रावणाला त्याच्या दोषांची जाणीव करून देण्यात आली होती—तो इतरांना अपमानित करतो, सुखासक्त आहे, स्थान आणि काळ यांचा खरा भेद त्याला माहित नाही, गुण-दोष ओळखण्यात त्याचा निर्णय अस्थिर आहे; त्याचे राज्य नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहे. या दोषांचा विचार करत, निशाचरांचा स्वामी रावण, जो धन, गर्व आणि सामर्थ्याने समृद्ध होता, बराच वेळ विचारात पडला. आता, वाल्मीकी रामायणाच्या ऐश्वर्यपूर्ण अरण्यकांडातील चौतीसवा सर्ग ऐका. त्यानंतर, शूर्पणखा कठोर शब्द बोलताना दिसली तेव्हा रावण, आपल्या मंत्र्यांमध्ये संतप्त होऊन, तिची विचारणा करू लागला: "हा राम कोण आहे? त्याचे सामर्थ्य काय? त्याचा स्वरूप कसा आहे? त्याची शौर्य काय आहे? आणि तो दंडकारण्यात, जे इतके दुष्कर आहे, कोणत्या कारणाने आला आहे?" "रामाकडे कोणते शस्त्र आहे, ज्यामुळे खर, त्रिशिरा आणि दूषण हे राक्षस युद्धात मारले गेले? सुंदर अंगवाली, मला खरे सांग—कोणामुळे तू विद्रूप झालीस?" अशा प्रकारे राक्षसांचा स्वामी रावणाने विचारले तेव्हा, शूर्पणखा, क्रोधाने भरून, रामाचे वर्णन करायला लागली. "राम दीर्घ बाहू, विस्तृत नेत्र असलेला, वाळ्याचे आणि कृष्णमृगाच्या कातड्याचे वस्त्र घालणारा आहे. दशरथाचा पुत्र राम, कामदेवासारखा सुंदर, इंद्रासारखा धनुष्य धारण करणारा, सुवर्ण कंकणांनी सजलेला आहे. तो अग्निसदृश बाण सोडतो, जणू काही प्रचंड सर्प, आणि त्याच्या तीव्र सामर्थ्याने सतत बाणांचा वर्षाव करतो. मी रामाला युद्धात धनुष्य ओढताना पाहत नाही, पण त्याच्या शत्रूंची सेना बाणांच्या वर्षावाने नष्ट होताना पाहते. जसा इंद्र वादळाने उत्तम पिके नष्ट करतो, तसा रामाने चौदा हजार भयंकर राक्षसांचा संहार केला. तीक्ष्ण बाणांनी, त्या एकट्या पादचारी पुरुषाने, खर आणि दूषणसह, थोड्याच वेळात सर्व राक्षसांचा वध केला. त्याने ऋषींना सुरक्षितता दिली, आणि दंडकारण्य आता सुरक्षित झाले आहे. मी एकटीच, त्या महात्म्य रामाने अपमानित करून, जिवंत बचावली; रामाने स्वतःची ओळख ठेवून, स्त्रीला न मारण्याचा निर्णय घेतला. त्याचा भाऊ, लक्ष्मण, अत्यंत ऊर्जा आणि शौर्य असलेला, गुणवान, निष्ठावान, आणि शक्तिशाली आहे. तो रामाचा उजवा हात आहे, जणू रामाच्या शरीराबाहेर त्याचे प्राण आहे. रामाची पत्नी, सीता, विस्तृत नेत्रांची, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा असलेली, नेहमी पतीच्या कल्याणात रमणारी आहे. तिचे केस सुंदर, नाक आकर्षक, शरीर सुडौल, आणि ती प्रसिद्ध आहे; या वनात ती जणू एखादी देवी किंवा दुसरी श्री आहे. सीता, विदेहाची कन्या, सुवर्णासारखी चमकदार, सुंदर, लाल आणि उठून दिसणाऱ्या नखांची, सडपातळ कंबरेची, उत्तम स्वरूपाची आहे. पृथ्वीवर मी आजवर इतकी सुंदर स्त्री कधीच पाहिली नाही—ना देवी, ना गंधर्वी, ना यक्षी, ना किन्नरी. सीता, जी आपल्या पतीला आनंदाने आलिंगन देते, तिचा पती सर्व प्राण्यांमध्ये इंद्रापेक्षा अधिक सुखी होईल. ती सद्गुणी, अद्वितीय सौंदर्याची, पृथ्वीवर सर्वात सुंदर आहे; ती तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे, आणि तू तिच्यासाठी सर्वोत्तम पती आहेस. मी निश्चित केले आहे—सीता, जी विस्तृत कंबर, उंच आणि पूर्ण स्तन, सुंदर चेहरा असलेली आहे, ती तुझ्या पत्नी म्हणून आणीन. मला लक्ष्मणाने, जो बलवान आहे, निर्दयतेने विद्रूप केले; पण आता, वैदेही, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा असलेली, तुझ्यासमोर आली आहे. तू तिच्याविषयी पत्नी म्हणून इच्छा केलीस तर, कामदेवाच्या बाणांना तू बळी पडशील; विजयासाठी तुझा उजवा पाय पटकन उचल. माझे शब्द तुला आवडले असल्यास, राक्षसांचा स्वामी, माझा सल्ला विलंब न करता अमलात आण, रावण. त्यांचा दुर्बलता समजून घे, आणि कृती कर, शक्तिशाली रावण; सीता, दोषरहित स्वरूपाची, तुझी पत्नी व्हावी. जनस्थानात तैनात असलेले राक्षस रामाच्या सरळ बाणांनी मारले गेले, आणि खर, दूषण यांचा वध पाहून, आता तुला तुझे कार्य सुरू करावे लागेल. आता पंचतीसवा सर्ग ऐका. शूर्पणखेचे हे शब्द ऐकून, ज्यामुळे त्याचे अंगावर रोमांच उठले, रावणाने आपल्या मंत्र्यांशी सल्लामसलत केली, गोष्टी समजून घेतल्या आणि बाहेर पडला. त्याने सर्व माहिती मिळवली, शक्ती-दुर्बलता, दोष-गुण यांचा विचार केला. हे कार्य करायचेच, असा निश्चय करून, ठाम मनाने तो भव्य रथशाळेत गेला. रथशाळेत जाऊन, राक्षसांचा स्वामी, लपून, रथकाराला आज्ञा दिली: "रथ जोडा." रथकार, कुशल आणि वेगवान, आपल्या स्वामीचा आवडता, उत्तम रथ त्वरीत जोडला. रावण त्या इच्छेप्रमाणे चालणाऱ्या, सुवर्ण आणि रत्नांनी सजलेल्या, राक्षसमुखी घोड्यांनी युक्त, सुवर्ण अलंकरणांनी सजलेल्या रथावर चढला. गर्जनेप्रमाणे आवाज करत, कुबेराचा भाऊ, राक्षसांचा तेजस्वी स्वामी, नद्यांचा आणि वनांचा स्वामी, तिकडे मार्गस्थ झाला. दशमुखी रावण, पांढऱ्या चवरी आणि छत्राने शोभून, जणू गुळगुळीत बेरिलसारखा चमकत, तापलेल्या सुवर्ण अलंकरणांनी सजलेला होता. दशमुखी, वीस हातांचा, शोभिवंत, देवांचा शत्रू, ऋषींचा संहारक, जणू दहा शिखरांचा पर्वत दिसत होता. इच्छेप्रमाणे चालणाऱ्या रथात बसून, राक्षसांचा स्वामी आकाशात वीज असलेल्या मेघासारखा चमकत होता.