भरत आणि त्यांच्या सैन्याने जेव्हा त्या पर्वतावर पोहोचले, तेव्हा त्यांनी आजूबाजूला पाहिलं. जर ते दोन सिंहासारखे राजकुमार येथे नाहीत, तर इथे जे आहेत, ते नक्कीच रामासारखे दिसणारे तपस्वी असावेत, असं भरत मनाशी म्हणाले. सर्व लोकांनी या विचाराचं समर्थन केलं आणि मग शत्रूंचा संहार करणारा भरत संपूर्ण सैन्याला म्हणाला, "तुम्ही सर्व इथेच थांबा; कोणीही पुढे जाऊ नका. मी एकटा, सुमंत्र आणि आमचे पूज्य गुरु यांच्यासोबत पुढे जाईन." भरताच्या या आज्ञेनंतर सर्वजण त्या जागी थांबले आणि भरत ज्या दिशेने धूर उठत होता तिकडे नजर लावून पाहू लागले. भरताने सैन्याला थांबवलं, आणि धूर जिथून येत होता, तिकडे त्यांचं लक्ष केंद्रित केलं. सैन्याच्या मनात आनंद भरला, कारण आता त्यांना आपल्या प्रिय रामाशी भेट होणार असल्याची खात्री वाटू लागली. दुसरीकडे, राम, लक्ष्मण आणि सीता चिरकाल त्या पर्वतावर राहत होते, जो वनराई आणि डोंगरांमध्ये अतिशय प्रिय होता. राम आपल्या मनात वैदेहीच्या आठवणींनी आणि निसर्गसौंदर्याने रंगून गेले होते. रामाने आपल्या पत्नीला, वैदेहीला, अद्भुत अशा चित्रकूट पर्वताचे सौंदर्य दाखवले, अगदी इंद्राने शचीला अमरावती दाखवावी तसं. "हे सुमधुर वागणाऱ्या सीते," राम म्हणाले, "राज्याचा गमावणं किंवा मित्रांपासून दूर राहणं हे काहीच मला त्रास देत नाही, कारण हा रमणीय पर्वत माझ्या मनाला समाधान देतो. पहा, हा पर्वत विविध रंगी आणि जातीच्या पक्ष्यांनी सजलेला आहे. त्याच्या शिखरांनी आकाशाला भेदलं आहे, आणि ते विविध खनिजांनी सुशोभित आहेत. काही शिखरं चांदीसारखी, काही ताज्या रक्तासारखी, काही पिवळी, काही कुसुमलाल आणि काही मौल्यवान रत्नांसारखी चमकत आहेत. या पर्वतावर काही भाग फुलांसारखे, काही सूर्यप्रकाशासारखे, काही केतकीच्या फुलांसारखे चमकत आहेत, आणि काही भाग अग्नीच्या तेजाने उजळले आहेत. या पर्वतावर अनेक प्रकारचे हरण, वन्य प्राणी, वाघ, अस्वल, आणि विविध झाडांनी वेढलेलं आहे; निरुपद्रवी प्राणी आणि पक्ष्यांच्या थव्यांनी हे पर्वत उजळले आहेत. आंबा, जांभूळ, असण, लोध्र, प्रियाळ, फणस, धव, अंकोल, भव्यातिनिश, बेल, तिंडूळ, बांबू अशा असंख्य वृक्षांनी हा पर्वत नटलेला आहे. काश्मर, अरिष्ट, वरुण, मधूक, तिलक, बोर, आवळा, नीप, वेत्र, धन्वन, बीजक अशा झाडांनीही हा पर्वत शोभला आहे. फुलांनी आणि फळांनी डवरलेली, आल्हाददायक सावली देणारी ही पर्वतश्रेणी फारच मोहक आहे. या रम्य उतारावर, सीते, पाहा, हे अद्भुत आणि मनोहर किन्नर जोडपी, एकत्रितपणे आनंद लुटत आहेत. झाडांच्या फांद्यांवर लटकणारी तलवारी आणि शोभिवंत वस्त्रं पाहा—ही विद्यााधर स्त्रियांची रमणीय क्रीडास्थाने आहेत. इथे धबधबे, झरे आणि ओढे