धर्मनिष्ठ दशरथपुत्र भरत अत्यंत प्रसन्न मनाने, आपल्या विशाल व गर्जन करणाऱ्या चौफेर सैन्याने वेढलेला, पुढे मार्गस्थ झाला. भरताची ही सामर्थ्यशाली सेना, जणू समुद्राच्या लाटांसारखी, पृथ्वीला व्यापून गेली होती, जशी पावसाळ्यात आकाशावर काळे ढग पसरतात. या दृश्यावरून, खूप वेळ उलटून गेला असावा, असे स्पष्ट होते. दूरचा प्रवास झाल्याने, त्यांच्या वाहनांनाही थकवा जाणवू लागला होता. तेव्हा तेजस्वी भरताने, आपल्या श्रेष्ठ सल्लागार वसिष्ठ ऋषींना उद्देशून म्हणाला, “दिसणाऱ्या चिन्हांवरून आणि मी ऐकलेले वर्णन लक्षात घेता, आपण त्या स्थळी पोहोचलो आहोत, ज्याचे वर्णन भारद्वाज ऋषींनी केले होते. हे बघा, समोर चित्रकूट पर्वत आहे, इथे मंदाकिनी नदी वाहते आणि दूरवर तो घनदाट, पावसाळ्यातील काळ्या ढगासारखा वन दिसत आहे. चित्रकूट पर्वताच्या रम्य उतारांवर माझे गजराज, जे स्वतःही पर्वतासारखे विशाल आहेत, चालत आहेत. पर्वतावरील हे वृक्ष आपली फुले गाळत आहेत, जसे उन्हाचा पराभव झाल्यावर पावसाळ्यात ढग पाणी सोडतात. शत्रुघ्ना, हे बघ, हे पर्वतप्रदेश किन्नरांनी गजबजलेले आहे, सर्वत्र हरणांनी वेढलेले, जणू समुद्र मकरांनी वेढलेला असावा. हे हरणांचे कळप, जे अतिशय वेगाने धावत आहेत, वाऱ्याने पावसाळ्याच्या आकाशात विखुरलेल्या ढगांच्या रांगा जशा दिसतात, तसे शोभून दिसतात. ते त्यांच्या डोक्यावर सुगंधी फुलांचे हार घालतात, जसे दक्षिणेकडील लोक तेजस्वी, मेघासारख्या फळांनी स्वतःला सजवतात. हे वन, जे पूर्वी भयप्रद व नीरव वाटत होते, आता मला अयोध्येसारखे गजबजलेले वाटते. घोड्यांच्या टापांनी उडणारी धूळ आकाश व्यापते आणि वारा ती झपाट्याने पसरवतो, जणू माझ्यावर उपकार करत आहे. शत्रुघ्ना, बघ, या घोड्यांनी ओढलेल्या रथांना आणि कुशल सारथ्यांनी चालवलेल्या, जे जंगलातून वेगाने जात आहेत. तेथे हे सुंदर, भयभीत मोर झपाट्याने झाडांच्या आडोशात शिरत आहेत. हे स्थळ मला अत्यंत मनोहारी वाटते; निश्चितच हे ऋषिमुनींचे निवासस्थान असावे, जणू स्वर्गमार्गच आहे. येथे अनेक हरणे, त्यांच्या जोडीदारांसह, वनात फिरताना दिसतात, सुंदर आकृतीची आणि फुलांनी अलंकृत असल्यासारखी. आता, या वीरांनी वनात जाऊन शोध घ्यावा, जेणेकरून ते दोन सिंहासारखे पुरुष, राम आणि लक्ष्मण, सापडतील. भरताचे हे शब्द ऐकून, शस्त्रधारी वीर त्या वनात शिरले आणि तेथे धुराचे लोट उठताना दिसले. तो धुराचा स्तंभ पाहून, त्यांनी भरताला सांगितले, “जिथे लोक नाहीत, तिथे अग्नी होत नाही; नक्कीच रघुवंशी येथेच असावेत.” जर ते दोन सिंहासारखे राजकुमार इथे नसतील, तर मला वाटते, रामासारखे दिसणारे ऋषी येथे वास्तव्य करत असावेत. सर्वांनी मान्य केलेल्या या शब्दांवर भरत, जो शत्रूंचा संहार करणारा आहे, संपूर्ण सैन्याला संबोधित