दंडकारण्यात त्या वेळी रामाने यज्ञासाठी व्रत स्वीकारले होते. तो धनुष्य चढवत उभा होता, अत्यंत अद्भुत असा तो दृश्य होता. त्याचा चेहरा दाढीने अजूनही न झाकलेला, तेजस्वी आणि काळ्या रंगाचा, शुभ्र डोळ्यांनी शोभणारा, एकच वस्त्र परिधान केलेला, धनुष्य हातात घेतलेला, आणि त्याच्या जटेत सोन्याच्या माळेने अलंकृत असा तो मुलगा दिसत होता. रामाच्या तेजामुळे संपूर्ण दंडकारण्य उजळून निघाले होते; तो जणू नुकताच उगवलेला चंद्रच भासत होता. त्या वेळी, मी — मेघासारखा काळा, कानात सोन्याचे झगमगणारे कुंडले घातलेला, वरदानामुळे गर्विष्ठ आणि बलवान झालेला — मी त्या आश्रमात प्रवेश केला. मी आत शिरताच, रामाने मला पाहिले. त्याच्या हातात शस्त्र होते. मला पाहताच, तो कोणतीही घाई किंवा गडबड न करता शांतपणे धनुष्य सज्ज करू लागला. पण मी मोहाने त्याला दुर्लक्षित केले; ‘हा तर एक मुलगाच आहे’ असे समजून मी त्याची हेटाळणी केली आणि घाईघाईने विश्वामित्राच्या यज्ञस्थळी धाव घेतली. मग रामाने एक तीक्ष्ण बाण सोडला — शत्रूंचा संहार करणारा तो बाण मला लागला आणि त्याच्या जोरावर मी शंभर योजन दूर समुद्रात फेकला गेलो. त्या वेळी रामाने मला मारले नाही, पित्यांनो, तर मला वाचवले; फक्त बाणाच्या जोरावर मला दूर हाकलले. मी बेशुद्ध झालो. काही वेळाने शुद्धीवर आलो तेव्हा मी लंकेत पोहोचलो. त्या वेळी मी वाचलो, पण तुझ्या मित्रांना रामाने मारले, जरी तो एक तरुण, अजून शस्त्रविद्येत नवखा होता, तरीही त्याचा उत्साह आणि कौशल्य थकले नव्हते. म्हणून, पित्या, माझ्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करून जर तू रामाशी वैर करशील, तर लवकरच मोठ्या संकटाला सामोरे जाशील आणि तुझा अंत होईल. तुझ्या या कृतीमुळे राक्षसांची भरभराट, त्यांचा खेळ, सुख, आनंद, आणि मोठमोठ्या सभा-समारंभ सारेच उद्ध्वस्त होतील. तु मैथिलीच्या (सीतेच्या) निमित्ताने लंकेसारख्या राजवाड्यांनी, मण्यांनी, रत्नांनी सजलेल्या नगरीचा नाश पाहशील. पवित्र आणि निष्पाप लोकसुद्धा दुष्टांच्या संगतीमुळे नष्ट होतात — जसे साप असलेल्या तळ्यात मासे मरतात तसे. देवसुगंध चंदन लावलेले, दिव्य अलंकारांनी सजलेले राक्षस तुझ्या चुकीमुळे जमिनीवर पडलेले दिसतील. रात्रभर हिंडणारे राक्षस, त्यांच्या स्त्रिया पळत आहेत, काही स्त्रियांना घेऊन पळत आहेत, आणि जे उरले आहेत ते विवश, आधारहीन झाले आहेत — हे सर्व तुला पहायला मिळेल. लंकेला तू पाहशील — चारही बाजूंनी बाणांच्या वर्षावाने वेढलेली, ज्वाळांनी वेढलेली, तिच्या इमारती जळून खाक झालेल्या. परस्त्रीचे अपहरण करणे हे सर्वात मोठे पाप आहे; राजन, तुझ्याकडे हजारो स्त्रिया आहेत. आपल्या पत्नीवर निष्ठा ठेव, आपली वंश, राक्षस, मान, संपत्ती, राज्य आणि आपले