद्ध मनाचा, बुद्धिमान आणि भावाच्या हितासाठी नेहमी तत्पर असलेला, तरीही रागावलेला लक्ष्मण, वानरराजाच्या राजवाड्याकडे निघाला.
शक्रबाणासनप्रख्यं धनुः कालान्तकोपमम्। प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभं मन्दरः सानुमानिव
त्याने इंद्राच्या धनुष्यासारखं, काळाच्या शेवटासारखं भयंकर धनुष्य उचललं आणि मंदार पर्वताच्या शिखरासारखा तो पुढे गेला.
यथोक्तकारी वचनमुत्तरं चैव सोत्तरम्। बृहस्पतिसमो बुद्ध्या मत्वा रामानुजस्तदा
रामाच्या सांगण्यानुसार वागत, योग्य उत्तर काय हे लक्षात घेऊन, बुध्दीने बृहस्पतीसारखा लक्ष्मण विचार करत पुढे गेला.
कामक्रोधसमुत्थेन भ्रातुः क्रोधाग्निना वृतः। प्रभञ्जन इवाप्रीतः प्रययौ लक्ष्मणस्ततः
भावाच्या इच्छा आणि रागातून उठलेल्या संतापाच्या ज्वाळांनी वेढलेला, अजूनही न शांत झालेला लक्ष्मण वाऱ्यासारखा पुढे निघाला.
सालतालाश्वकर्णांश्च तरसा पातयन् बलात्। पर्यस्यन् गिरिकूटानि द्रुमानन्यांश्च वेगितः
तो वेगाने साळ, ताड आणि अश्वकर्ण वृक्ष तोडू लागला, आणि वाऱ्यासारखा पर्वतशिखरे व इतर झाडे उधळू लागला.
शिलाश्च शकलीकुर्वन् पद्भ्यां गज इवाशुगः। दूरमेकपदं त्यक्त्वा ययौ कार्यवशाद् द्रुतम्
तो रागाने हत्तीप्रमाणे पायांनी दगड फोडत, एकाच पावलात मोठं अंतर मागे टाकत, कामाच्या ओढीने वेगाने पुढे गेला.
तामपश्यद् बलाकीर्णां हरिराजमहापुरीम्। दुर्गामिक्ष्वाकुशार्दूलः किष्किन्धां गिरिसंकटे
इक्ष्वाकू कुळातील वाघ रामाने, पर्वतांच्या कुशीत वसलेली, बगळांनी भरलेली, कठीण प्रवेश असलेली वानरराजाची मोठी नगरी किष्किंधा पाहिली.
रोषात् प्रस्फुरमाणोष्ठः सुग्रीवं प्रति लक्ष्मणः। ददर्श वानरान् भीमान् किष्किन्धायां बहिश्चरान्
सुग्रीवावर रागाने ओठ थरथरत असलेला लक्ष्मण, किष्किंधेबाहेर हिंडणारे भयंकर वानर पाहू लागला.
तं दृष्ट्वा वानराः सर्वे लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्। शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्। जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः पर्वतान्तरे
लक्ष्मण या श्रेष्ठ पुरुषाला पाहून, सर्व वानरांनी, जे हत्तीप्रमाणे बलवान होते, शेकडो पर्वतशिखरे आणि मोठी झाडे पर्वतदऱ्यांत उचलली.
तान् गृहीतप्रहरणान् सर्वान् दृष्ट्वा तु लक्ष्मणः। बभूव द्विगुणं क्रुद्धो बह्विन्धन इवानलः
सर्व वानर शस्त्र घेऊन सज्ज आहेत हे पाहून, लक्ष्मणाचा राग दुपटीने वाढला, जणू भरपूर इंधन मिळालेल्या आगीसारखा.
तं ते भयपरीताङ्गा क्षुब्धं दृष्ट्वा प्लवंगमाः। कालमृत्युयुगान्ताभं शतशो विद्रुता दिशः
त्याला संतप्त आणि भीतीने थरथरताना पाहून, वानर शेकड्यांनी, जणू काळमृत्यूसारखे, सर्व दिशांना पळाले.
ततः सुग्रीवभवनं प्रविश्य हरिपुंगवाः। क्रोधमागमनं चैव लक्ष्मणस्य न्यवेदयन्
मग वानरांतील श्रेष्ठांनी सुग्रीवाच्या राजवाड्यात जाऊन, लक्ष्मणाचा राग आणि त्याचा आगमन याची बातमी दिली.
तारया सहितः कामी सक्तः कपिवृषस्तदा। न तेषां कपिसिंहानां शुश्राव वचनं तदा
त्या वेळी, तारासोबत रममाण असलेला, वानरांतील श्रेष्ठ सुग्रीव, त्या सिंहासारख्या वानरांची वाणी ऐकूच शकला नाही.