करून म्हणाला, “तुम्ही सर्व इथेच थांबा; कोणीही पुढे जाऊ नये. मी एकटाच, सुमंत्र आणि पूज्य गुरुजींसह पुढे जाईन.” भरताच्या या आज्ञेने सर्व जण सर्व दिशांना थांबले आणि भरताने आपली नजर धुराच्या दिशेला खिळवली. त्या ठिकाणी भरताने सैन्य थांबवले आणि पुढे धुर दिसत असतानाच, सर्वांच्या मनात आनंद संचारला, कारण आता आपल्या प्रिय रामाशी भेट होणार, याची खात्री पटली. इतक्यात, चित्रकूट पर्वतावर, जो वनराय आणि डोंगरांना प्रिय होता, राम दीर्घकाळ राहिला. त्याचे मन सीतेच्या आठवणींमध्ये गुंतले होते आणि तो त्या रम्य स्थळी निवास करत होता. नंतर दशरथपुत्र रामाने आपल्या प्रियतमे सीतेला चित्रकूट पर्वताचे अद्भुत सौंदर्य दाखवले, जसे इंद्राने शचीला स्वर्गनगरी दाखवली असावी. “मृदु स्वभावाच्या सीते, राज्याचा गमावणे किंवा मित्रांपासून दुरावा, हे काहीच मला या रम्य पर्वतावर असताना त्रास देत नाही,” असे रामाने सांगितले. “हे बघ, हा पर्वत विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी सजलेला आहे, त्याचे शिखर आकाशाला भिडलेले असून, विविध खनिजांनी अलंकृत आहे. काही शिखरे चांदीसारखी, काही ताज्या रक्तासारखी, काही पिवळी, काही कडूळ किंवा माणिकांसारखी तेजस्वी दिसतात. काही भाग फुलांसारखे, सूर्यप्रकाशासारखे किंवा केतकीच्या फुलांसारखे चमकतात, काही अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तेजस्वी आहेत; हे सर्व पर्वतराजाचे प्रदेश विविध खनिजांनी सजलेले आहेत. या पर्वतात अनेक हरणे, वन्य प्राणी, वाघ, रानडुक्करे, असंख्य वृक्ष, आणि निरुपद्रवी प्राणी आहेत, आणि पक्ष्यांच्या थव्यांनी तो उजळून निघाला आहे. येथे आंबा, जांभूळ, असन, लोध्र, प्रियाळ, फणस, धव, अंकोल, भव्यतिनिश, बेल, तेंदू आणि बांबू यासारखी झाडे आहेत. तसेच काश्मर्य, अरिष्ट, वरुण, मधूक, तिलक, बोर, आवळा, नीप, वेत्र, धन्वन, बीजक ही झाडेही येथे आहेत. अशा फुलांनी आणि फळांनी भरलेल्या, छायादायक वृक्षांनी हा पर्वत शोभून निघाला आहे. या सुंदर उतारांवर, सीते, बघ, हे अद्भुत आणि श्रेयस्कर किन्नर, विद्वान, जोडीने आनंद घेत आहेत. झाडांच्या फांद्यांवर लटकलेली शस्त्रे आणि सुंदर वस्त्रे दिसतात—या विद्यााधर स्त्रियांच्या रम्य क्रीडास्थळांचा भाग आहे. विविध जलप्रपात, झरे आणि ओढे येथे वाहतात, म्हणून हा पर्वत जणू सुगंधी मदाने न्हालेल्या हत्तीप्रमाणे तेजस्वी दिसतो. येथील वाऱ्याने विविध फुलांचा सुगंध वाहून आणतो, तो घ्राणेंद्रियाला आनंद देणारा आहे—अशा या पर्वतावर कोण आनंदी होणार नाही?” अशा प्रकारे, भरताच्या सैन्याचा चित्रकूटाच्या पायथ्याशी मुक्काम, आणि राम-सीतेचे पर्वताच्या सौंदर्यात रंगून जाणे, हे दोन्ही दृश्ये त्या रम्य चित्रकूट पर्वतावर एकत्र नांदत होती.