राघव, तू सत्याचा आधार घेत त्या वनवासीय वानराशी मैत्री कर, कारण तो वानरांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि त्याला या जगातील प्रत्येक स्थळाची संपूर्ण माहिती आहे. या जगात, मानवमांसभक्षकांपेक्षा देखील तो अधिक कौशल्यवान आहे; राघव, त्याला जगात काहीही अज्ञात नाही. हजार किरणांचा सूर्य जोपर्यंत तेजाने झळकतो, तो वानर सर्व नद्या, विशाल पर्वत, पर्वत-किल्ले आणि गुहा शोधेल. वानरांच्या साहाय्याने तो तुझी पत्नी शोधेल; आणि राघव, तो बलवान वानरांना पाठवेल. ते सर्व दिशांना सीतेचा शोध घेतील, जी तुझ्या विरहात दुःखी आहे, आणि रावणाच्या निवासात त्या श्रेष्ठ मैथिलीचा शोध घेतील. तुझी निर्दोष प्रियसी मेरू पर्वतावर असो किंवा पाताळात लपलेली असो, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो राक्षसांचा संहार करेल आणि तिला तुला परत आणेल. आता तू ऐक, वाळ्मिकी रामायणातील अरण्यकांडातील सत्त्याहत्तराव्या सर्गाची कथा. कबंधाने रामाला सीतेचा शोध घेण्याचा मार्ग दाखवून, सर्व गोष्टी समजून पुन्हा बोलायला सुरुवात केली. "हे राम, हा शुभ मार्ग आहे, जिथे हे फुललेले वृक्ष पश्चिमेकडे तोंड करून उभे आहेत, आणि त्यांच्या सौंदर्याने सर्वत्र शोभा येते. येथे जांभू, प्रियाळ, फणस, वड, उंबर, टिंडुक, पिंपळ, कर्णिकार, आंबा आणि इतर अनेक वृक्ष वाढले आहेत. नागवृक्ष, तिलक, रात्री फुलणारी चमेली, निळा अशोक, कदंब आणि फुलांनी भरलेली करवीर देखील येथे आहेत. येथे तेजस्वी अशोक वृक्ष आणि गडद लाल परिभद्रक वृक्ष आहेत; तू त्यावर चढ किंवा त्यांना जोराने हलवून खाली पाड, आणि त्यांच्या मधुर फळांचा आस्वाद घे, नंतर पुढे जा. ककुत्स्थ वंशाचा तू पुढे गेल्यावर, आणखी एक वन येईल, जिथे फुललेले वृक्ष नंदनवनासारखे शोभा देतात; उत्तरेकडील कुरवाच्या वनासारखे हे वन आहे. त्या ठिकाणी, चैत्ररथ वनासारखे, सर्व ऋतूंची उपस्थिती आहे; वृक्ष फळांनी भरलेले आहेत, मोठ्या छायांनी सर्वत्र चमकतात. ते वृक्ष पावसाच्या ढगांसारखे आणि पर्वतांसारखे दिसतात; तू त्यावर चढ किंवा सहजपणे त्यांना खाली पाड. लक्ष्मण तुला मधुर फळे देईल, जसे तुम्ही दोघे पर्वतावरून पर्वत, वनातून वन भटकता. मग, हे वीरांनो, तुम्ही पंपा नावाच्या कमळाच्या तलावाजवळ पोहोचाल, जो गोट्याविना, शांत, सपाट आणि नळविना आहे. राम, त्या तलावाची वाळू नवी आहे आणि तो कमळ व जलकुंभांनी सजलेला आहे; तिथे हंस, पाण्यात गोता मारणारे पक्षी, बगळे आणि कुरळे पक्षी आहेत, राघव. त्यांच्या मधुर स्वरांनी ते पंपाच्या पाण्यात गातात; ते मानवांना पाहून घाबरत नाहीत, कारण ते निरपराध आणि शुभ आहेत. तू त्या पक्ष्यांचा