रावणाचा मायावी राक्षस, मारीच, सुंदर हिरणाचा रूप धारण करतो. त्याच्या शिंगांवर उत्तम रत्नांची झळाळी, चेहरा पांढऱ्या आणि काळ्या रंगाचा, तोंड लाल कमळासारखे, कान निळ्या कमळासारखे होते. त्याची मान किंचित उंचावलेली, पोट निळ्या नीलमणीसारखे चमकत होते; कंबरेवर मधाच्या रंगाच्या फुलांसारखा आणि कमळाच्या केसरासारखा रंग होता. त्याचे खुरे बेरिलसारखे चमकदार, पाय सडसडीत आणि सुंदर, शेपूट इंद्रधनुष्याच्या रंगासारखे तेजस्वी होते. तो राक्षस विविध रंगांनी आणि रत्नांनी सज्ज, मनमोहक रूपात क्षणातच अत्यंत सुंदर हिरण बनला. तो सुंदर वन आणि रामाच्या आश्रमाला उजळवतो, स्वतःला अत्यंत आकर्षक आणि रम्य बनवतो. वैदेहीला आकर्षित करण्यासाठी, विविध धातूंनी सज्ज, तो हिरण हिरव्या कुरणांमध्ये फिरू लागतो. शेकडो चांदीच्या ठिपक्यांनी सुशोभित, तो कोमल पाने खात वनात भटकतो. तो केळीच्या बागेत, नंतर कर्णिकाराच्या झाडांकडे जातो, मंद पावलांनी थांबतो, सीतेच्या दृष्टीची वाट पाहतो. कमळाच्या आकाराच्या पाठाने तो हिरण उजळतो, रामाच्या आश्रमाजवळ सहजपणे फिरतो. कधी दूर जातो, कधी परततो; क्षणभर वेगाने दूर जाऊन पुन्हा येतो. कधी जमिनीवर खेळतो, मग पुन्हा बसतो; आश्रमाच्या दाराजवळ येतो, इतर हिरणांच्या कळपात मिसळतो. हिरणांचे कळप त्याचा पाठलाग करतात, तो पुन्हा मागे वळतो, सीतेच्या नजरेची आस ठेवतो—राक्षस हिरणाच्या रूपात. तो चमकदार आकृती काढत फिरतो, आणि वनातील सर्व हिरण त्याचा आश्चर्याने पाहतात. ते त्याच्याजवळ येतात, त्याला वास घेतात, मग दहा दिशांना पळून जातात; पण तो राक्षस, शिकारीचा आनंद घेत, त्या वन्य हिरणांमध्ये मिसळतो. आपली खरी ओळख लपवण्यासाठी, तो काही खात नाही, फक्त त्यांना स्पर्श करतो. याच वेळी, सुंदर डोळ्यांची वैदेही फुलं गोळा करत झाडांमध्ये—कर्णिकार, अशोक, आंबा—फिरत होती. ती फुलं गोळा करत उजळ चेहऱ्याने वनात भटकत होती; वनवासासाठी योग्य नसलेली, तिने तो रत्नमय हिरण पाहिला. त्या हिरणाचे अंग मोती आणि रत्नांनी सज्ज, चमकदार दात आणि ओठ, केस चांदीसारखे झळाळते होते. सीतेच्या डोळ्यात आश्चर्य भरले, ती प्रेमाने त्याच्याकडे पाहू लागली; तो मायावी हिरणही रामाच्या प्रियसीकडे पाहत होता. तो हिरण तिथे वन उजळवत फिरत होता; कधीही न पाहिलेल्या, अनेक रत्नांनी सज्ज त्या हिरणाला पाहून जनकनंदिनी सीता अत्यंत आश्चर्यचकित झाली. आता वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील त्रेचाळीसावा सर्ग ऐका. फुलं गोळा करत असताना, सुंदर कंबरेची सीता त्या हिरणाकडे पाहते—त्याचे अंग सोन्या आणि चांदीच्या रंगात चमकत होते. तो हिरण अत्यंत सुंदर, सुवर्णासारखा तेजस्वी, सीता आनंदित होऊन, शस्त्रसज्ज लक्ष्मण आणि रामाला पुकारते. पुन्हा पुन्हा हाक मारून, ती त्या हिरणाकडे एकटक पाहते—"या, या लवकर, हे महात्मा, आपल्या लहान भावासह!" वैदेहीच्या बोलावण्यानुसार, नरांमध्ये वाघासारखे राम आणि लक्ष्मण त्या जागी पाहतात आणि हिरण दिसतो. लक्ष्मण, संशयाने, म्हणतो: "माझ्या मते, हा हिरण दुसराच नाही, तर मारीच राक्षस आहे." "वनात फिरत, शिकारीचा आनंद घेत, राजे या रूप बदलणाऱ्या राक्षसाने मारले गेले आहेत, हे राम." "हा मायावी राक्षसाचीच माया आहे; त्याने हिरणाचे रूप घेतले आहे, हे नरश्रेष्ठ, गंधर्वांच्या नगरीसारखा चमकत आहे." "हे राघव, असा रत्नांनी सज्ज हिरण अस्तित्वात नाही; हे पृथ्वीच्या स्वामी, ही नक्कीच माया आहे, याबद्दल शंका नाही." लक्ष्मण बोलत असताना, शुद्ध हास्य असलेली सीता, आनंदित आणि मनाने भ्रमित, उत्तर देते. "हे राजकुमार, हा मोहक हिरण माझं मन आकर्षित करतो; तू त्याला आमच्यासाठी आण, हे बलवान." "आमच्या आश्रमाजवळ, शुभ दिसणारे अनेक हिरण एकत्र फिरतात—चमारा, सृमारा आणि इतरही." "भालू, हरिणांचे कळप, माकडे, किन्नरही, हे बलवान, येथे फिरतात, सुंदर रूप आणि मोठ्या शक्तीचे." "पण असा हिरण मी कधीच पाहिला नाही, हे राजा—ना तेजात, ना संयमात, ना प्रकाशात, या हिरणासारखा." "त्याचे बहुरंगी, अद्भुत शरीर, माझ्यासमोर रत्नासारखे, वन उजळवत, चंद्रासारखे चमकत आहे." "अहाहा, त्याचे रूप! अहाहा, त्याचे सौंदर्य! त्याचा आवाज आणि तेज मोहक आहे; हा अद्भुत, रंगीबेरंगी हिरण माझं मन चोरतो आहे." "तू हा हिरण जिवंत पकडला, तर ते आश्चर्यकारक आणि अद्भुत असेल." "आपला वनवास संपला, आणि आपण राज्यात परतलो, तर हा हिरण राजवाड्यात अलंकार म्हणून ठेवता येईल." "भरतासाठी, माझ्या सासूंसाठी, आणि माझ्यासाठी, हे स्वामी, हा दिव्य हिरण आश्चर्य निर्माण करेल." "तू हा उत्तम हिरण जिवंत पकड, हे नरश्रेष्ठ, त्याची सुंदर कातडी तुझी असेल." अशा प्रकारे, मायावी हिरणाने वनात अद्भुत रूप घेतले, सीतेच्या मनात आकर्षण निर्माण केले, आणि राम-लक्ष्मणाच्या पुढे त्याचे रूप प्रकट झाले.