गोदावरी नदीला भीतीने आपला वेग मंदावला होता; त्या वेळी दशग्रीव, म्हणजेच रावण, रामविरुद्ध संधी शोधत जवळ आला. रावणाने भिक्षुकाचा वेष धारण केला होता. तो रामाची पत्नी वैदेही सीतेजवळ गेला, जरी तो बाहेरून पवित्र दिसत असला तरी प्रत्यक्षात तसा नव्हता. त्या वेळी सीता आपल्या पतीच्या विरहाने शोकाकुल झाली होती. रावण सीतेजवळ तसाच गेला, जसा शनि तेजस्वी तार्याजवळ अचानक येतो, किंवा गवताने झाकलेल्या विहिरीसारखा, दिसायला योग्य पण आतून धोकादायक. तो रामाच्या तेजस्वी पत्नीकडे एकटक पाहत उभा राहिला. सीता त्या वेळी पर्णकुटीत बसली होती—तिचे तोंड पूर्ण चंद्रासारखे, सुंदर दात व ओठ, पण डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते, दुःखात बुडाली होती. रात्री हिंडणारा रावण, मनात अत्यानंद घेऊन, कमलासारख्या डोळ्यांची, पिवळ्या वस्त्रातील सीतेजवळ गेला. कामबाणांनी विद्ध झालेला, वेदपठणासारखा स्वर काढत, राक्षसांचा स्वामी रावण तिला एकांतात सौम्य शब्दांनी संबोधू लागला. त्याने तिची स्तुती केली—ती आपल्या सौंदर्याने तिन्ही लोकांची लक्ष्मी वाटावी, पण कमळाविना शोभून उठलेली. पिवळ्या वस्त्रात, कमळमाल घातलेली, तिचा रूप चांदी व सोन्यासारखे तेजस्वी होते, जणू फुललेले कमळांचे सरोवर. "तू लज्जा, श्री, कीर्ती, मंगलमयी लक्ष्मी, की अप्सरा आहेस का, सुंदर मुखवाली? की तू समृद्धी आहेस, सुंदर नितंबवाली, की प्रेमाची स्वतंत्र विहरणारी देवी?" असे विचारत त्याने तिच्या सौंदर्याचे वर्णन केले—पर्वतावरील बर्फासारखे शुभ्र, गुळगुळीत, सुंदर दात; मोठे, स्वच्छ, लाल कडा आणि काळे डोळे. तिचे नितंब रुंद, मांड्या गोल व मजबूत, जणू तरुण हत्तीचे खांदे; तिची छाती भरगच्च, उंच, सुंदर, जणू गुळगुळीत ताडफळे, रत्न आणि मोत्यांनी अलंकृत. "रामाची प्रियतमा, मोहक हास्य, सुंदर दात, मोहक डोळे, खेळकर स्वभाव—तू माझे मन हरतेस, जणू पाणी काठ हिरावून नेते. हातात मावणारी कंबर, सुंदर केस, जवळजवळ असलेली छाती—तू ना देवी, ना अप्सरा, ना यक्षी, ना किन्नरी. पृथ्वीवर कधीही मी असे रूप पाहिले नाही; तुझे सौंदर्य, कोमलता, आणि तारुण्य तिन्ही लोकांत अद्वितीय आहे. या निर्जन अरण्यात तुझे वास्तव्य माझ्या मनाला हलवते; म्हणून, सुंदरी, तू इथे राहू नकोस. हे राक्षसांचे निवासस्थान आहे—भयंकर, रूप बदलणारे; येथे भव्य राजवाडे आणि बागा आहेत. त्या समृद्ध, सुगंधी, तुझ्या उपभोगाला योग्य आहेत; सुंदरि, तुला उत्तम हार, सुवासिक द्रव्ये, वस्त्रे मिळायला हवेत. काळ्या डोळ्यांची, तुला योग्य असा पती हवा; तू कोण, निर्मळ हास्यवाली—रुद्रांची की मरुतांची पत्नी आहेस का? सुंदर नितंबवाली, तू मला वसुंमध्ये एक देवीच भासतेस; कारण गंधर्व, देव, किन्नर येथे येत नाहीत. हे राक्षसांचे निवासस्थान आहे—तू येथे कशी आलीस? येथे झाडांवर राहणारे हरिण, सिंह, बेटावरील वाघ आणि लांडगे आहेत. अस्वल, रानकुत्री, बगळे—तुला त्यांची भीती वाटत नाही का? आणि मदोन्मत्त, वेगवान हत्ती? या विशाल अरण्यात, सुंदर मुखवाली, तू एकटीच असताना तुला भीती वाटत नाही का? तू कोण आहेस, कुणाची कन्या, कुठून आलीस, आणि दंडक वनात येण्याचे कारण काय? एकटीच हिंडणारी, राक्षसांनी भरलेल्या ठिकाणी, तुझ्या सौंदर्याची मी स्तुती करतो," असे महाबली रावण म्हणाला. रावणाने द्विजाच्या वेषात येताना पाहून, मैथिली सीतेने पाहुण्याला योग्य मान देत सर्व सन्मान दिला. तिने प्रथम आसन आणले, पाय धुण्यासाठी पाणी दिले, आणि "सर्व काही तयार आहे," असे त्या सौम्यदर्शीला सांगितले. द्विजवेषातील, पात्र व कुशांने हातात घेतलेला पाहून, तिने ब्राह्मणासारखा त्याचा सत्कार केला. "हे ब्राह्मण, येथे आसन आहे, कृपया या; हे पाणी पाय धुण्यासाठी स्वीकारा. हे उत्तम वन्य भोजन तुमच्यासाठी तयार केले आहे, चिंता न करता येथे सेवन करा," असे तिने नम्रपणे सांगितले. रावणाने मैथिली सीतेचे हे आदरपूर्वक बोलणे ऐकले आणि तिचे अपहरण करण्याचा निश्चय मनात बळकट केला. ती आपल्या पतीची, राम आणि लक्ष्मण शिकारीहून परत येतील, या आशेने वाट पाहत होती. सुंदर वस्त्रांनी सजलेली सीता आजूबाजूला घनदाट हिरवे अरण्य पाहत होती, पण तिला राम आणि लक्ष्मण कुठेच दिसत नव्हते. यानंतर, वैदेहीला रावणाने, तिला पळवण्याच्या इच्छेने, भिक्षुकाचा वेष घेऊन प्रश्न विचारले. "जर या ब्राह्मण पाहुण्याचे योग्य स्वागत झाले नाही, तर तो मला शाप देईल," असे विचारून, सीतेने क्षणभर विचार करून म्हणाली: "मी मिथिलाधिपती जनकाची कन्या आहे; माझे नाव सीता आहे. तुम्हाला शुभेच्छा. मी रामाची प्रियतमा राणी आहे. बारा वर्षे मी इक्ष्वाकूंच्या राजवाड्यात मानवी सुख भोगली, सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या. त्रयोदशव्या वर्षी, राजाने मंत्र्यांसह रामाचे अभिषेक करण्याचे ठरवले. अभिषेकाची तयारी होत असताना, माझ्या सासूने—कैकयीने—पतीकडे वर मागितला. कैकयीने माझ्या सासऱ्याचे मन जिंकून, माझ्या पतीचे वनवास आणि भरताचा अभिषेक मिळवला. ती राजाकडे, जो सत्यप्रतिज्ञ व श्रेष्ठ पुरुष होता, दोन वर मागू लागली: 'मी कधीच खाणार नाही, झोपणार नाही, पिणार नाही.