आस्वाद घे, जे मोठे आणि तुपाच्या गोळ्यांसारखे आहेत; लाल रंगाचे, वाकड्या चोचांचे, आणि नळात राहणारे मासे देखील, हे राघव. राम, तिथे पंपाच्या उत्कृष्ट मासे खा, जे ताजे पकडलेले, त्वचा आणि पंखाविना, भाजलेले, सडसडीत, आणि एकाच काट्याचे आहेत. लक्ष्मण, तुझ्या भक्तीत भरलेला, ते मासे तुला अर्पण करेल; तू ते खात असताना, पंपातून गोळा केलेल्या फुलांच्या मधे बसून. लक्ष्मण तुला पंपाचे जल आणेल, जे कमळाच्या सुवासिकतेने, शुभ, थंड, शुद्ध आणि चांदी किंवा स्फटिकासारखे स्वच्छ आहे. मग लक्ष्मण तुला कमळाच्या पानात पाणी देईल; आणि मोठे, पर्वताच्या गुहांमध्ये राहणारे, वनात भटकणारे वानर देखील अर्पण करेल. संध्याकाळी, जसे तू भटकशील, लक्ष्मण तुला दाखवेल, हे राम, जे जलापासून लोभाने दूर गेले आहेत, आणि बैलांसारखे गर्जना करतात. हे पुरुषश्रेष्ठ, तू पंपामध्ये मोठे पिवळ्या रंगाचे पाहशील; संध्याकाळी, जसे तू भटकशील, हे राम, वृक्ष फुलांच्या हारांनी सजलेले दिसतील. पंपाच्या शुभ जल पाहून, तू तुझ्या दुःखाचा त्याग करशील; तिथे वृक्ष फुलांनी सजलेले आहेत—तिलक आणि रात्री फुलणारी चमेली. आणि फुललेली कमळे व जलकुंभही, हे राघव; कुठल्याही मानवाने तिथे हार ठेवलेले नाहीत. ते न सुकतात, न गळतात, हे राघव; मातंग ऋषींचे शिष्य, ते साधू, तिथे गाढ ध्यानात मग्न आहेत. जे वनातील उत्पन्न शिक्षकासाठी वाहून नेत होते, त्यांनी घाईने त्यांच्या शरीरावरून घामाचे थेंब जमिनीवर टाकले. त्या तपस्वींच्या घामाच्या थेंबांपासून त्या हारांची उत्पत्ती झाली, आणि ते नष्ट होत नाहीत, हे राघव. आजही, त्यांची सेविका शबरी तिथे आहे, दीर्घायुषी तपस्विनी, हे ककुत्स्थवंशीय. ती, नेहमी धर्मात स्थित आणि सर्व प्राण्यांना पूज्य, तुला पाहून, हे राम, दिव्य रूप असलेला, स्वर्गलोक प्राप्त करेल. मग, हे ककुत्स्थवंशीय, तू त्या अद्वितीय आणि गुप्त आश्रमाला पाहशील, जो पंपाच्या पश्चिम किनाऱ्यावर स्थित आहे. तिथे, मातंग ऋषींच्या आज्ञेने, हत्ती देखील त्या आश्रमात किंवा आजूबाजूच्या वनात प्रवेश करू शकत नाहीत. हे रघुकुलातील आनंदा, ते वन, मातंगाचे वन म्हणून प्रसिद्ध, नंदनवनासारखे आहे आणि देवांच्या वनासारखे भासते. त्या वनात, अनेक पक्ष्यांच्या आवाजांनी भरलेल्या, तू आनंदाने रमशील, हे राम; आणि पंपाच्या समोर ऋष्यमूक पर्वत आहे, जो वृक्षांनी फुललेला आहे. तो पर्वत अत्यंत चढण्यास कठीण आहे, तरुण हत्ती त्याचे रक्षण करतात, आणि ब्रह्म्याने प्राचीन काळात त्याची निर्मिती केली होती. हे राम, जो मनुष्य त्या पर्वताच्या शिखरावर झोपतो, तो जागे झाल्यावर, त्याला स्वप्नात दिसलेला सर्व संपत्ती प्राप्त होतो.