राम, लक्ष्मण आणि सीता या तिघांनी वनात प्रवेश केला होता. या वनात अनेक संकटे असूनही, सीतेने आपल्या पतीप्रती असलेल्या अपार प्रेमामुळे आणि नाजूक असूनही, कोणतीही तक्रार न करता हे कष्टाचे जीवन स्वीकारले होते. हे पाहून, महर्षि अगस्त्य म्हणाले, "राम, जसे सीता या वनात आनंद मानते आहे, तसेच तूही इथे सुख मानावे. सीतेने जे केले, ते फार कठीण आहे. सामान्यतः स्त्रिया सौख्य असताना निष्ठावान असतात, पण संकटात साथ सोडतात. स्त्रियांची वृत्ती वीजेप्रमाणे चंचल, शस्त्रासारखी तीक्ष्ण आणि गरुड व वाऱ्यासारखी वेगवान असते. पण तुझी पत्नी सीता या सर्व दोषांपासून मुक्त आहे; ती स्तुत्य आणि कीर्तिवंत आहे, जशी अरुंधती." "हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या राम, तू आणि सौमित्र (लक्ष्मण) आणि ही वैदेही (सीता) ज्या ठिकाणी राहाल, ते स्थान पवित्र होईल." असे म्हणत, महर्षी अगस्त्यांनी रामाला आशीर्वाद दिला. रामाने हात जोडून नम्रतेने त्या तेजस्वी ऋषिला वंदन केले आणि म्हणाला, "महर्षि, आपण आम्हा तिघांच्या गुणांवर प्रसन्न झाला आहात, हे माझे भाग्य आहे. कृपया आम्हाला असे स्थान दाखवा, जिथे पाणी आणि झाडे मुबलक असतील, जेथे मी तपश्चर्या करीत आनंदाने वास्तव्य करू शकेन." महर्षि अगस्त्यांनी रामाच्या या विनंतीवर थोडा विचार केला आणि पवित्र वाणीने म्हणाले, "राम, या वनात तुझ्या मनातील इच्छा मी तपस्येच्या शक्तीने जाणली आहे. तू पंचवटी या रम्य स्थळी जा. तेथे मैथिली (सीता) नक्कीच आनंदी राहील. पंचवटी हे प्रसिद्ध वन आहे, फार दूर नाही, गोदावरी नदीच्या जवळ आहे. तेथे फळे-मुळे विपुल आहेत, विविध पक्ष्यांनी भरलेले, सुंदर आणि पवित्र आहे. तू नेहमी धर्मनिष्ठ आहेस, आणि येथे राहून तू ऋषींचे रक्षणही करशील. समोर मधूक वृक्षांचे घनदाट वन आहे; त्याच्या उत्तरेला जाऊन तुला मोठा वटवृक्ष दिसेल. मग डोंगराच्या जवळच्या पठारावर चढून, नेहमी फुलांनी बहरलेली पंचवटी गाठशील." अगस्त्य ऋषींच्या या मार्गदर्शनानंतर, राम आणि लक्ष्मण यांनी त्यांना नम्रपणे वंदन करून, त्यांच्या अनुमतीने, सीतेसह पंचवटीच्या दिशेने प्रस्थान केले. दोघे राजपुत्र धनुष्य-बाणांसह, निर्भयपणे, महर्षीने दाखविलेल्या मार्गाने पंचवटीकडे निघाले. पुढे, राम, लक्ष्मण आणि सीता पंचवटीकडे जात असताना, त्यांना एक विशाल शरीराचा, भयंकर शक्तिशाली गृध्र भेटला. त्याला पाहून, राम आणि लक्ष्मण यांनी त्याला राक्षस पक्षी समजून विचारले, "तू कोण आहेस?" तेव्हा तो पक्षी गोड आणि आनंददायक वाणीने म्हणाला, "माझ्या मुलांनो, मला तुमच्या वडिलांचा मित्र समजा." हे ऐकून, रामाने त्या पक्ष्याला आदराने विचारले, "आपली कुळ आणि नाव काय?" त्या पक्ष्याने आपली वंशपरंपरा सांगायला सुरुवात केली, "प्राचीन काळी, सृष्टीचे आदिपिता होते. त्यात कर्दम, विकृत, शेष, संश्रय, बहुपुत्र, स्थाणु, मरीचि, अत्रि, क्रतु, पुलस्त्य, अंगिरा, प्रचेतस, पुलह, दक्ष, विवस्वान, अरिष्टनेमि आणि शेवटी कश्यप हे होते." "दक्ष प्रजापतींच्या साठ कन्या होत्या, त्यात आठ कन्या कश्यप ऋषींनी वरण केल्या— अदिती, दिती, दनु, कालका, ताम्रा, क्रोधवशा, मनु आणि अनला. कश्यपांनी या कन्यांना सांगितले, 'तुमच्या पोटी त्रैलोक्याचे अधिपती आणि माझ्यासारखे पुत्र जन्माला येतील.' अदिती, दिती आणि दनु यांनी तसेच केले." "अदितीच्या पोटी आदित्य, वसु, रुद्र, अश्विनी कुमार झाले; दितीच्या पोटी प्रसिद्ध दैत्य झाले. त्या काळी पृथ्वी वन आणि समुद्रांनी व्यापली होती. दनुच्या पोटी अश्वग्रीव नावाचा पुत्र झाला. नरक, कालक, कालकास, क्रौंची, भासी, श्येनी, धृतराष्ट्र आणि शुकी हे देखील जन्मले." "ताम्रेला पाच कन्या झाल्या, ज्या सर्वत्र प्रसिद्ध झाल्या. क्रौंचीने घुबडांना जन्म दिला, भासीने भास पक्ष्यांना जन्म दिला..." अशा प्रकारे त्या गृध्राने आपली वंशावळ आणि जन्मकथा रामाला सांगितली. इथे या भागाचा चौदावा सर्ग संपतो, असे वाल्मीकि रामायणाच्या अरण्यकांडातील या अध्यायाचा समारोप आहे.