भरत आणि त्याचे सैन्य चित्रीकूटाच्या परिसरात येतात. भरताला हे स्थान अतिशय मोहक वाटते; हे स्पष्टपणे तपस्वींचे निवासस्थान आहे, जणू काही स्वर्गाच्या वाटेसारखेच. जंगलात अनेक हरणे त्यांच्या जोडीदारांसह दिसतात, त्यांचे रूप सुंदर आहे आणि जणू काही फुलांनी सजलेले आहेत. भरत म्हणतो, "सर्व सैन्याने जंगलात शोध घ्या, जेणेकरून राम आणि लक्ष्मण या दोन सिंहासारख्या पुरुषांचा शोध लागेल." भरताचे शब्द ऐकून, शस्त्र घेऊन योद्धे त्या जंगलात प्रवेश करतात आणि तिथे धूर उठताना पाहतात. धूराचा स्तंभ पाहून, ते भरताला सांगतात, "जिथे लोक नाहीत, तिथे अग्नी होत नाही; निश्चितच राघव येथे आहेत." आणि जर राम आणि लक्ष्मण येथे नसतील, तर जे रामासारखे दिसतात, ते तपस्वी असतील, असेही ते म्हणतात. सर्वांची अनुमती मिळाल्यावर, भरत, शत्रूंचा संहार करणारा, संपूर्ण सैन्याला सांगतो, "सर्वजण येथेच थांबा; कोणीही पुढे जाऊ नये. मी, सुमंत्र आणि पूज्य गुरु यांच्यासह पुढे जाईन." भरताच्या आज्ञेप्रमाणे, सर्वजण चारही दिशांना थांबतात, आणि भरत धूर उठणाऱ्या ठिकाणी नजर लावतो. सेना, भरताच्या ठिकाणी थांबलेली आणि धूराकडे पाहणारी, लवकरच आनंदित होते, कारण त्यांना प्रिय रामाची भेट जवळ आली आहे, हे जाणवते. अयोध्या कांडातील वेल्मिकी रामायणाच्या तिर्याणव्या सर्गाचा येथे समारोप होतो. या दरम्यान, राम, जो दीर्घकाळ पर्वतावर राहिला आहे, वन आणि डोंगरांना प्रिय असलेल्या त्या ठिकाणी, वैदेहीच्या प्रेमासाठी आणि स्वतःच्या मनाच्या आकर्षणासाठी तिथेच राहतो. दशरथपुत्र राम, आपल्या पत्नीला चित्रीकूट पर्वताचे अद्भुत सौंदर्य दाखवतो, जणू इंद्राने शचीला देवांच्या नगरीचे दर्शन दिले. "हे सौम्ये," राम म्हणतो, "राज्य गमावले किंवा मित्रांपासून दूर झाले, तरीही या रम्य पर्वताचे दर्शन घेताना माझ्या मनाला कष्ट होत नाही." तो सीतेला दाखवतो, "पहा, हा पर्वत विविध पक्ष्यांच्या झुंडींनी सजलेला आहे, त्याचे शिखर आकाशाला भिडले आहे आणि ते खनिजांनी सजलेले आहेत. काही शिखरे चांदीसारखी, काही ताज्या रक्तासारखी, काही पिवळी किंवा लाल, तर काही रत्नांच्या तेजाने झळकतात. काही भाग फुलांसारखे, सूर्यप्रकाशासारखे किंवा केतकाच्या फुलांसारखे चमकतात; काही अग्नीच्या तेजाने झळकतात; हे सर्व पर्वताचे भाग खनिजांनी सजलेले आहेत." राम पुढे म्हणतो, "हा पर्वत विविध हरणे, वन्य पशू, वाघ, अस्वल आणि वृक्षांनी भरलेला आहे, आणि निरुपद्रवी प्राण्यांनी व पक्ष्यांच्या झुंडीने शोभतो आहे. येथे