कौसल्याने, आपल्या मनात शास्त्रानुसार चालण्याची प्रार्थना केली आणि रामाबद्दल तिच्या मनाचा कधीही विरुद्ध वळण होऊ नये, अशी इच्छा व्यक्त केली. राम सत्यवादी आहे, गुणी लोकांमध्ये श्रेष्ठ आहे, आणि तिच्या मनाला त्याची पूर्ण मान्यता आहे. त्यानंतर कौसल्याने विचार केला, की ज्या व्यक्तीने तिच्या संमतीने काही पाप केले, त्याला सर्वात पापी सेवकासारखे पाठवले जावे; त्याने सूर्याला दूषित करावे किंवा झोपलेल्या गायीला पायाने मारावे—अशीच त्या व्यक्तीची अवस्था व्हावी. जर मालकाने आपल्या सेवकाकडून महान कार्य करून घेतले आणि नंतर त्याला निरुपयोगी मानले, तर ते अन्याय आहे; अशाच व्यक्तीला तिच्या संमतीने केलेल्या कृतीचे फळ मिळावे. राजा आपल्या प्रजेला आपल्या मुलांसारखे जपतो, आणि त्याला फसवणूक केली गेली, तर त्या फसवणूक करणाऱ्याला पाप लागावे. राजा कायदेशीर कर संकलन करूनही प्रजेला संरक्षण देत नाही, तर त्याच्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप त्या व्यक्तीला लागावे. यज्ञात तपस्वींना दान देण्याचे वचन दिले आणि मग फसवणूक करून ते दान न दिले, तर त्या व्यक्तीला तिच्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप लागावे. युद्धात हत्ती, घोडे, रथ आणि शस्त्रांनी भरलेले रणांगण असेल, तिथे धर्माचे पालन न करणाऱ्या व्यक्तीला तिच्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप लागावे. शास्त्राचा सूक्ष्म अर्थ, विद्वानाने सांगितलेला, तो वाईट प्रवृत्तीच्या व्यक्तीने नष्ट केला, तर त्या व्यक्तीला तिच्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप लागावे. राजेशाही वैभवात, चंद्र-सूर्याप्रमाणे चमकणाऱ्या, हातांनी अलंकारित व्यक्तीला त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पाहण्याचा अधिकार मिळू नये. निर्दयीपणे, दूध-भाताचा व्यर्थ आस्वाद घेणारा, वृद्धांचा अपमान करणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. गायीला पायाने स्पर्श करणारा, वृद्धांची निंदा करणारा, मित्राला फसवणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे फळ भोगावा. गुप्त दोष सार्वजनिकपणे उघड करणारा, वाईट मनाचा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. निष्क्रिय, कृतघ्न, आत्मत्यागी, लाज नसलेला, सर्व लोकांमध्ये द्वेषयुक्त, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे फळ भोगावा. घरात पत्नी, पुत्र, सेवकांनी वेढलेला असूनही, उत्तम अन्न एकटाच खाणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. योग्य पत्नी मिळवण्यात अपयशी, संतानरहित, धर्मकार्य साधण्यात असमर्थ, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे फळ भोगावा. आपल्या वंशाचा नाश पाहणारा, पत्नीमध्ये दुःखी, पूर्ण आयुष्य न मिळवणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. राजा, स्त्री, बालक, वृद्ध, किंवा सेवकाचा वध केल्याचे पाप त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे मिळावे. लाकूड, मध, मांस, लोखंड, विष अशा वस्तूंनी सेवकांना मदत करणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. युद्धात शत्रूला भय निर्माण करून पलायन करताना मारला जावा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. डोक्यावर कवटी घेऊन, फाटके कपडे घालून, भिक मागणारा, वेड्यासारखा भटकणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. मद्य, स्त्रिया, जुगार यांना आसक्त, काम आणि क्रोधाने ग्रस्त, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. मन धर्माकडे वळले तरी अधर्माचे पालन करणारा, अपात्रांना दान देणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. हजारो प्रकारच्या संपत्तीचे संचय केले, पण ते लुटारूंनी लुटले जावे, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. संध्याकाळच्या दोन्ही वेळा झोपणाऱ्याला जे पाप लागते, ते त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे मिळावे. पवित्र अग्निची सेवा न करणारा, गुरूच्या शय्येचे उल्लंघन करणारा, मित्राला फसवणारा—त्याला त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप मिळावे. देव, पितर, आई, वडील यांची सेवा न करणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे पापी ठरावा. आजच, सत्पुरुषांच्या लोकातून, त्यांच्या कीर्ती आणि धर्मकर्मातून, त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे झपाट्याने गळून जावा. आईची सेवा सोडून, निरर्थकपणे उभा राहणारा, दीर्घबाहु, विशाल छातीचा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. अनेक पुत्र असूनही, गरीब, ताप आणि रोगाने ग्रस्त, नेहमी दुःखी, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. सम, दुःखी, आशेने पाहणारे, याचक—यांना खोटे वचन देणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. नेहमी फसवणुकीत आनंद मानणारा, कठोर, निंदा करणारा, अपवित्र, राजाचा भय बाळगणारा, अधर्मात्मा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. स्नान केलेल्या, योग्य वेळी ग्रहणासाठी तयार असलेल्या सती पत्नीला धोका देणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. कायदेशीर पत्नीला सोडून, इतरांच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा, धर्मापासून मन वळलेला, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. ब्राह्मणाच्या वंशाचा नाश झाल्याचे पाप त्या संमतीने केलेल्या कृतीमुळे मिळावे. पाणी दूषित करणारा किंवा विष देणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. अपवित्र इंद्रियांनी ब्राह्मणासाठी केलेल्या पूजेला अडथळा आणणारा, वासरासाठी असलेल्या गायीचे दूध काढणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. पाणी उपलब्ध असतानाही तहानलेल्या व्यक्तीला फसवणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. इतर लोक योग्य मार्गासाठी वादविवाद करत असताना, त्यांच्या पापात सहभागी होणारा, त्या संमतीने केलेल्या कृतीचे पाप भोगावा. राजाच्या पत्नी कौसल्या, पती आणि पुत्रापासून वंचित, स्वतःला सांत्वना देण्याचा प्रयत्न करत होती; पण दुःखाने ती बेशुद्ध झाली आणि कोसळली. भरत, शोकाने त्रस्त, शुद्धी हरपलेला, कठोर शपथ घेत होता; ते पाहून कौसल्याने त्याला काही शब्द सांगितले.