राजा दशरथ आपल्या मुलाच्या मृत्यूवर शोक करत होते. त्यांनी आपल्या प्रियतम पुत्राला, अत्यंत सन्मानाने, असे आशीर्वाद दिले, "तू त्या श्रेष्ठ अवस्थेत जा, जिथे सर्व सदाचारी, वेदाध्ययन करणारे, भूमिदान करणारे, अग्निहोत्र करणारे आणि एका पत्नीवर निष्ठा ठेवणारे जातात. तू त्या अवस्थेत जा, जिथे हजारो गायी दान करणारे, गुरूंचा सन्मान करणारे आणि शरीरत्याग करणारे जातात. आपल्या वंशात जन्मलेला कोणीही दुर्दैवी अवस्थेला जात नाही; पण ज्याने तुला, माझ्या नातलगाला, मारले, तो मात्र तिथे जाईल." राजा पुन्हा पुन्हा त्या ठिकाणी दुःखात रडत राहिले. मग आपल्या पत्नीबरोबर त्यांनी मुलासाठी जलतर्पण केले. त्या वेळी, त्या तपस्व्याच्या पुत्राने, आपल्या पुण्यकर्माने, दिव्य रूप धारण करून, इंद्रासह स्वर्गात झपाट्याने प्रवेश केला. तो तपस्वी पुत्र, इंद्रासह, आपल्या वृद्ध माता-पित्यांना क्षणभर धीर देत म्हणाला, "तुमच्या सेवेमुळे मला हे महान स्थान मिळाले आहे; आणि लवकरच तुम्ही दोघेही माझ्या लोकात येणार आहात." असे सांगून, तो संयमी पुत्र तेजस्वी दिव्य रथात स्वर्गात गेला. मग त्या महान आत्म्याने, आपल्या पत्नीबरोबर जलतर्पण पूर्ण करून, हात जोडून, माझ्याकडे पाहून म्हणाले, "राजन, आजच मला मार. मृत्यूमध्ये मला काही दुःख नाही, कारण तुझ्या बाणामुळे, एकुलत्या एक मुलाच्या वियोगाने मी पुत्रहीन झालो आहे. पण तू माझ्या पवित्र पुत्राचा अज्ञानाने वध केला आहेस म्हणून, मी तुला अत्यंत कठोर आणि दुःखद शाप देतो. जसा मी आज पुत्रशोकाने व्याकुळ झालो आहे, तसाच तूही आपल्या पुत्राच्या शोकाने प्राण सोडशील. राजन, तू क्षत्रिय आहेस, आणि अज्ञानाने तू ऋषीचा वध केला आहेस, म्हणून ब्रह्महत्या पाप तुझ्यावर त्वरेने येणार नाही. पण जसा दान करणाऱ्याला त्याच्या दानाचा परिणाम मिळतो, तसाच हा भयंकर परिणाम तुझ्यावर लवकरच येईल." असे म्हणत, त्यांनी मला शाप दिला आणि फार दुःखाने रडत, त्या दांपत्याने आपल्या शरीराचा अग्निसंस्कार केला आणि स्वर्गास गेले. हा पाप, जो मी तरुणपणी, श्रवणबाणाने शिकण्याच्या प्रयत्नात केला होता, आज मला आठवतो आहे. हे देवी, जसा अपथ्य अन्न खाल्ल्याने रोग येतो, तसा हा दुःख मला आज भोगावा लागत आहे. म्हणून, हे सौम्ये, आता मी या अवस्थेला आलो आहे, तेव्हा त्या महात्म्याचे शब्द पूर्ण होतील—मी पुत्रशोकाने आज प्राण सोडीन. "कौसल्या, मला तुझे दर्शन होत नाही; मला स्पर्श करू नकोस." असे म्हणत, राजा अश्रूंनी आणि कंपाने थरथरत आपल्या पत्नीला संबोधतात. "मी रामावर जे केले, ते मला योग्यच होते, आणि त्याने माझ्यावर जे केले, तेही त्याला योग्यच आहे. आज जर राम मला एकदाही स्पर्श करेल, किंवा मी त्याला प्राप्त करीन, तर लोक मला यमलोकात गेलेला म्हणणार नाहीत. मला तुझे दिसत नाही आणि माझी स्मृतीही क्षीण होत आहे. वैवस्वताचे दूत मला बोलावत आहेत, हे कौसल्या. माझ्या मृत्यूसमयी रामाचे दर्शन न मिळणे, याहून दुःखद दुसरे काय असू शकते? पुत्रदर्शन न होण्याच्या या दुःखाने माझा प्राण सूर्य जसा थोडेसे पाणी आटवतो, तसा आटत चालला आहे. जे लोक पंधरा वर्षांनंतर रामाचे सुंदर, मंगल कुंडले घातलेले मुख पुन्हा पाहतील, ते मर्त्य नसून देवच असतील. जे लोक कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांचा, सुंदर भुवया, तेजस्वी दात, मोहक नाक असलेल्या, तारकांमधील चंद्रासारख्या रामाचे मुख पाहतील, ते धन्य आहेत. जे लोक माझ्या स्वामीचे शरद्चंद्रासारखे, फुललेल्या कमळासारखे सुगंधी मुख पाहतील, तेही धन्य आहेत. जे सुखी लोक अरण्यातून परतलेल्या रामाचे अयोध्येत आगमन पाहतील, ते जणू सूर्याचा तेजस्वी मार्ग पाहतात. कौसल्येच्या मनाच्या गोंधळामुळे माझे हृदय बुडते आहे; मला आवाज, स्पर्श, चव स्पष्टपणे जाणवत नाहीत. मनाची स्पष्टता गेल्याने, जशी दिव्याला तेल नसल्याने ज्योती क्षीण होते, तसे सर्व इंद्रिये नष्ट होत आहेत. माझ्या अंतःकरणातून उठणारे हे दुःख मला पूर्णपणे व्यापून टाकते, जशी नदीची लाट काठावर आदळते. अरे, बलवान राघवा! अरे, माझ्या श्रमांचा नाश करणारा! अरे, वडिलांचा लाडका पुत्र, माझा रक्षणकर्ता! अरे, पुत्रा, तू आता कुठे गेलास? अरे, कौसल्या, मी नष्ट होत आहे! अरे, सुमित्रा, तपस्विनी! अरे, कैकेयी, माझी क्रूर शत्रू, वंशाला कलंक! अशा प्रकारे, रामाच्या मातेसमोर आणि सुमित्रेसमोर, राजा दशरथ शोक करत करत प्राण सोडतात. आपल्या प्रिय पुत्राच्या वनवासाने संतप्त, त्या रात्रीच्या मध्यभागी, अत्यंत दुःखाने ग्रस्त असताना, त्या महात्म्याने आपले जीवन संपवले. आता, पैंसष्टाव्या सर्गाचे ऐका. रात्र संपली, आणि सकाळ झाली. राजवाड्यात गायक, स्तुतिकर्ते गोळा झाले. उत्तम शिक्षण घेतलेले, मंगल गीतात पारंगत असलेले सारथी आणि स्तुतिकर्ते, प्रत्येकाने वेगवेगळ्या प्रकारे गायन केले. त्यांच्या स्तुतींचा आवाज, राजासाठी उच्च आशीर्वाद देणारा, साऱ्या राजवाड्यात पसरला. तेव्हा, वाद्य वाजवणारे सारथी आपली वाद्ये वाजवू लागले आणि गायकांनी गायन सुरू केले.