सीतेच्या स्वयंबराची कथा ऐकण्याची इच्छा अनसूयेला झाली. तिने प्रेमाने विचारले, "सीते, मी ऐकले आहे की या तेजस्वी राघवाने तुला स्वयंबरात जिंकले. मला ती गोष्ट सविस्तर ऐकायची आहे; कृपया मला तुझ्या अनुभवातून सांग." असे विचारल्यावर, सीता त्या धर्मनिष्ठ अनसूयेला म्हणाली, "ऐक." आणि तिने आपली कथा सांगायला सुरुवात केली. मिथिलाचा पराक्रमी राजा जनक, धर्मनिष्ठ होता आणि क्षत्रिय धर्म व न्यायाने राज्य करत असे. एकदा स्वतःच्या हाताने शेत नांगरताना, पृथ्वी फोडून मी, म्हणजेच राजकन्या, प्रकट झाले, असे सांगितले जाते. मातीने माखलेली आणि ढेकळे उधळण्यात मग्न असलेली मला पाहून राजा जनक आश्चर्यचकित झाला. त्याला अपत्य नव्हते, पण प्रेमाने त्याने मला मांडीवर घेतले आणि "ही माझी मुलगी आहे," असे म्हणत माझ्यावर अपार प्रेम केले. त्याच वेळी, आकाशातून मानवी नसलेला एक आवाज आला—"हे राजा, तसेच आहे; धर्माने ती तुझी कन्या आहे." माझ्या या प्राप्तीमुळे, धर्मनिष्ठ मिथिलाधिपती जनक अत्यंत आनंदित झाला आणि मोठे ऐश्वर्य मिळवले. मला त्या श्रेष्ठ वृद्ध देवीकडे, जी सत्कर्म करणारी होती, दिले गेले; तिच्या स्नेहाने आणि मातृवत वागणुकीने मला मोठा मान आणि जिव्हाळा मिळाला. माझे वय विवाहयोग्य झालेले पाहून, माझ्या वडिलांना धनहानी आणि इतर संकटांमुळे चिंता वाटू लागली. या जगात, कन्येचा विवाह न झाल्यास, ती श्रेष्ठ असो वा कनिष्ठ, तिच्या वडिलांना—इंद्रासारखे सामर्थ्यवान असले तरी—मानहानीला सामोरे जावे लागते. ही मानहानी जवळ येताना पाहून, राजा चिंतेने ग्रासला आणि मार्ग सापडेनासा झाला, जणू पोहणारा काठ गाठू शकत नाही. माझा जन्म स्त्रीकडून झालेला नाही हे जाणून, राजा विचार करू लागला, पण राजांमध्ये मला योग्य असा वर सापडला नाही. अखेर, बुद्धिमान जनकाने ठरवले—"मी माझ्या मुलीसाठी स्वयंबर आयोजित करीन." त्याच्या महायज्ञात, वरुणाने आनंदाने त्याला एक दिव्य धनुष्य आणि अक्षय बाणांचे दोन तूण दिले. ते धनुष्य इतके जड होते की, पुरुषांच्या प्रयत्नांनीही ते हलवता येत नव्हते; राजे ते वाकवू शकले नाहीत, स्वप्नातही नाही. हे धनुष्य मिळाल्यावर, माझ्या सत्यप्रिय वडिलांनी सर्व राजांसमोर जाहीर केले, "जो हे धनुष्य उचलून ते प्रत्यंचा चढवेल, त्यालाच माझी कन्या पत्नी म्हणून मिळेल—यात शंका नाही." ते उत्तम, पर्वतासारखे धनुष्य पाहून, राजे वंदन करून ते उचलता न आल्याने परत गेले. खूप काळानंतर, तेजस्वी राघव—राम—विश्वामित्रांसह, आणि त्याचा धैर्यवान, सत्यनिष्ठ भाऊ लक्ष्मण, यज्ञ पाहण्यासाठी आले. तेथे, विश्वामित्रांनी, जे माझ्या वडिलांचा सन्मान करत होते, माझ्या वडिलांना राम-लक्ष्मणांची ओळख करून दिली. "हे दशरथपुत्र या धनुष्याचे दर्शन घेऊ इच्छितात; रामाला हे दिव्य धनुष्य दाखवा," असे विश्वामित्रांनी सांगितले. मग, माझ्या वडिलांनी धनुष्य आणले. क्षणभरातच, पराक्रमी रामाने ते धनुष्य वाकवले. त्याने वेगाने आणि सामर्थ्याने प्रत्यंचा चढवली. मग, जसा त्याने जोरात धनुष्य ओढले, ते दोन तुकड्यांत तुटले; त्याचा आवाज आकाशातून पडणाऱ्या वज्रासारखा भीषण होता. मग, माझ्या वडिलांनी, प्रतिज्ञेप्रमाणे, मला रामाला देण्याचा निश्चय केला आणि पाण्याचा कलश उचलला. पण त्या वेळी, रामाने त्याचे वडील—अयोध्येचे अधिपती—दशरथ यांची इच्छा माहित नसल्याने, स्वीकृती दिली नाही. नंतर, माझ्या वृद्ध सासऱ्याशी संवाद साधून, माझ्या वडिलांनी मला रामाला दिले, जो स्वस्वरूप जाणणारा होता. माझी सुंदर आणि सद्गुणी लहान बहीण उर्मिला हिलाही, माझ्या वडिलांनी स्वतःच लक्ष्मणाला पत्नी म्हणून दिले. अशा प्रकारे, त्या स्वयंबरात मला रामाला दिले गेले, आणि मी धर्मनिष्ठपणे माझ्या बलाढ्य पतीची सेवा करते. ही कथा सांगून सीता थांबली. या प्राचीन आणि पवित्र वाल्मीकीकृत रामायणातील, तेजस्वी अयोध्याकांडातील एकशे अठरावा सर्ग येथे संपतो. सीतेची ही अद्भुत कथा ऐकून, धर्मज्ञ अनसूया तिने सीतेला आपुलकीने मिठीत घेतले आणि तिच्या कपाळावर प्रेमाने चुंबन दिले. "तुझे शब्द स्वच्छ, सुंदर आणि मधुर होते; तू स्वयंबराची सर्व हकीकत सांगितलीस, गोड बोलणाऱ्या सीते, आणि तुझी गोष्ट ऐकून मला अपार आनंद झाला," असे ती म्हणाली. दरम्यान, तेजस्वी सूर्यास्त झाला आणि मंगलमय रात्र आली; संध्याकाळच्या वेळी, दिवसभर अन्न शोधणारे पक्षी आता झोपेसाठी घरट्याकडे परतताना त्यांचे आवाज ऐकू येऊ लागले. आश्रमातील ऋषी, स्नान करून ओले वस्त्र घालून, जलपात्रे हातात घेऊन एकत्र जमले. तेव्हा, विधिपूर्वक अग्नित होम दिल्यावर, वाऱ्याने हालणाऱ्या धुराचा रंग कबुतराच्या शरीरासारखा लाल दिसू लागला. आजूबाजूला झाडे जरी पानांनी विरळ असली, तरी दाट झाली होती; या दूरच्या वनात दिशाही अस्पष्ट झाल्या. रात्र झाली होती—जंगली प्राणी स्नानस्थळी निजले, आणि रात्रिचर सर्वत्र संचारू लागले. सीते, आता आकाशात चांदण्यांनी सजलेली रात्र पूर्णपणे पसरली होती; चंद्र आपल्या शीत प्रकाशाच्या आवरणात लपेटलेला, आकाशात दिसू लागला.