प्राण सांभाळ. जर तुला आपल्या प्रिय पत्नी आणि मित्रांच्या संगतीचा दीर्घकाळ आस्वाद घ्यायचा असेल, तर रामाला अप्रिय असे कोणतेही कृत्य करू नकोस. माझ्या मित्रत्वाच्या आणि प्रामाणिक इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करून, जर तू सीतेचे अपहरण केलेस, तर तू आणि तुझ्या कुटुंबातील, शक्तिहीन झालेले, रामाच्या बाणांनी मारले जाऊन यमाच्या निवासस्थानी जाशील. आता ऐक, पुढे काय घडले. त्या वेळी मी रामाने वाचवलो, पण नंतर दोन राक्षसांनी मला पुन्हा त्रास दिला. आम्ही तिघेही हरणाच्या रूपात दंडकारण्यात गेलो. माझी जीभ जळणारी, मोठे दात, तीक्ष्ण शिंगे, प्रचंड बळ — अशा रूपात मी दंडकारण्यात मांसभक्षक प्राणी बनून हिंडू लागलो. यज्ञस्थळी, पवित्र वृक्षांजवळ, आणि तपोवनात मी अत्यंत क्रूरपणे ऋषींना त्रास देत फिरलो. मी दंडकारण्यात धर्मात्मा ऋषींचा वध केला, त्यांचे रक्त प्यालो, त्यांचे मांस खाल्ले. मी अत्यंत क्रूर, ऋषीमांसभक्षक, वनवासीयांना भीती दाखवणारा, रक्ताच्या नशेत दंडकारण्यात हिंडत राहिलो. अशा प्रकारे पाप करत असताना, मी पुन्हा रामाला भेटलो — तो धर्मनिष्ठ तपस्वी, सीता आणि मोठा सारथी लक्ष्मण यांच्यासह होता. मी रामाला दुर्लक्ष केले; तो वनात राहणारा, बलवान असला तरी, मी त्याला तपस्वीच समजले, आणि मागच्या वैराची आठवण ठेवून त्याच्याकडे गेलो. माझ्या तीक्ष्ण शिंगांनी, हरणाच्या रूपात, मी रागाने त्याच्यावर धाव घेतली, मागील अपमानाचा बदला घ्यायचा होता. तेव्हा रामाने आपल्या मोठ्या धनुष्यावरून तीन तीक्ष्ण बाण सोडले — शत्रूंचा संहार करणारे, गरुड आणि वाऱ्याच्या वेगासारखे. ती बाण वज्रासारखे, भयंकर, रक्तपिपासू आणि जोडांनी वाकलेले, तिघांनी मिळून पुढे आले. रामाच्या पराक्रमाची जाणीव असल्याने, आणि एकदा संकटाचा अनुभव घेतला असल्याने, मी कपटाने तिथून पळून गेलो; पण सोडलेले ते दोन राक्षस रामाने मारले. रामाच्या बाणाने सुटून, कसाबसा जीव वाचवून, मी इथे-तिथे भटकत राहिलो आणि आता संयमित वृत्तीने तपस्वी जीवन जगतो आहे. प्रत्येक झाडावर मला रामच दिसतो — काष्ठवस्त्र आणि काळ्या मृगचर्मात, धनुष्य हातात, जणू मृत्यूने फास धरला आहे तसा. हजारो राम मला दिसतात, भयाने मी थरथरतो; हे संपूर्ण जंगल मला जणू राममयच झाले आहे असे वाटते. एकटेपणातही मला फक्त रामच दिसतो, राक्षसराज; स्वप्नातही राम पाहिल्याने मी भांबावलेलो, वेडावाकडा फिरतो आहे. ‘रा’ अक्षराने सुरू होणारी नावे, रत्ने, रथ — या सगळ्यांची मला भीती वाटते, कारण मी रामाने घाबरलो आहे. हे सर्व मी सांगतो — तू माझ्या इशाऱ्यांकडे लक्ष दे, रावण, अन्यथा तुझ्या अहंकारामुळे, तुझ्या दुष्कृत्यांमुळे लंकेचा, राक्षसांचा आणि तुझ्या स्वतःच्या आयुष्याचा विनाश निश्चित आहे.