चित्रकूट पर्वताच्या भव्य आणि सुंदर परिसरात राम, सीता आणि लक्ष्मण यांचा प्रवास सुरू आहे. या पर्वताच्या शिखरांमध्ये काही शिखरे चांदीसारखी चमकत आहेत, काही ताज्या रक्तासारखी लाल आहेत, काही पिवळ्या किंवा गडद केशरी रंगाची आहेत, तर काही रत्नांच्या तेजाने झळाळत आहेत. काही भाग फुलांसारखे, सूर्यप्रकाशासारखे किंवा केतकीच्या फुलांसारखे उजळले आहेत, तर काही अग्नीच्या प्रकाशात चमकत आहेत. पर्वताच्या या भूमी सर्व प्रकारच्या खनिजांनी सजलेली आहे. या पर्वतावर विविध प्रकारचे हरण, वन्य प्राणी, वाघ, अस्वल आणि अनेक वृक्ष आहेत. तिथे निरुपद्रवी जीवांची वस्ती आहे, आणि पक्ष्यांचे थवे पर्वताला शोभा देतात. हा पर्वत आंबा, जांभूळ, असन, लोढ्र, प्रियाळ, फणस, धवा, अंकोला, भव्यातिनिश, बेल, टिंडूक आणि बांबूच्या झाडांनी आच्छादित आहे. तसेच काश्मर्य, अरिष्ट, वरुण, मधूका, तिलक, बडरी, आवळा, नीप, वेत्र, धन्वन आणि बिजक वृक्षही आहेत. फुलांनी आणि फळांनी भरलेल्या, सुखद सावली देणाऱ्या अशा वृक्षांनी पर्वत सजला आहे. पर्वताच्या रम्य उतारांवर अद्भुत आणि विस्मयकारक किन्नर, ज्ञानी लोक, जोड्यांमध्ये आनंदाने रमलेले दिसतात. झाडांच्या फांद्यांवर तलवारी लटकलेल्या आहेत आणि सुंदर वस्त्रे झळकत आहेत; हे विद्यााधर स्त्रियांचे मोहक क्रीडास्थान आहे. पर्वतावर ठिकठिकाणी धबधबे, झरे आणि प्रवाह वाहत आहेत, त्यामुळे पर्वत जणू सुवासिक गजासारखा चमकत आहे. पर्वताची वाऱ्याने फुलांचा सुगंध पसरतो आणि त्याने मन प्रसन्न होते. येथे कित्येक शरद ऋतू मी तुझ्या आणि लक्ष्मणाच्या सोबत राहिलो तरी दुःख मला ग्रासणार नाही, असे राम म्हणतो. या पर्वतावर विविध फुलं, फळं आणि पक्ष्यांनी भरलेले अनेक शिखरे आहेत, आणि त्यात मला आनंद मिळतो. वनवासामुळे मला दोन फल मिळाले: पित्याचे कर्तव्य पूर्ण केले आणि भरताला प्रिय असं कार्य केलं. वैदेही, तू माझ्यासोबत चित्रकूटावर विविध जीवनरूप पाहून, मन, वाणी आणि शरीरावर संयम ठेवून आनंद अनुभवतेस का? राजर्षींनी पूर्वी अमरत्व याच गोष्टीत मानलं: माझ्या पूर्वजांनी मृत्यूपश्चात आध्यात्मिक हेतूने वनवास स्वीकारला होता. पर्वताच्या विस्तीर्ण शिलांमध्ये शेकडो रंग आहेत—निळा, पिवळा, पांढरा आणि लाल. रात्री पर्वतावर हजारो औषधी वनस्पती स्वतःच्या प्रकाशाने चमकतात, जणू पवित्र अग्नीच्या ज्वाळा आहेत. पर्वताचा काही भाग निवासस्थानासारखा, काही भाग बागेसारखा, आणि काही भाग जणू एकच मोठा शिला आहे. चित्रकूट जणू पृथ्वी फाडून