नंदीग्राममध्ये, तेजस्वी, सत्यनिष्ठ आणि संयमी भरत रामाच्या परत येण्याची वाट पाहत राज्यकारभार करत होता. त्या काळात, रामाने नगरातील लोक येत असल्याचे जाणले आणि एकाग्र मनाने दंडकारण्यात प्रवेश केला. त्या घनदाट अरण्यात कमलनयन रामाने दैत्य विराधाचा वध केला आणि शरभंग ऋषींचे दर्शन घेतले. पुढे त्याने सुतिक्ष्ण, अगस्त्य आणि अगस्त्याचे बंधू यांची भेट घेतली; आणि अगस्त्यांच्या वचनावरून त्याला इंद्राचे धनुष्य प्राप्त झाले. रामाला त्या वेळी एक तलवार आणि अक्षय बाणांचे दोन तूणीर मिळाले; आणि तो वनवासातील लोकांसोबत आनंदाने राहू लागला. तेव्हा सर्व ऋषी त्याच्याकडे आले आणि राक्षस व असुरांच्या संहाराची विनंती केली; त्यांनी त्यांना वचन दिले की, या दंडकारण्यात राहणाऱ्या ऋषींसाठी तो सर्व राक्षसांचा संहार करील. रामाने प्रतिज्ञा केली की, तो या ऋषींसाठी, जे अग्निसारखे तेजस्वी आणि दंडकारण्यात राहतात, राक्षसांचा युद्धात वध करील. त्या काळात, रूप बदलू शकणारी राक्षसी शूर्पणखा, जिला जनस्थानात वावर होता, तिचे अंगभूत स्वरूप विद्रूप करण्यात आले. शूर्पणखेच्या सांगण्यावरून खर, त्रिशिरा आणि दूषण यांसह सर्व राक्षस चिडून उठले. रामाने त्या वनात, जनस्थानातील लोकांमध्ये राहून, त्या सर्व राक्षसांचा आणि त्यांच्या अनुयायांचा युद्धात वध केला. चौदा हजार राक्षसांचा संहार झाला. आप्तांच्या या संहाराची वार्ता ऐकून रावणाला प्रचंड क्रोध आला. रावणाने मारीच नावाच्या राक्षसाला मित्र म्हणून निवडले; मारीचाने वारंवार त्याला परावृत्त करण्याचा प्रयत्न केला, पण रावणाने त्याचे ऐकले नाही. मारीचाने रावणाला सांगितले, "तुला त्या महान शक्तिशाली रामाचा विरोध करणे शक्य नाही," पण रावण, विधिलिखिताच्या प्रभावाखाली, मारीचासह त्या आश्रमाकडे गेला. मारीचाने कपटाने दोन्ही राजपुत्रांना दूर नेले आणि रावणाने जटायू या गृध्रराजाचा वध करून रामाची पत्नी सीतेचे अपहरण केले. जटायू मृतावस्थेत आढळला आणि सीतेच्या अपहरणाची वार्ता ऐकून, राघव शोकाने व्याकुळ झाला. त्या दुःखाने ग्रासलेला रामाने जटायूचे अंतिम संस्कार केले. सीतेचा शोध घेत असताना, रामाला भयंकर व विक्राळ कबंध नावाचा राक्षस भेटला. रामाने त्याचा वध केला आणि त्याच्या शरीराची अंत्यक्रिया केली. कबंधाने स्वर्गप्राप्तीनंतर रामाला सांगितले, "धर्मनिष्ठ, धर्मकुशल शबरीकडे जा." हे ऐकून शत्रूंचा संहार करणारा तेजस्वी राम शबरीकडे गेला. शबरीने रामाचे योग्य सत्कार केले. त्यानंतर दशरथपुत्र रामाला पंपासरोवराच्या काठी हनुमान या वानराची भेट झाली. हनुमानाच्या शब्दांद्वारे रामाची सुग्रीवासोबत ओळख झाली; आणि रामाने सुग्रीवालाही आपली सर्व कथा सांगितली. रामाने सुरुवातीपासून सर्व घडलेल्या घटना, विशेषतः सीतेविषयी, सुग्रीवाल सांगितल्या. सुग्रीवाने आनंदाने, अग्निला साक्ष ठेवून, रामाशी मैत्री केली; आणि सुग्रीवाच्या विनंतीवरून, त्याच्या शत्रुत्वाची कहाणी सांगितली. दुःखी व स्नेही सुग्रीवाने वाळीच्या बलाबलाची माहिती रामाला दिली; आणि रामाने मग वाळीचा वध करण्याचे वचन दिले. सुग्रीव नेहमीच राघवाच्या सामर्थ्यावर शंका घेत असे, म्हणून त्याने रामाला डुंदुभी नावाच्या महाकाय शवाचे दर्शन घडवले, जे पर्वतासारखे मोठे होते. रामाने हसत त्या मृत शरीराकडे पाहिले आणि आपल्या मोठ्या अंगठ्याने ते दहा योजन दूर फेकले. त्यानंतर, एका महान बाणाने, त्याने सात साल वृक्ष, एक पर्वत आणि अगदी पाताळही भेदून दाखवले, त्यामुळे सुग्रीवाचे मनात विश्वास निर्माण झाला. नंतर, आनंदित आणि विश्वासू झालेला सुग्रीव रामासोबत किष्किंधाच्या गुहेकडे गेला. तेथे सुवर्णवर्णी, वानरश्रेष्ठ सुग्रीवाने मोठ्याने गर्जना केली; त्या गर्जनेने वानरांचा स्वामी वाळी बाहेर आला. तारासोबत सल्लामसलत करून वाळीने सुग्रीवाचा सामना केला; आणि तेथे रामाने एका बाणाने वाळीचा वध केला. सुग्रीवाच्या विनंतीवरून, रामाने वाळीचा युद्धात वध केल्यानंतर त्याला पुन्हा राज्य दिले. यानंतर, वानरश्रेष्ठांनी सर्व वानर एकत्र केले आणि सीतेच्या शोधासाठी सर्व दिशांना पाठवले. मग, गृध्रराज संपातीच्या सांगण्यावरून, बलवान हनुमान शंभर योजन रुंद खाऱ्या समुद्रावरून उडी मारून लंकेला गेला. तेथे, रावणाच्या अधिपत्याखाली असलेल्या लंकेमध्ये, त्याने अशोकवनात शोकाकुल झालेल्या सीतेचे दर्शन घेतले. ओळखीची खूण देऊन, आणि सीतेला बातमी सांगून, त्याने तिला धीर दिला आणि लंकेच्या प्रवेशद्वाराचा विध्वंस केला. त्यानंतर, पाच सेनापती, सात मंत्र्यांचे पुत्र आणि पराक्रमी अक्ष यांचा वध करून, अखेर हनुमान पकडला गेला. पण आपल्या आजोबांच्या वरामुळे मुक्त होणार असल्याचे जाणून, हनुमानाने राक्षसांनी बांधले असतानाही ते सर्व सहन केले. यानंतर, सीतेला वगळता संपूर्ण लंकेला जाळून, तो महावानर रामाकडे परतला आणि शुभवार्ता सांगितली. त्याने महात्मा रामाच्या सभेत जाऊन, भक्तिभावाने प्रदक्षिणा घातली आणि नम्रपणे सांगितले, "सीतेचे दर्शन झाले आहे.