सर्वत्र वाहत आहेत, त्यामुळे हा पर्वत जणू सुगंधी मदाने ओतप्रोत असलेल्या हत्तीप्रमाणे शोभतो. विविध फुलांच्या सुगंधाने भरलेला वारा इथे येतो आणि मनाला आनंद देतो—अशा वातावरणात कोण आनंदी होणार नाही? सीते, जर मी इथे तुझ्यासोबत आणि लक्ष्मणासोबत अनेक वर्षे राहिलो, तर कोणताही दु:ख मला स्पर्श करणार नाही. या फुलांनी आणि फळांनी समृद्ध, विविध पक्ष्यांनी गजबजलेल्या, आणि विविध शिखरांनी सजलेल्या पर्वतावर मला मोठा आनंद मिळतो. या वनवासामुळे मला दोन मोठे लाभ मिळाले—मी वडिलांचं ऋण फेडलं आणि भरताला प्रिय असं केलं. वैदेही, तुलाही माझ्यासोबत या चित्रकूटावर, या विविध जीवनरूपांचं दर्शन घेता आनंद मिळतो ना? पूर्वीच्या राजर्षींनीही असेच सांगितले आहे की, जीवनानंतरचे श्रेयस मिळवण्यासाठी त्यांनी वनवास पत्करला होता. या पर्वताच्या शेकडो रुंद खडकांवर निळ्या, पिवळ्या, पांढऱ्या, लाल अशा रंगांचा झगमगाट आहे. रात्रीच्या वेळी, या पर्वतावर हजारो औषधी वनस्पती स्वतःच्या प्रकाशाने तेजाळतात, जणू पवित्र अग्नीच्या ज्वाळा. या पर्वताचे काही भाग घरांसारखे, काही बागांसारखे, तर काही एकाच दगडाचा बनलेले भासतात. चित्रकूट जणू पृथ्वी फाडून वर आलेला आहे, त्याचं शुभ्र शिखर सर्व दिशांना दिसतं. पाहा, कुस्ठ, पन्नाग, अशोक, भुर्ज यांच्या पानांनी आणि कमळांच्या पाकळ्यांनी सजवलेली प्रियकरांची शय्याही इथे दिसतात. आणि हे पहा, सुंदर सीते, प्रियकरांनी परिधान केलेल्या, तुडवलेल्या आणि टाकलेल्या कमळांच्या माळा, विविध फळंही विखुरलेली आहेत. हा चित्रकूट पर्वत, मूळं, फळं आणि पाण्याने समृद्ध आहे, आणि देवलोकातील उत्तरेकडील कुरुंच्या कमळविहारी सरोवरांपेक्षाही श्रेष्ठ आहे. हे सुंदर सीते, मी हा काळ तुझ्यासोबत आणि लक्ष्मणासोबत, धर्माचरणात आणि संयमात राहून, आनंदाने घालवीन. यानंतर, रामाने सीतेला पर्वतावरून खाली उतरवून सुंदर मंदाकिनी नदी दाखवली, जिचं पाणी स्वच्छ आणि निर्मळ होतं. कमळासारख्या डोळ्यांचा राम, जनकनंदिनी सीतेला म्हणाले, "पहा, मंदाकिनी नदी किती सुंदर आहे! विविध वाळवंटांनी सजलेली, हंस, बगळे आणि कमळांनी नटलेली ही नदी मनाला मोहवते. पाहा, सर्व बाजूंनी फुलांनी आणि फळांनी भरलेल्या झाडांनी वेढलेली आहे, जणू राजाधिराजाच्या कमळविहारी सरोवरासारखी शोभते. मृगांच्या कळपांनी पाणवठ्याजवळ पाणी गढूळ केलं आहे, पण ते दृश्य मला अतिशय आनंद देतं. योग्य वेळी, जटा आणि मृगचर्म धारण केलेले, वल्कल परिधान केलेले ऋषीही मंदाकिनी नदीत स्नान करतात, हे मला फार प्रिय आहे." अशा प्रकारे, रामाने सीतेला चित्रकूट पर्वत आणि मंदाकिनी नदीचे अद्भुत सौंदर्य अनुभवायला दिले, आणि त्याच्या मनात वनवासातही शांतता व समाधान नांदत राहिलं.