बाहेर आले आहे; त्याचे शिखर सर्वत्र आणि सर्व दिशांना शुभ्र दिसते. प्रेमींच्या शय्या कुंठ, पुन्नाग, अशोक आणि भुर्जाच्या पानांनी झाकलेल्या आहेत आणि कमळाच्या पाकळ्यांनी सजवलेल्या आहेत. प्रेमींच्या फेकलेल्या, तुडवलेल्या कमळमाळा आणि विविध फळं सर्वत्र विखुरलेली आहेत. चित्रकूट पर्वत, मूळ, फळं आणि पाण्याने समृद्ध, उत्तरेकडील कुरु देशातील देवांच्या कमळांनी भरलेल्या सरोवरांपेक्षा श्रेष्ठ आहे. हे सुंदर सीते, मी तुझ्या आणि लक्ष्मणाच्या सोबत, उच्चतम संयम आणि धर्मपालनात आनंदाने हा काळ घालवेन. या प्रकारे वाल्मिकी ऋषीने महाकाव्य रामायणातील अयोध्या कांडातील चौ94व्या सर्गाचा समारोप केला. यानंतर, राम कोसलाधिपती, पर्वतावरून उतरून मैथिली सीतेला मंदाकिनी नदी दाखवतो, जिचे पाणी स्वच्छ आणि सुंदर आहे. कमळासारख्या डोळ्यांचा राम, विदेह राजाच्या कन्येला, चंद्रासारख्या मुखवाली सीतेला म्हणतो: "मंदाकिनी नदी पाहा, विविध वाळवंटांनी, हंस आणि बगळ्यांनी, कमळांनी शोभलेली आहे." ती नदी सर्व बाजूंनी फुलं आणि फळं-bearing झाडांनी वेढलेली आहे, जणू राजांचा कमळ तलाव आहे. आता, हरणांच्या कळपांमुळे नदीच्या घाटांवरील पाणी गढूळ झाले आहे, आणि ते मला आनंद देत आहे. योग्य वेळी, जटा आणि मृगचर्म धारण केलेले, वल्कल परिधान केलेले ऋषी मंदाकिनी नदीत प्रवेश करतात. हे महान ऋषी, व्रतस्थ, हात वर करून सूर्याची पूजा करतात. पर्वताच्या शिखरांना वाऱ्यामुळे हलल्यासारखे वाटते, जणू पर्वत नाचतो आहे, आणि झाडांची फुलं आणि पानं मंदाकिनीमध्ये पडत आहेत. मंदाकिनी नदी कधी दागिन्यांच्या माळेसारखी चमकत आहे, कधी वाळवंटांनी सजली आहे, आणि काही ठिकाणी सिद्ध पुरुषांनी भरलेली आहे. फुलांचे ढीग वाऱ्यामुळे विखुरलेले आहेत, आणि विविध जलचर प्राणी पाण्यात पोहत आहेत. 'रथांग-आवाहक' म्हणून ओळखले जाणारे द्विज ऋषी, गोड गाणी गात नदीच्या किनाऱ्यावर येतात. चित्रकूट आणि मंदाकिनीचे दर्शन, तुझ्या सोबत असल्यामुळे, मला नगरापेक्षा अधिक आनंददायक वाटते. चल, आपण दोघेही या नेहमी हलत्या, सिद्ध पुरुषांनी शुद्ध केलेल्या, तप, संयम आणि शांतीने युक्त पाण्यात प्रवेश करूया. हे सीते, तू मित्रासारखी मंदाकिनी नदीत प्रवेश कर, कमळ आणि जललिल्या बुडव, सुंदर स्त्री. हे देवी, या पर्वताला नेहमी अयोध्याच समज, आणि या नदीला सरयूच समज, जसे नगरातील लोक करतात. धर्मनिष्ठ लक्ष्मण माझ्या आज्ञेचे पालन करतो, आणि तू, वैदेही, मला साथ देतोस; तुम्हा दोघांनी मला आनंद मिळतो.