शूर्पणखा राक्षसीने रामाला प्रथम पाहिले तेव्हा ती त्याच्या तेजस्वी चेहऱ्याकडे, बलदंड हातांकडे, कमळाच्या पानासारख्या लांब डोळ्यांकडे, हत्तीच्या चालीसारख्या गतीकडे आणि त्याच्या गाठी बांधलेल्या जटांकडे मंत्रमुग्ध झाली. राम अत्यंत सौम्य, पण प्रचंड शक्तिमान होता; राजवट चिन्हांनी अंकित, निळ्या कमळासारखा काळा, आणि कामदेवासारखा तेजस्वी दिसत होता. इंद्रासारख्या रामाला पाहून, शूर्पणखेला, जरी तिचा चेहरा कुरूप होता, तरी ती प्रचंड कामभावनेने भरून गेली आणि सुंदर रामाकडे तिने तिरकस नजरेने पाहिले; तिचा मोठा पोट आणि रुंद कंबर, त्याच्या आकर्षक रूपाशी विरोध करत होते. तिच्या वाकड्या डोळ्यांनी ती रामाच्या विशाल डोळ्यांकडे पाहत होती; तिचे केस तांबड्या रंगाचे, तर रामाचे केस सुंदर होते; ती कुरूप, पण राम अत्यंत आकर्षक; तिचा आवाज गोड, पण भयावह होता. शूर्पणखा वृद्ध होती, पण तरुणही; ती क्रूर होती, पण भाषेत सौम्य; तिचे आचरण दुष्ट, तर राम धर्मनिष्ठ; ती पाहायला अप्रिय, तर राम अत्यंत मनोहारी. शारीरिक कामभावनेने भरलेली शूर्पणखा रामाला म्हणाली, "तुम्ही जटा बांधलेले, साधूवेशात, पत्नी आणि धनुष्यबाण घेऊन येथे आलात..." "राक्षसांनी वसलेल्या या भूमीत तुम्ही कसे आलात? येण्याचे कारण काय? सत्य सांगावे." शूर्पणखा, शत्रूंचा नाश करणारी राक्षसी, रामाला असे विचारते, आणि राम सरळ हेतूने सर्व काही सांगायला सुरुवात करतो. "दशरथ नावाचा राजा होता, ज्याची पराक्रम देवतांच्या तोडीचा होता; मी त्याचा मोठा पुत्र, लोकांमध्ये राम म्हणून ओळखला जातो. हा माझा धाकटा भाऊ लक्ष्मण, माझ्यावर अत्यंत प्रेम करणारा; आणि ही माझी पत्नी, प्रसिद्ध वैदेही, म्हणजेच सीता." "पण मला तुझ्याबद्दल जाणून घ्यायचे आहे—तू कोण आहेस, कुणाची आहेस, आणि कुणासाठी आहेस? तू राक्षसीसारखी दिसतेस, पण तुझा स्वरूप आकर्षक आहे." "तू येथे का आली आहेस—खरे कारण काय आहे? सत्य सांग." रामाचे हे शब्द ऐकून, शूर्पणखा, कामभावनेने ग्रस्त, उत्तर देते: "रामा, ऐक, मी सत्य सांगते: मी शूर्पणखा नावाची राक्षसी आहे, इच्छेनुसार रूप बदलू शकते. या वनात मी एकटीच भटकते, सर्वांना भयभीत करणारी. रावण माझा भाऊ आहे—कदाचित त्याचे नाव ऐकले असेल. तो वीर आहे, विश्रवासाचा पुत्र—कदाचित त्याचेही ऐकले असेल. कुम्भकर्ण, जो नेहमी गाढ झोपेत असतो, प्रचंड शक्तिशाली आहे. विभीषण, धर्मनिष्ठ, राक्षसासारखा वागणारा नाही; आणि माझे भाऊ खर आणि दूषण, युद्धात प्रसिद्ध आहेत." "मी त्यांना सोडून, प्रथमच तुला पाहून, भावना ओढून, श्रेष्ठ पुरुष म्हणून तुला पती म्हणून निवडण्यासाठी येथे आले आहे. मी शक्तिशाली आहे, स्वतःच्या सामर्थ्याने मुक्तपणे फिरते; तू मला दीर्घकाळ पती म्हणून स्वीकार—सीतेचे काय