कबंधाचा विशाल देह, जो जणू काही तुपाचा गोळा भासत होता, अग्नीमध्ये हळूहळू वितळणाऱ्या चरबीसह जळून गेला. त्या अग्नीच्या ज्वाळेतून, अगदी धुररहित ज्वाळेसारखा, कबंधा अचानक उभा राहिला. त्याने निर्मळ, धुळीशिवाय वस्त्र परिधान केली होती, दिव्य पुष्पमाला घातली होती आणि त्याचे तेज अपार होते. तो अग्नीच्या चितेवरून वेगाने उडी मारून बाहेर आला. त्याचे सर्व अंग सुंदर अलंकारांनी सुशोभित होते, त्याच्या अंगावर तेज व शुद्ध वस्त्रे होती, आणि तो आनंदित दिसत होता. नंतर, तो दिव्य हंसांनी युक्त अशा भव्य विमानात उभा राहिला. त्याचे तेज इतके होते की, त्याने दहा दिशांना प्रकाशमान केले. आता आकाशात विहरत असताना, कबंधाने रामाला संबोधून सांगितले, "राघवा, ऐक! मी तुला सत्य सांगतो—सीतेला कसे शोधावे हे मी तुला सांगतो." त्याने पुढे सांगितले, "राम, या जगात सहा उपाय आहेत ज्याद्वारे सर्वकाही तपासले जाते, आणि दहाव्या भागाने त्याचा विचार होतो. तू आणि लक्ष्मण, तुम्ही दहाव्या भागावर पोहोचला आहात, पण काहीतरी अपूर्ण आहे; म्हणूनच तुझ्यावर हे दुःख, तुझ्या पत्नीवर घडलेली ही आपत्ती आली आहे." "म्हणून, हे सखा, तुला नक्कीच काहीतरी करणे आवश्यक आहे; कृतीशिवाय, मी विचार केला तरी, तुला यश मिळेल असे मला वाटत नाही. ऐक, राम! मी तुला सांगतो—सुग्रीव नावाचा एक वानर आहे, ज्याला त्याचा भाऊ, इंद्रपुत्र वाली, रागाने राज्यातून हाकलून दिले आहे." "तो स्वसंयमी, शूर आणि चार वानरांसह, पंपा सरोवराच्या सीमेवर उजळणाऱ्या ऋष्यमूक पर्वतावर राहतो. वानरांचा तो राजा अतुलनीय पराक्रमी, अपार तेजाचा, सत्यप्रतिज्ञ, नम्र, दृढ, बुद्धिमान आणि श्रेष्ठ आहे. तो कुशल, धाडसी, तेजस्वी आणि महान शक्तिमान आहे. त्याला त्याच्या भावाने राज्यासाठी निर्वासित केले." "तोच तुझा मित्र व सहकारी होईल सीतेच्या शोधात. म्हणून, राम, दुःखाने तुझे मन खचू देऊ नकोस. हे निश्चित घडणारच आहे; कारण काळाला कोणीही टाळू शकत नाही. हे वीर, तू येथे थांबू नकोस; त्वरीत सुग्रीवाकडे जा आणि त्याला आपला मित्र कर, राघवा!" "जसा अग्नी प्रज्वलित होतो, तसा त्याच्याशी मैत्री कर आणि वानराधिपती सुग्रीवाची उपेक्षा करू नकोस. तो कृतज्ञ, रूपांतर घेण्यास समर्थ, सहकारी शोधणारा आणि शक्तिशाली आहे; आज तुम्ही दोघे मिळून त्याला हव्या असलेल्या कार्यात यशस्वी होऊ शकता." "सुग्रीव यशस्वी झाला किंवा नाही, तरीही अस्वलांचा राजा जसा पुत्र आहे, तो तुझे कार्य पूर्ण करील; तो सध्या पंपा सरोवराजवळ सतर्कपणे फिरतो आहे. सूर्यपुत्र, ज्याचा वालीने अपमान केला, तो आता ऋष्यमूक पर्वतावर शस्त्र ठेवून राहतो; तो वानरांचा प्रमुख आहे." "राघवा, तुझ्या सत्याच्या बळावर, त्या वनवासी वानराला आपला मित्र बनव. तो