रामाच्या निवासस्थानी, त्याच्या सेवकांनी आणि उपस्थित मंडळींनी, राम येताना पाहिल्यावर, आनंदाने आणि आदराने झटकन उठून त्याचे स्वागत केले. त्याच्या रथाचे चालक सुमंताचा पुत्र, अत्यंत विनम्रतेने सर्वांना प्रदक्षिणा घालून म्हणाला, “लवकर रामाला सांगा की सुमंत दारावर थांबला आहे.” सेवकांनी तत्परतेने राम आणि त्याची पत्नी सीता यांना सुमंतच्या आगमनाची माहिती दिली. ही बातमी ऐकून, राम, ज्याला सर्वांचा आनंद महत्त्वाचा होता, त्याने सुमंतला आपल्या वडिलांच्या अंतःपुरात बोलावले. सुमंताने रामाला पाहिले—राम सुवर्ण आसनावर, छत्राखाली, कुबेरासारखा शोभून बसला होता. शत्रूंचा नाश करणारा राम, सुगंधी चंदनाने अभिषिक्त, रक्तासारख्या रंगाचा, अत्यंत मूल्यवान असा दिसत होता. त्याच्या बाजूला सीता, सुंदर अलंकारांनी सजलेली, यक्षाच्या शेपटीचा पंखा हातात घेऊन, चंद्रासमवेत तारा शोभते तशी, त्याच्या शेजारी उभी होती. कवी, अत्यंत आदराने आणि नम्रतेने, रामाला नमस्कार केला—राम स्वतःच्या तेजाने सूर्यासारखा झळकत होता, वरदान देणारा. सुमंत, राजाकडून सन्मानित, हात जोडून, आरामात बसलेल्या रामाला संबोधित म्हणाला, “कौसल्येचा पुत्र राम, तुझ्या वडिलांना तुला भेटायचे आहे. तू आणि राणी कैकेयी, त्वरित तेथे जा.” हे ऐकून, पुरुषांमध्ये सिंहासारखा तेजस्वी आणि आनंदी रामाने सीतेला सन्मान दिला आणि म्हणाला, “देवी, राजा आणि राणी माझ्या अनुपस्थितीत काही महत्त्वाचे, विशेषतः राज्याभिषेकासंबंधी, चर्चा करत असतील. माझ्या हितासाठी, केकय राजाची कन्या, माझी आई, देखील माझ्या कल्याणाची इच्छा करते. भाग्याने, राजा आणि त्याची प्रिय राणी, माझ्या इच्छा पूर्ण करण्यासाठी सुमंताला दूत म्हणून पाठवले आहेत. जसे सभा प्रतिष्ठित आहे, तसाच हा दूत देखील आहे; आजच राजा मला युवराज म्हणून अभिषेक करेल.” “मग मी लवकर जाऊन राजाला भेटतो. तू येथेच आनंदाने, आपल्या सेविकांसह, राहा आणि आनंद घे.” रामाने सन्मान दिल्यावर, सीता, काळ्या डोळ्यांची, शुभ शब्द उच्चारत, त्याला दारापर्यंत सोबत गेली. ती म्हणाली, “राजा, ब्राह्मणांनी वेढलेला, राज्याभिषेक करण्यास पात्र आहे, जसा स्रष्ट्याने इंद्राची स्थापना केली. तू अभिषिक्त, व्रतस्थ, शुद्ध, हिरणाच्या त्वचेचे वस्त्र घालून, हिरणाचा शिंग हातात घेऊन, मला आनंद मिळेल. पूर्वेला इंद्र, दक्षिणेला यम, पश्चिमेला वरुण, आणि उत्तरेला कुबेर तुझी रक्षा करो.” सीतेने शुभ विधी केल्यावर, राम सुमंतासह निवासस्थानातून बाहेर पडला. तो पर्वताच्या गुहेतून बाहेर येणाऱ्या सिंहासारखा, दारावर लक्ष्मणाला हात जोडून उभा असताना पाहतो. मग, राम मध्य कक्षात गेला, मित्रांनी वेढलेला, आणि सर्व याचकांना भेटून, त्यांचे स्वागत केले. राजाचा आनंद, पुरुषांमध्ये वाघासारखा, तेजस्वी राम, शोभिवंत रथावर चढला—तो अग्नीप्रमाणे झळकत होता. रथ मेघासारखा गर्जत होता, रत्न आणि सुवर्णांनी सजलेला, मेरू पर्वतासारखा तेजस्वी, डोळ्यांना眩 करणारा. उत्तम, वाऱ्यासारखे वेगवान, हिरवे घोडे, तरुण हत्तींसारखे, रथाला जोडलेले होते; तो इंद्राच्या रथासारखा वाटत होता. राघव तेजाने झळकत, जलद रथावर चढून, आकाशातील मेघासारखा गर्जत, मार्गाला निघाला. प्रसिद्ध राजकुमार, लक्ष्मणाच्या सोबत, आपल्या निवासस्थानातून बाहेर पडला—जणू मोठ्या मेघातून चंद्र बाहेर येतो; लक्ष्मण सुशोभित पंखा हातात घेऊन, त्याच्या मागे उभा होता. लक्ष्मण रथावर मागे बसून, आपल्या मोठ्या भावाची रक्षा करत होता; मग मोठा गोंगाट उठला. रामाच्या प्रस्थानावेळी, सर्व बाजूंनी लोकांची गर्दी झाली; उत्तम घोडे आणि पर्वतासारखे मोठे हत्ती, त्याच्या मागे गेले. शेकडो-हजारो लोक रामाच्या मागे चालले; पुढे वीर, चंदन आणि अगर लावून, सजलेले, निघाले. तलवार आणि धनुष्य घेऊन, आशेने भरलेले वीर पुढे गेले; मग वाद्य आणि कवींच्या स्तुतिस्वरांनी वातावरण भरून गेले. महिलांच्या, राजवाड्याच्या खिडक्यांतून उभ्या असलेल्या, सजलेल्या स्त्रियांच्या, आणि वीरांच्या सिंहासारख्या गर्जना, मार्गावर ऐकू आल्या. शत्रूंचा नाश करणारा राम, स्त्रियांनी फुलांचा वर्षाव करत, सर्व अंगांनी निर्दोष, त्यांना आनंद देत पुढे गेला. राजवाड्यात आणि जमिनीवरच्या लोकांनी रामाला उत्तम शब्दांनी सन्मान दिला, “नक्कीच तुझी आई कौसल्या आनंदित झाली असेल, मातांचा आनंद तू आहेस.” “तू आज यशस्वी प्रवास आणि पितृराज्य मिळवशील, आणि सीता, श्रेष्ठ स्त्रियांमध्ये सर्वोत्तम, सर्व श्रेष्ठ पत्नींमध्ये शोभेल.” महिलांनी सीतेला, रामाच्या हृदयातील प्रिय, श्रेष्ठ स्त्रियांमध्ये मानले; नक्कीच राणीने पूर्वी कठोर तप केले असावे. ती रामासोबत, जणू रोहिणी चंद्रासोबत, एकत्र झाली; असे मधुर शब्द, राजवाड्याच्या मनोऱ्यातून, रामाने ऐकले. राघवाने शहरातील लोकांची विविध चर्चा, त्यांच्या विचारांचे शब्द, आनंदी नागरिकांच्या तोंडून ऐकले—“आज राघवाला समृद्धी मिळेल, राजाचा भरपूर सन्मान मिळणार आहे; तो आपला राजा होईल, आणि आपली सर्व इच्छा पूर्ण होतील.