आंबा, जांभूळ, असना, लोढ्रा, प्रियाळ, फणस, धवा, अंकोला, भाव्यतिनिशा, बेल, तिंडू आणि बांबू वृक्ष आहेत. तसेच काश्मर्य, अरिष्ट, वरुण, मधूक, तिलक, बदरी, आवळा, नीप, वेत्र, धन्वना आणि बीजक वृक्षही आहेत." "फुलांनी आणि फळांनी सजलेले, रम्य छायांनी आच्छादित, हा पर्वत सौंदर्याने फुलतो. पर्वताच्या सुंदर उतारांवर, हे सौम्ये, हे अद्भुत, आश्चर्यकारक किन्नर जोड्या दिसतात, ते आनंदाने एकत्र आहेत. शाखांवर तलवारी लटकलेली आणि भव्य वस्त्रही दिसतात—हे विद्याधर स्त्रियांचे मोहक क्रीडास्थान आहे. धबधबे, झरे आणि प्रवाह इथे-तिथे वाहतात; पर्वत जणू सुवासिक मदाचा उत्सर्जन करणारा हत्ती आहे." "पर्वताच्या वाऱ्यात विविध फुलांचा सुवास आहे, तो मनाला आनंद देतो—कोण आनंदित होणार नाही? हे निर्दोषे, जर मी येथे अनेक शरद ऋतू तुझ्यासह आणि लक्ष्मणासह राहिलो, तर दुःख मला व्यापणार नाही. हा रम्य पर्वत, फुलांनी आणि फळांनी भरलेला, विविध पक्ष्यांनी आणि शिखरांनी सजलेला, मला आनंद देतो, हे सुंदरे." "वनवासामुळे मला दोन फल मिळाले: मी वडिलांची आज्ञा पाळली, आणि भरताचा मनःपूर्वक आदर केला. वैदेही, तुला येथे, चित्रीकूटावर, माझ्यासह, विविध जीवांचे दर्शन घेताना, मन, वाणी आणि शरीर संयमित ठेवताना आनंद मिळतो का?" "राजर्षी म्हणाले आहेत, की हेच अमरत्व आहे; माझ्या पूर्वजांनी मृत्यूनंतर आध्यात्मिक उद्देशासाठी वनवास घेतला होता. पर्वताच्या विस्तीर्ण शिलांवर शेकडो रंग आहेत—निळे, पिवळे, पांढरे, लाल. रात्री, पर्वतावर हजारो वनौषधी स्वतःच्या प्रकाशाने झळकतात, जणू पवित्र अग्नीच्या ज्वाळा." "काही पर्वताचे भाग निवासस्थानासारखे, काही बागांसारखे, काही एकच खडक असल्यासारखे दिसतात, हे सुंदरे. जणू चित्रीकूट पृथ्वीला फाडून बाहेर आला आहे; त्याचे शिखर सर्वत्र, सर्व दिशांना शुभ आहे." "पहा, प्रियजनांचे शय्यास्थान कुंठ, पुन्नाग, अशोक आणि भुर्ज वृक्षांच्या पानांनी आच्छादित आहे, आणि कमळाच्या पाकळ्यांनी सजले आहे. हे सुंदरे, कमळांच्या माळा, प्रेमिकांनी चुरडून फेकलेल्या, आणि विविध फळे विखुरलेली दिसतात." "चित्रीकूट पर्वत, मूळ, फळ आणि जलाने समृद्ध, देवांच्या निवासस्थान असलेल्या उत्तर कुरूंच्या कमळांनी भरलेल्या सरोवरांपेक्षा श्रेष्ठ आहे. हे सुंदरे, मी हा काळ तुझ्यासह, सीते, आणि लक्ष्मणासह, धर्माचा आदर्श जपून, उच्च संयमात रम्य आनंदात घालवेन." अयोध्या कांडातील वेल्मिकी रामायणाच्या चौ94व्या सर्गाचा येथे समारोप होतो. यानंतर, राम पर्वतावरून उतरतो आणि कोसलांचा स्वामी मैथिलीला मंदाकिनी नदीचे सुंदर, निर्मळ जल दाखवतो.