वानरांमध्ये श्रेष्ठ असून, सर्व स्थळांची पूर्ण माहिती आहे. या जगात, मानवी मांसभक्षकांपेक्षाही तो अधिक कुशल आहे; राघवा, जगात असे काही नाही जे त्याला ठाऊक नाही." "जोपर्यंत हजार किरणांचा सूर्य तेज देतो, तोपर्यंत तो नद्या, विशाल पर्वत, दुर्गम किल्ले आणि गुहा शोधेल. वानरांसह तो तुझी पत्नी शोधेल; आणि, राघवा, तो बलाढ्य वानरांना पाठवेल." "तो सर्व दिशांना वानरांना पाठवेल सीतेच्या शोधासाठी, जी तुझ्या वियोगाने दुःखी आहे, आणि तो मैथिलीला रावणाच्या निवासात शोधेल. तुझी निष्पाप प्रियसी जर मेरू पर्वतावर असली, किंवा पाताळात लपलेली असली, तरी वानरांचा श्रेष्ठ तो राक्षसांचा संहार करून तिला तुला परत आणेल." "आता, वाल्मिकी रामायणातील अरण्यकांडातील त्र्याहत्तरावे सर्ग ऐक." कबंधाने रामाला सीतेच्या शोधाचा मार्ग दाखवून, पुन्हा विचारपूर्वक सांगितले, "हे राम, हा शुभ मार्ग आहे, जिथे हे फुललेले वृक्ष पश्चिमेकडे तोंड करून उभे आहेत." जांभूळ, प्रियाळ, फणस, वड, उंबर, तिंडूळ, पिंपळ, कर्णिकार, आंबा आणि इतर झाडे येथे वाढलेली आहेत. या ठिकाणी नाग, तिलक, रात्री फुलणारी चमेली, निळा अशोक, कदंब आणि फुलांनी बहरलेला करवीर आहेत. येथे तेजस्वी अशोक, गडद लाल परिभद्रक वृक्ष आहेत; त्यावर चढून किंवा त्यांची फळे खाली पडतील इतक्या जोराने हलवून—तुम्ही ती मधुर, अमृतासारखी फळे खाऊ शकता, आणि मग पुढे जाऊ शकता. "ककुत्स्थकुलातील वंशज, त्यापुढे अजून एक वन आहे, जिथे फुललेली झाडे आहेत, जणू काही उत्तरेकडील कुरवाच्या बागा किंवा नंदनवनच आहे. तिथे, चित्ररथ वनासारखे, सर्व ऋतू आहेत; झाडे फळांनी भरलेली, विशाल छायांनी युक्त आणि सर्वत्र तेजाने उजळलेली आहेत." "तेथे, पावसाच्या ढगांसारखी आणि पर्वतांसारखी झाडे सर्वत्र आहेत; त्यावर चढून किंवा सहज खाली पाडून—लक्ष्मण तुला अमृतासारखी फळे देईल, जसे तुम्ही दोघे पर्वतावरून पर्वतावर, वनातून वनात फिरत जाल." "मग, हे वीरांनो, तुम्ही पंपा नावाच्या कमळांच्या सरोवराजवळ पोहोचाल, जे गोट्यांपासून मुक्त, शांत, सम, आणि नळ्यांशिवाय आहे. राम, त्याची वाळू नव्याने तयार झालेली आहे आणि कमळे, शिंपले आणि जलकुंभांनी सुशोभित आहे. तिथे हंस, पाण्यात बुडी मारणारे पक्षी, बगळे आणि कुरूळ पक्षी आहेत, हे राघवा." "त्यांचे मधुर स्वर पंपाच्या जलात घुमतात; ते पक्षी निरुपद्रवी व शुभ आहेत, आणि मानवांना पाहूनही घाबरत नाहीत. त्या मोठ्या, तुपाच्या गोळ्यासारख्या दिसणाऱ्या पक्ष्यांना, तसेच लाल रंगाचे, वाकड्या चोचीचे आणि नळ्यात राहणारे मासे, हे राघवा, तुम्ही खाऊ शकता." अशा प्रकारे कबंधाने, आपल्या तेजस्वी दिव्य रूपात, रामाला सीतेच्या शोधाचा मार्ग, सुग्रीवाशी मैत्री आणि पुढील प्रवासाचे सविस्तर मार्गदर्शन केले.