राम राजवाड्यात प्रवेश करतो, जिथे शिस्तबद्ध वीर राहत होते. तेव्हा त्याने सुमंत्राला जवळच उभा असताना पाहिले, जो खूपच उदास दिसत होता. स्वतःला काहीही दुःख नसतानाही, सुमंत्रा तिथल्या दुःखी लोकांसाठी थांबला होता. रामाने हलक्या हास्याने आपल्या वडिलांना भेटायचे ठरवले, कारण त्यांना वडिलांचा आदेश पूर्ण करायचा होता. पण दुःखी झालेल्या राजाला भेटायला जाण्यापूर्वी, इक्ष्वाकू कुळातील महान आत्मा राम क्षणभर थांबला. त्याने सुमंत्राकडे पाहिले, जो त्याच्या वडिलांकडे त्याची वर्दी देण्यासाठी तिथे उभा होता. वडिलांच्या आज्ञेप्रती भक्ती दाखवत, वनवासाचा निश्चय दृढपणे केलेल्या राघवाने सुमंत्राला सांगितले, “माझी वर्दी राजाला द्या.” यानंतर, कमळासारख्या डोळ्यांचा, श्यामवर्णी, अतुलनीय आणि महान राम सुमंत्राला म्हणाला, “माझ्या वडिलांना सांगा की मी आलो आहे.” रामाने पाठविल्यानंतर सुमंत्रा वेगाने आत गेला. तिथे त्याने पाहिले की राजा खूप दुःखी आहे, त्याचे मन व्याकुळ झाले आहे, आणि तो खोल श्वास घेत आहे. सुमंत्राला राजा सूर्याप्रमाणे लाल, राखेने झाकलेल्या अग्नीसारखा, किंवा पाण्याविना तळ्यासारखा वाटला. राजा अत्यंत शहाणा असला तरी त्याचे मन खूप विचलित झाले होते. सुमंत्राने हात जोडून राजाला जागे केले, कारण राजा फक्त रामासाठीच शोक करत होता. प्रथम, सुमंत्राने विजयाची शुभेच्छा देत राजाला नमस्कार केला आणि मग भीतीने, हलक्या आणि मंद स्वरात म्हणाला, “आपला पुत्र, पुरुषसिंह, दाराशी उभा आहे. त्याने ब्राह्मणांना आणि सर्व आश्रितांना दान दिले आहे. आपण सुखी असावेत! सत्यनिष्ठ राम आपल्याला भेटू इच्छितो. त्याने सर्व मित्रांचा निरोप घेतला आहे आणि आता आपल्याला भेटण्यास इच्छुक आहे. तो आता महान अरण्यात जाणार आहे—राजसंपत्तीने युक्त अशा रामाला, सूर्याच्या किरणांसारखा, आपण पाहा.” त्यावर राजा, जो सत्य बोलणारा, धर्मनिष्ठ, समुद्रासारखा खोल आणि आकाशासारखा निर्मळ होता, सुमंत्राला म्हणाला, “सुमंत्रा, माझ्या सर्व पत्नी जे इथे आहेत, त्यांना बोलाव. त्यांच्या उपस्थितीत मी राघवाला पाहू इच्छितो.” सुमंत्रा आतल्या महालातून गेला आणि स्त्रियांना सांगितले, “राजा आपल्याला बोलावत आहेत; उशीर न करता चला.” राजाने आज्ञा दिल्यावर सर्व स्त्रिया आपल्या पतीच्या आज्ञेनुसार तिथे जायला निघाल्या. तिथे, तीनशे पन्नास तांबूस डोळ्यांच्या स्त्रिया, व्रतस्थ राहून, कौसल्येला सभोवती घेऊन निघाल्या. पत्नी आल्यावर, राजाने त्यांच्याकडे पाहून सुमंत्राला सांगितले, “सुमंत्रा, माझ्या पुत्राला घेऊन ये.” मग सुमंत्राने राम, लक्ष्मण आणि मैथिलीला घेऊन वेगाने राजाच्या उपस्थितीत नेले. राजाने पाहिले की राम हात जोडून येतो आहे. स्त्रियांमध्ये वेढलेला, दुःखाने व्याकुळ झालेला राजा पटकन उठला. रामाला पाहताच, तो वेगाने त्याच्याकडे धावला, दुःखाने पछाडून जमिनीवर कोसळला. राम आणि बलवान लक्ष्मण पटकन दुःखाने शून्य झालेल्या राजाजवळ गेले. राजवाड्यात हजारो स्त्रियांचा आक्रोश उसळला—“हाय राम!” असे ओरडत, त्यात त्यांच्या दागिन्यांचा आवाज मिसळला. राम, लक्ष्मण आणि सीतेने रडणाऱ्या राजाला उचलून आलिंगन दिले आणि त्याला पलंगावर बसवले. क्षणभराने, रामाने पाहिले की राजा शुद्धीवर आला आहे. रामाने हात जोडले, डोळ्यात अश्रू आणि मनात दुःखाचा समुद्र घेऊन, राजाला म्हणाला, “हे महाराज, आपले चरण वंदन करतो. मी दंडकारण्यात जात आहे; कृपा करून माझ्या सुरक्षिततेसाठी आशीर्वाद द्या. लक्ष्मणाला परवानगी द्या, आणि सीतेला माझ्या पाठोपाठ येऊ द्या. कितीही कारणे दिली तरी, ते दोघेही येथे थांबू इच्छित नाहीत. आम्हा सर्वांना, म्हणजे लक्ष्मण, मी आणि सीता—आपण दुःख बाजूला ठेवून, आपली कृपा करा, जसे सृष्टीकर्ता आपल्या मुलांना आशीर्वाद देतो.” राम राजाच्या निर्विकार संमतीची वाट पाहत असताना, राजा त्याला म्हणाला, “राघवा, कैकेयीच्या वरामुळे मी बांधला गेलो आहे; आज तूच अयोध्येचा राजा व्हावा, मला रोखावे.” राजाने असे म्हटल्यावर, धर्मनिष्ठ रामाने हात जोडून वडिलांना उत्तर दिले, “राजन्, आपण हजारो वर्षे पृथ्वीवर राज्य करा; मला राज्याची इच्छा नाही, मी वनात राहीन. चौदा वर्षे वनात घालवून, मी पुन्हा आपले चरण धरतो.” राजा रडत होता, दुःखाने व्याकुळ होता, आणि सत्याच्या बंधनात बांधला गेला होता; कैकेयीच्या आग्रहाने, त्याने आपल्या प्रिय पुत्राला म्हणाले, “तुझ्या कल्याणासाठी, वाढीसाठी आणि सुखरुप परतण्यासाठी, प्रिय पुत्रा, चिंता न करता, सुरक्षित मार्गाने जा. रघुकुलाचा आनंद, तुझ्यासारख्या सत्यनिष्ठ आणि धर्मनिष्ठ पुरुषाचा निश्चय बदलणे शक्य नाही. पण पुत्रा, आज रात्री तरी तू जाऊ नकोस; निदान हा एक दिवस तरी माझ्यासोबत राहू दे.” “प्रिय राघवा, तू जे करतो आहेस, ते अत्यंत कठीण आहे; माझ्यासाठी तू वनवासाचा स्वीकार केला आहेस. पण हे मला अजिबात आवडत नाही, पुत्रा—सत्य सांगतो, राघवा; मी अशा स्त्रीने फसवला गेलो आहे, जशी राखेने झाकलेली आग विनाशकारी असते.