करशील? ती कुरूप आणि विकृत आहे, तुझ्याशी जुळत नाही; मीच तुला योग्य पत्नी आहे—माझ्या रूपाकडे पाहा. ही कुरूप, दुष्ट, क्रूर, आणि पडलेल्या पोटाची स्त्री—मी तिला, तुझ्या भावाच्या साथीदारासह, खाऊन टाकेन. मग तू माझ्यासोबत, इच्छेने, दंडकारण्यात भटकशील, पर्वत शिखरे आणि विविध वन पाहशील." काकुत्स्थ, म्हणजेच राम, शूर्पणखाच्या मद्ययुक्त डोळ्यांकडे पाहून हसला, आणि पुढील शब्दांनी उत्तर दिले. आता वाळ्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील अठरावे अध्याय ऐका. रामाने, शूर्पणखा कामभावनेच्या बंधात अडकली आहे हे पाहून, स्वतःहून, स्मित हास्याने सौम्य शब्दांत तिला सांगितले: "मी आधीच विवाह केलेला आहे, आणि ही प्रिय स्त्री माझी पत्नी आहे. तुझ्यासारख्या स्त्रियांना सहपत्नी असणे फार दुःखदायक असते. पण हा माझा धाकटा भाऊ लक्ष्मण, गुणवान, आकर्षक, तेजस्वी, आणि अजून अविवाहित, पराक्रमी आहे. तो तरुण, सुंदर, प्रथमच पत्नी शोधत आहे, आणि तुझ्या सौंदर्याशी जुळणारा पती होईल." "हे विशाल नेत्र असणाऱ्या, माझ्या भावाला पती म्हणून स्वीकार, हे सुंदर कंबर असणाऱ्या, अशी पत्नी ज्याला स्पर्धा नाही, जसे माउंट मेरूवर सूर्याचा तेज." रामाच्या या शब्दांनी, शूर्पणखा, कामभावनेने भरून, अचानक रामाला सोडून लक्ष्मणाकडे गेली, आणि त्याला म्हणाली: "हे सुंदर, मी तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे, उत्कृष्ट वर्णाची; माझ्यासोबत तू आनंदाने दंडकारण्यात भटकशील." शूर्पणखा असे म्हणताच, सौमित्र लक्ष्मण, भाषाशिल्पात निपुण, स्मित हास्याने तिला योग्य उत्तर देतो: "तू एक दासी, आणि मीही माझ्या श्रेष्ठ भावावर अवलंबून असलेला सेवक; मी तुझ्याशी कसा विवाह करू? हे कमळवर्णी, तू माझ्या श्रेष्ठ भावाच्या धाकट्या पत्नी हो, जो संपन्न, सिद्ध, आनंदी, आणि शुद्ध वर्णाचा आहे. त्याने जुनी, कुरूप, दुष्ट, क्रूर, पडलेल्या पोटाची पत्नी सोडून, तुलाच पत्नी म्हणून निवडेल. हे सुंदर वर्ण असणाऱ्या, विवेकी पुरुषांमध्ये कोण दुसऱ्या स्त्रीवर प्रेम ठेवेल, असा उत्तम सौंदर्य सोडून?" लक्ष्मणाच्या या शब्दांनी, ती क्रूर, पडलेल्या पोटाची राक्षसी, विवेक नसल्याने त्याचे बोलणे सत्य मानते. कामभावनेने ग्रस्त, ती शत्रूंचा नाश करणाऱ्या रामाजवळ, पर्णकुटीत सीतासोबत बसलेल्या, येते. "तू या जुनी, कुरूप, दुष्ट, क्रूर, पडलेल्या पोटाची पत्नीला धरून राहिलास, मला महत्त्व देत नाहीस. आज मी या मानव स्त्रीला तुझ्या डोळ्यांसमोर खाऊन टाकेन, आणि मग, स्पर्धा नसलेल्या पत्नी म्हणून, तुझ्यासोबत इच्छेनुसार भटकत राहीन." अशी बोलून, तिच्या डोळ्यांत हरणासारखी चमक, वेलीसारखा आकार, ती अत्यंत संतप्त होऊन, जणू धगधगत्या उल्केसारखी, रोहिणीकडे झेप घेते.