ततः सचिवसंदिष्टा हरयो रोमहर्षणाः। गिरिकुञ्जरमेघाभा नगरान्निर्ययुस्तदा
मंत्र्यांच्या आज्ञेवरून, डोंगरासारखे मोठे आणि ढगांसारखे दिसणारे, अंगावर काटा आणणारे वानर त्या वेळी नगरातून बाहेर पडले.
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे वीरा विकृतदर्शनाः। सर्वे शार्दूलदंष्ट्राश्च सर्वे विवृतदर्शनाः
सर्व वानरांच्या नखांनी आणि दातांनी ते शस्त्रबळाने सज्ज होते, त्यांचा देखावा भीतीदायक होता. सर्वांच्या दातांत वाघासारखी तीक्ष्णता होती आणि ते भयंकर दिसत होते.
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः। केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यवर्चसः
काही वानरांना दहा हत्तींचे बळ होते, काहींना त्यापेक्षा दहा पट जास्त, तर काहींना हजार हत्तींच्या बळाएवढे सामर्थ्य होते.
ततस्तैः कपिभिर्व्याप्तां द्रुमहस्तैर्महाबलैः। अपश्यल्लक्ष्मणः क्रुद्धः किष्किन्धां तां दुरासदाम्
मग लक्ष्मणाने, रागाने पेटून, झाडे हातात घेतलेले बलाढ्य वानरांनी भरलेली आणि जिंकता न येणारी अशी ती किष्किंधा पाहिली.
ततस्ते हरयः सर्वे प्राकारपरिखान्तरात्। निष्क्रम्योदग्रसत्त्वास्तु तस्थुराविष्कृतं तदा
मग ते सर्व बलवान वानर, तटबंदी आणि खंदक यांच्या मधून बाहेर पडले आणि उघडपणे उभे राहिले.
सुग्रीवस्य प्रमादं च पूर्वजस्यार्थमात्मवान्। दृष्ट्वा क्रोधवशं वीरः पुनरेव जगाम सः
सुग्रीवाचा हलगर्जीपणा आणि मोठ्या भावाचा हेतू आठवून, तो धीराचा वीर पुन्हा रागाच्या वश झाला.
स दीर्घोष्णमहोच्छ्वासः कोपसंरक्तलोचनः। बभूव नरशार्दूलः सधूम इव पावकः
तो नरसिंह, दीर्घ आणि गरम श्वास घेत, रागाने डोळे लाल झालेले, धुरकट अग्नीप्रमाणे दिसत होता.
बाणशल्यस्फुरज्जिह्वः सायकासनभोगवान्। स्वतेजोविषसम्भूतः पञ्चास्य इव पन्नगः
त्याची जीभ बाणाच्या टोकासारखी हलत होती, हातात धनुष्य-बाण होते, आणि त्याचे तेज विषासारखे होते; तो जणू पाच तोंड असलेला नागच वाटत होता.
सोऽङ्गदं रोषताम्राक्षः संदिदेश महायशाः। सुग्रीवः कथ्यतां वत्स ममागमनमित्युत
मग महायशस्वी लक्ष्मण, रागाने डोळे लाल झालेले, अंगदाला म्हणाला, 'बाळा, सुग्रीवाला माझे आगमन सांग.'
एष रामानुजः प्राप्तस्त्वत्सकाशमरिंदम। भ्रातुर्व्यसनसंतप्तो द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः
'हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या, रामाचा लहान भाऊ लक्ष्मण, आपल्या भावाच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन, तुझ्या दारात उभा आहे.'
तस्य वाक्यं यदि रुचिः क्रियतां साधु वानर। इत्युक्त्वा शीघ्रमागच्छ वत्स वाक्यमरिंदम
'त्याच्या बोलण्याला तुला रुची असेल तर तसे कर, वानरा. हे सांगून, बाळा, शत्रूंना जिंकणाऱ्याच्या आज्ञेवरून लवकर ये.'
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा शोकाविष्टोऽङ्गदोऽब्रवीत्। पितुः समीपमागम्य सौमित्रिरयमागतः
लक्ष्मणाचे बोल ऐकून, दुःखाने भरलेला अंगद म्हणाला, 'सौमित्र इथे आला आहे, माझ्या वडिलांच्या जवळ.'
अथाङ्गदस्तस्य सुतीव्रवाचा सम्भ्रान्तभावः परिदीनवक्त्रः। निर्गत्य पूर्वं नृपतेस्तरस्वी ततो रुमायाश्चरणौ ववन्दे
मग अंगद, त्या कठोर शब्दांमुळे फारच अस्वस्थ आणि दुःखी चेहरा करून, राजापुढे पटकन गेला आणि नंतर रुमाच्या पायांना वंदन केले.
संगृह्य पादौ पितुरुग्रतेजा जग्राह मातुः पुनरेव पादौ। पादौ रुमायाश्च निपीडयित्वा निवेदयामास ततस्तदर्थम्
वडिलांचे पाय धरून, बलाढ्य अंगदाने मग आईचे पाय धरले, आणि रुमाचे पायही घट्ट धरून, त्याने त्यांना ती गोष्ट सांगितली.